Ανακωχή

La Tregua. Ιταλία, 1998. Εγχρωμη. Σκηνοθεσία: Φραντσέσκο Ρόζι. Σενάριο: Φραντσέσκο Ρόζι, Τονίνο Γκουέρα, Στέφανο Ρούλι, Σάντρο Πετράλια, από βιβλίο του Πρίμο Λέβι. Παίζουν: Τζον Τορτούρο, Μάσιμο Γκίνι, Ράντε Σερμπεντζίγια. Διάρκεια: 123 λεπτά. Προβολή: Αττικα-2, Οπερα-2.

****Η πορεία ενός πρώην κρατουμένου των ναζιστικών στρατοπέδων εξόντωσης μέσα από μια κατεστραμμένη από τον πόλεμο Ευρώπη, σε μια συγκλονιστική ταινία που συνδυάζει τέλεια το τραγικό με το κωμικό.

Mε το κλείσιμο των ναζιστικών στρατοπέδων εξόντωσης, στο τέλος του πολέμου, ξεκινά η συγκλονιστική αυτή, άδικα παραγνωρισμένη από τμήμα της κριτικής, ταινία του Ιταλού σκηνοθέτη Φραντσέσκο Ρόζι («Σαλβατόρε, ο αρχιληστής», «Ο Χριστός σταμάτησε στο Εμπολι»), βασισμένη στα απομνημονεύματα του Πρίμο Λέβι. Ο Λέβι (συγκινητικός στο ρόλο ο Τζον Τορτούρο) ξεκινάει από τα σκοτάδια του Αουσβιτς για το μακρύ ταξίδι της επιστροφής: ένα ταξίδι-Οδύσσεια, που τον οδηγεί μέσα από τη μαύρη αγορά της Κρακοβίας, τα στρατόπεδα επαναπατρισμού του Κατοβίτσε και τη ρημαγμένη από τον πόλεμο Ρωσία, πριν καταφέρει τελικά να φτάσει στην πατρίδα του την Ιταλία.

Μια πορεία για την επανάκτηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της ατομικής ελευθερίας, μια πορεία σε μια Ευρώπη ανάμεσα στον πόλεμο και την ειρήνη, που ο Ρόζι, ύστερα από ένα μεγάλο «διάλειμμα» (όπου μας έδωσε ταινίες, όπως η «Κάρμεν» και το «Νέα Υόρκη-Παλέρμο»), επιστρέφει ανανεωμένος για να αφηγηθεί με το γνωστό, πάντα σε βάθος, ρεαλισμό του. Η καταγραφή της πορείας του Λέβι, με τα μουντά χρώματα της φωτογραφίας των Πασκουαλίνο Ντε Σάντις και Μάρκο Ποντεκόρβο (που δίνουν στην ατμόσφαιρα ένα ντοκιμαντεριστικό τόνο), με τις διάφορες συναντήσεις (με άλλους κρατούμενους, μαζί κι έναν Ελληνα, με μαυραγορίτες, στρατιώτες του Κόκκινου Στρατού και άλλους), με το λεπτό χιούμορ με το οποίο διανθίζει, στα σωστά πάντα σημεία, τις τραγικές στιγμές της ταινίας, με την ανθρωπιά και τη ζεστασιά που διαπνέει τις σκηνές του (η σκηνή της συνάντησης του Λέβι μ' ένα ναζί αξιωματικό και τώρα αιχμάλωτο πολέμου, που δεν έχει να του απαντήσει για τις θηριωδίες των συναδέλφων του), δείχνουν έναν Ρόζι στο απόγειο της τέχνης του, έναν Ρόζι που συμπονά το συνάνθρωπό του και που ξέρει, με κάθε πλάνο του, να σε βάζει σε σκέψη και να σε προβληματίζει. Μια ταινία στην οποία το Ολοκαύτωμα παρουσιάζεται ως μια απλή μνήμη, αλλά μια μνήμη που σε ταράζει και που σε ταρακουνά. Μια ταινία που αξίζει, και που πρέπει, να δει ο κάθε θεατής, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που ο νεοφασισμός έχει αρχίσει να επανεμφανίζεται.

Ο μπαμπάς λείπει σε ταξίδι για δουλειές

Οtac Na Sluzbenom Putu. Γιουγκοσλαβία, 1985. Σκηνοθεσία: Εμίρ Κουστουρίτσα. Σενάριο: Αμπτουλάχ Σίντραν. Παίζουν: Μορένο Ντε Μπαρτόλι, Μίκι Μανοΐλοβιτς, Μιριάνα Καράνοβιτς, Μουσταφά Ναντάρεβιτς. Διάρκεια: 135 λεπτά. Προβολή: Οπερα 1, Πλάζα.

