Για μια δίκη-θέατρο, στην οποία ο κατηγορούμενος (Οτσαλάν) θα είναι «καταλλήλως προετοιμασμένος» να εξυπηρετήσει τις τακτικές της Τουρκίας, μιλάει στην «Ε» ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, Δημήτρης Τσάτσος. «Ολοι αυτοί που μιλάνε εκ μέρους του τουρκικού κράτους αποτελούν τμήμα μιας μεγάλης τρομοκρατικής οργάνωσης που έχει περιβληθεί τον τύπο του κράτους», τονίζει.

Από τις Βρυξέλλες όπου βρισκόταν χθες, μας μετέφερε και το κλίμα που επικρατεί στην Ευρώπη για το Kουρδικό μετά τη σύλληψη Οτσαλάν. «Η εικόνα είναι ικανοποιητική, αρκεί η ίδια αυστηρότητα να υπάρξει και στα θέματα της οικονομικής βοήθειας προς την Τουρκία, εξαρτώντας τις παροχές προς αυτήν από απτά δείγματα αλλαγής της τρομοκρατικής συμπεριφοράς της απέναντι στους Κούρδους», λέει.

Πιστεύει ότι πρέπει να ασκηθούν πιέσεις, ώστε να υπάρξει πλήρης διαφάνεια των όσων συμβαίνουν στο νησί της απομόνωσης και ανάκρισης του Οτσαλάν (είναι το Ιμραλι). Και δηλώνει απαισιόδοξος για την έκβαση της δίκης του, επειδή «οι ΗΠΑ, που έχουν και τον τελευταίο λόγο, δείχνουν ανοχή στην προκλητική στάση της Τουρκίας».

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη με τον Δημήτρη Τσάτσο.

*Ο Tούρκος εισαγγελέας Νουχ Μετέ Γιουκσέλ δήλωσε ότι ο Οτσαλάν δεν πρόκειται να επωφεληθεί από το νόμο περί μεταμέλειας. Αποτελεί και αυτό χαρακτηριστικό των προθέσεων της Τουρκίας;

« Αποδίδω μικρή σημασία στους νομικούς ισχυρισμούς των εκπροσώπων του τουρκικού κράτους. Ολοι αυτοί που μιλάνε εκ μέρους του τουρκικού κράτους, αποτελούν τμήμα μιας μεγάλης τρομοκρατικής οργάνωσης που έχει περιβληθεί τον τύπο του κράτους. Αναμφίβολα, και αυτή η δήλωση καταδεικνύει τις προθέσεις των Τούρκων και εντάσσεται στο σχέδιό τους να ικανοποιήσουν μια ντοπαρισμένη εσωτερική τους κοινή γνώμη».

*Είναι πασιφανές ότι οι Τούρκοι χορηγούν και φάρμακα στον Οτσαλάν.

« Ανησυχώ πάρα πολύ -για να μην πω ότι είμαι απολύτως βέβαιος- ότι οι Τούρκοι θα επιχειρήσουν μερική αλλοίωση της προσωπικότητας του Οτσαλάν με φαρμακευτικά μέσα, ώστε να βάλουν στο στόμα του αυτό που τους είναι χρήσιμο για εσωτερική τους κατανάλωση, αλλά και με στόχο να πλήξουν την Ελλάδα».

Ποια δικαιώματα;

*Ποια αναφαίρετα δικαίωματα του Οτσαλάν έχουν παραβιάσει οι Τούρκοι μέχρι στιγμής;

«Τα δικαίωματά του για σωματική ακεραιότητα, για ελεύθερη υπεράσπισή του κατά τη διάρκεια της ανάκρισης και πολλά άλλα. Παράλληλα, όμως, επιχειρούν και την αποσιώπηση του ιστορικού γεγονότος ότι ο Οτσαλάν, άσχετα με πράξεις του, οι οποίες ενδεχομένως να εμπίπτουν στην έννοια της βίας, αποτελεί σύμβολο ενός λαού που κατά τρόπο απάνθρωπο και παγκόσμια απαράδεκτο δολοφονείται καθημερινά».