***** Η Γιουγκοσλαβία του Τίτο με τις εξορίες των σταλινικών, ιδωμένη μέσα από τα μάτια ενός 6άχρονου αγοριού, σε μια εξαιρετική ταινία σε επανέκδοση, βραβευμένη στις Κάνες.

ΟΧρυσός Φοίνικας που κέρδιζε το 1985 στο Φεστιβάλ των Κανών ο 30χρονος τότε Εμίρ Κουστουρίτσα, με τη δεύτερη κιόλας μεγάλου μήκους ταινία του, «Ο μπαμπάς λείπει σε ταξίδι για δουλειές», μας αποκάλυπτε ένα νέο, γεμάτο φρεσκάδα και ποιητική έξαρση ταλέντο, από μια χώρα που, από κινηματογραφικής πλευράς, είχε για ένα διάστημα αρχίσει να περνάει σε δεύτερο πλάνο. Με την ταινία του αυτή, που προβάλλεται σε επανέκδοση, ο Κουστουρίτσα καταπιάνεται με τη Γιουγκοσλαβία στη δεκαετία του '50, περίοδο του «τιτοϊσμού», όταν η χώρα είχε αποκτήσει την ανεξαρτησία της από ένα δεσποτικό για το ανατολικό μπλοκ σταλινισμό. Με αποτέλεσμα οι εναπομείναντες Γιουγκοσλάβοι σταλινικοί να στέλλονται για «αναπροσαρμογή» σε ειδικά στρατόπεδα αναγκαστικής εργασίας.

Σ' ένα τέτοιο στρατόπεδο στέλλεται και ο αφελής Μέσα Μαλκόι, που ο αριβίστας γαμπρός του τον καταγγέλλει για σταλινικό. Την ιστορία του Μέσα και της γυναίκας του την παρακολουθούμε μέσα από τα μάτια του 6άχρονου γιου τους Μάλικ, που αρχικά πιστεύει ότι ο πατέρας του, όπως του αναγγέλλει η μητέρα του, «λείπει σε ταξίδι για δουλειές». Ευκαιρία για τον Κουστουρίτσα και το σεναριογράφο του Αμπτουλάχ Σίντραν να σκιτσάρουν την εποχή από μια διαφορετική, «αθώα» ματιά, ματιά επιφανειακά απολιτική (στο βάθος όμως έντονα πολιτική), όπου το χιούμορ και η λεπτή (πάντα εύστοχη) ειρωνεία βοηθούν ώστε ν' αποκτήσει η ταινία μια απρόσμενη δύναμη και μια ποιητική νότα. Οι σκηνές με το μικρό Μάλικ να υπνοβατεί ή να προσπαθεί να καταλάβει αυτά που συμβαίνουν γύρω του, η πρώτη επίσκεψή του στον εξόριστο στο στρατόπεδο εργασίας πατέρα, η αλλαγή που επιφέρει στον πατέρα (γνώση και μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα) η «τιμωρία», ο Μάλικ που τελικά ανέρχεται χαμογελώντας στους ουρανούς είναι δοσμένες από το σκηνοθέτη με τη ζεστασιά, την ανθρωπιά, αλλά και την οξυδέρκεια και το σουρεαλιστικό χιούμορ που συναντάμε και στα κατοπινά του αριστουργήματα, «Ο καιρός των Tσιγγάνων» και «Underground». Μια εκπληκτική, ακόμη και σήμερα, ταινία, που βλέπεται και ξαναβλέπεται με την ίδια πάντα απόλαυση. Και που δεν πρέπει, για κανένα λόγο, να χάσετε!

Ο γενναίος

The Brave. ΗΠΑ, 1998. Σκηνοθεσία: Τζόνι Ντεπ. Σενάριο: Πολ Μακ Κάντεν, Τζόνι Ντεπ, Ντ. Π. Ντεπ, από μυθιστόρημα του Γκρέγκορι Μακ Ντόναλντ. Παίζουν: Τζόνι Ντεπ, Μάρλον Μπράντο, Μάρσαλ Μπελ, Ελπίντια Καρίγιο, Φρέντερικ Φόρεστ. Διάρκεια: 123 λεπτά. Προβολή: Aστυ, Iλιον.

** Ενας νεαρός Ινδιάνος θυσιάζεται για να προσφέρει μια καλύτερη ζωή στην οικογένειά του. Πρώτη σκηνοθετική δουλειά του Τζόνι Ντεπ, που δυστυχώς παραμένει σε επίπεδο προθέσεων.

Hταινία, πρώτο σκηνοθετικό εγείρημα του ηθοποιού Τζόνι Ντεπ, είναι βασισμένη σ' ένα πολύ ωραίο μυθιστόρημα του Γκρέγκορι Μακ Ντόναλντ γύρω από έναν Ινδιάνο, τον Ραφαέλ (Τζόνι Ντεπ), που, για να εξασφαλίσει μια άνετη ζωή για τη γυναίκα και τα δυο παιδιά του, που ζουν στις παρυφές του σκουπιδότοπου σ' ένα απομακρυσμένο χωριό της ερήμου, δέχεται την πρόταση ενός παράξενου ανθρώπου (Μπράντο) να πουλήσει τη ζωή του για ένα μεγάλο ποσό χρημάτων. Η ταινία θέλει να είναι μια αλληγορία γύρω από την απόλυτη θυσία (αναφορά στο Χριστό;), δυστυχώς, όμως, όλα είναι επιφανειακά και χωρίς ουσιαστική ύπαρξη. Η ξώπετση αντιμετώπιση της ιστορίας (και των προβλημάτων των σύγχρονων Ινδιάνων) από τον Nτεπ είναι γεμάτη αφέλειες, με σκηνές όπου κυριαρχεί ένας αδικαιολόγητος μελοδραματισμός και γενικά μια αντιμετώπιση που, αν εξωτερικά προσπαθεί να αντιγράψει τον ανεξάρτητο κινηματογράφο ενός Τζιμ Τζάρμους, ουσιαστικά παραμένει εντελώς μπανάλ. Παρ' όλο που ο ίδιος ο Ντεπ έχει κάτι από την τραγική φιγούρα του Ινδιάνου, το σύνολο δεν είναι αρκετά πειστικό και η ταινία παραμένει στο επίπεδο των καλών προθέσεων.

Mr. Magoo

ΗΠΑ, 1998. Σκηνοθεσία: Στάνλεϊ Τονγκ. Παίζουν: Λέσλι Νίλσεν, Κέλι Λιντς, Ερνι Χάντσον. Προβολή: Agora, Aθηνα, Aλεξάνδρα, Aννα Nτορ, Village Cetrre 3, Γαλαξίας, Διάνα, Iντεάλ, Kηφισιά 3, Mετροπόλιταν, Οσκαρ, Πτι Παλαί, Σπόρτιγκ, Tρία Aστέρια 1, Φοίβος, Aνταμς, Aττικόν Πειρ.

** Ο μύωπας κύριος Μαγκού των καρτούν της UPA επιστρέφει με τη μορφή του Λέσλι Νίλσεν για να μπλέξει σε διάφορες διασκεδαστικές περιπέτειες.

Ομίστερ Μαγκού, που η μυωπία του τον μπλέκει σε διάφορες απίθανες καταστάσεις, ήταν, για όσους ίσως τον θυμούνται, ένας από τους «ήρωες» των κινούμενων σχεδίων της δεκαετίας του '50, της πρωτοπόρας στο είδος της εταιρείας UPA. Σήμερα, χάρη στον σκηνοθέτη Στάνλεϊ Τονγκ και τον ηθοποιό Λέσλι Νίλσεν, ο Μαγκού μετατρέπεται σε ζωντανό πρόσωπο και οι απίθανες περιπέτειές του αποτελούν το θέμα της ταινίας «Mr. Magoo».

Η ταινία στηρίζεται βασικά στο σλάπστικ για να δημιουργήσει τα γκαγκ της, ενώ ο Λέσλι Νίλσεν προσπαθεί, όχι πάντα με την ίδια επιτυχία, να αντιγράψει τη φωνή και τον τρόπο συμπεριφοράς του «καρτούν» χαρακτήρα του, που, ως γνωστόν, στα κλασικά καρτούν ερμήνευε με τρόπο ανεπανάληπτο ο γνωστός καρατερίστας ηθοποιός Τζιμ Μπάκους (ο πατέρας του Τζέιμς Ντιν στην ταινία «Επαναστάτης χωρίς αιτία»). Χωρίς να προσφέρει τίποτα το συναρπαστικό ή το πρωτότυπο, η ταινία παρακολουθείται ευχάριστα.

Οι άλλες ταινίες

Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΟΣ (Washington Square). ΗΠΑ, 1998. Σκηνοθεσία: Ανιέσκα Χόλαντ. Σενάριο: Κάρολ Ντόιλ, από το μυθιστόρημα «Πλατεία Ουάσιγκτον» του Χένρι Τζέιμς. Παίζουν: Τζένιφερ Τζέισον Λι, Αλμπερτ Φίνεϊ, Μάγκι Σμιθ, Μπεν Τσάπλιν. Διάρκεια: 115 λεπτά. Προβολή: Aίγλη, Aβάνα, Village Centre 4, Eμπασσυ, Mαργαρίτα 3.

Βλέποντας τη διασκευή αυτή του μυθιστορήματος του Χένρι Τζέιμς από την Πολωνέζα σκηνοθέτρια Ανιέσκα Χόλαντ, καταλαβαίνει κανείς πόσο σημαντικός ήταν τελικά ο Γουίλιαμ Γουάιλερ. Ενας σκηνοθέτης που το 1949 είχε γυρίσει μια εξαιρετική διασκευή του βιβλίου, με πρωταγωνιστές την Ολίβια ντε Χάβιλαντ (Οσκαρ ερμηνείας), τον Μοντγκόμερι Κλιφτ και τον Ραλφ Ρίτσαρντσον, όπου, πέρα από τις θαυμάσιες ερμηνείες, είχε καταφέρει να δημιουργήσει την όλη κλειστοφοβική, πουριτανική ατμόσφαιρα μέσα στην οποία μεγαλώνει η άκομψη και χωρίς ιδιαίτερη εξυπνάδα ρομαντική πλούσια κληρονόμος του έργου, που παρασύρεται από την εμφάνιση και τα γλυκόλογα ενός νεαρού προικοθήρα, πριν τελικά καταλάβει το σκοπό του και τον διώξει.

Με ωραία ντεκόρ και εντυπωσιακά κοστούμια, η Χόλαντ ανάπλασε αρκετά πειστικά τη Νέα Υόρκη του περασμένου αιώνα, από την ταινία της όμως λείπει η αίσθηση της φρεσκάδας και της πνοής που συναντάμε σε μια ταινία όπως «Το πορτρέτο μιας κυρίας» της Τζέιν Κάμπιον ή έστω στις ταινίες του Τζέιμς Αϊβορι. Εκείνο που παραμένει από την ταινία είναι οι ερμηνείες: ιδιαίτερα της Τζένιφερ Τζέισον Λι, που δίνει με ευαισθησία και δύναμη την γκάμα των συναισθημάτων από τα οποία περνά η ηρωίδα, του Αλμπερτ Φίνεϊ (ο παλαιών αρχών πατέρας) και της Μάγκι Σμιθ (η θεία). Αντίθετα, ο Μπεν Τσάπλιν είναι κάπως υποτονικός, παρά την προσπάθειά του να μιμηθεί τον Μοντγκόμερι Κλιφτ.

ΣΤΑ ΙΧΝΗ ΤΟΥ ΦΥΓΑ (U.S. Marshals). ΗΠΑ, 1998. Σκηνοθεσία: Στιούαρτ Μπερντ. Παίζουν: Τόμι Λι Τζόουνς, Γουέσλι Σνάιπς, Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ. Διάρκεια: 133 λεπτά. Προβολή: Aμπεσέ, Aττικόν, Village Centre 10, Iντεάλ Mαρούσι, Kηφισιά 1, Mαργαρίτα 1, Mπροντγουαίη, Nιρβάνα, Σοφία, Tιτάνια, Tρία Aστέρια 2, Φάληρο 1, Σινεάκ.

Για μια ακόμη φορά ο αστυνόμος του Τόμι Λι Τζόουνς επιστρέφει για να καταδιώξει ένα μυστηριώδη εκτελεστή των μυστικών υπηρεσιών που θέλει να τον ξεφορτωθεί η υπηρεσία. Με άλλα λόγια, ένας ακόμη αθώος, όπως και στον πρώτο «Φυγά», που διώκεται άδικα και που ο Τζόουνς πρέπει να συλλάβει. Οι σεναριογράφοι φαίνεται ότι είχαν έλλειψη έμπνευσης για να στραφούν στην πρώτη, επιτυχημένη εμπορικά, ταινία, επαναλαμβάνοντας τις ίδιες σκηνές και καταφεύγοντας στη συνεχή δράση για να κρατήσουν το ενδιαφέρον του κοινού.

ΚΟΚΚΙΝΗ ΓΩΝΙΑ (Red Corner). ΗΠΑ, 1998. Σκηνοθεσία: Τζον Αβνετ. Σενάριο: Ρόμπερτ Κινγκ. Παίζουν: Ρίτσαρντ Γκιρ, Μπάι Λινγκ. Διάρκεια: 119 λεπτά. Προβολή: Aελλώ, Aθήναιον, Cinepolis 2, Aνεσις, Aστέρια, Aστορ, Village Centre 2, Eτουάλ, Nανά, Zέα.

Θρίλερ αγωνίας και μυστηρίου με τον Ρίτσαρντ Γκιρ στο ρόλο του στελέχους μιας μεγάλης αμερικανικής εταιρείας που, ενώ βρίσκεται στο Πεκίνο για τη διαπραγμάτευση της πώλησης τεχνογνωσίας, κατηγορείται για το φόνο μιας γυναίκας με την οποία πέρασε μια ερωτική βραδιά.