* Φοβάστε για τη ζωή του;

«Αν θα εκτελεστεί ή αν δεν θα εκτελεστεί ο Οτσαλάν, δεν έχει καμία σχέση ούτε με το τι προβλέπει το λεγόμενο τουρκικό δίκαιο ούτε με το αν θα διαπιστωθούν ή δεν θα διαπιστωθούν δικές του πράξεις βίας, που διαπράχθηκαν στο πλαίσιο του απελευθερωτικού του αγώνα. Το αν θα εκτελεστεί ή όχι, πιστεύω ότι θα αποφασιστεί με βάση τις τακτικές και στρατηγικές αξιολογήσεις του λεγόμενου τουρκικού κράτους. Και τις τελευταίες δεν μπορώ να τις γνωρίζω. Πάντως, δεν μπορώ να αποκλείσω το ενδεχόμενο να θεωρηθεί από τους Τούρκους ότι ο Οτσαλάν τούς είναι πιο χρήσιμος εν ζωή».

*Στην Τουρκία έγινε συζήτηση μήπως δεν θα έπρεπε να είναι στρατιωτικός ο πρόεδρος του Δικαστηρίου Kρατικής Aσφάλειας που θα δικάσει τον Οτσαλάν. Σημαίνει κάτι αυτό;

«Αποτελεί τμήμα της θεατρικής παράστασης. Είτε ο πρόεδρος του δικαστηρίου είναι στρατιωτικός είτε δεν είναι, η δικαστική ανεξαρτησία στην Τουρκία είναι είδος ανύπαρκτο. Αντιλαμβάνομαι, βέβαια, ότι θα προτιμούσαν να μην είναι στρατιωτικός ο πρόεδρος, για να ξεγελάσουν κάπως την κοινή γνώμη. Αυτή, όμως, δεν ξεγελιέται. Και προς την κατεύθυνση του να μην ξεγελαστεί, στρέφονται και οι δικές μας προσπάθειες εδώ στις Βρυξέλλες. Είναι ανάγκη να καταστεί πανευρωπαϊκή και παγκόσμια συνείδηση ότι η λεγόμενη "τουρκική δημοκρατία" αποτελεί τρομοκρατία σε κρατική μορφή».

*Ποιες είναι οι τελευταίες εξελίξεις στις Βρυξέλλες για το θέμα Οτσαλάν;

«Το Ευρωπαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα συμφώνησε ομόφωνα να καταθέσει ψήφισμα -και αν είναι δυνατόν να ψηφιστεί αύριο (σήμερα) από την Ολομέλεια του Eυρωπαϊκού Kοινοβουλίου. Με το ψήφισμα αυτό θα καλεί την Τουρκία να τηρήσει όλους τους διεθνείς και ευρωπαϊκούς κανόνες της δικαιοκρατικής μεταχείρισης του κατηγορουμένου. Σημαντικές παρεμβάσεις και διορθώσεις επί του σχεδίου του ψηφίσματος έγιναν από τους ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ και, κυρίως, από την κ. Λαμπράκη, τον κ. Παπακυριαζή, τον κ. Κατηφόρη κι εμένα. Προσωπικά, επεχείρησα να εξηγήσω ότι σ' ένα κράτος όπως η Τουρκία, το οποίο αποτελεί μια μορφή τρομοκρατίας, το αίτημα για δίκαιη δίκη είναι περίπου κενό περιεχομένου, εάν δεν έχει διασφαλιστεί η ανθρώπινη και δικαιοκρατική ανάκριση του κατηγορουμένου. Γι' αυτό και υπάρχει η απόλυτη ανάγκη να ασκηθούν από παντού διεθνείς πιέσεις, για να καταστεί διαφανής η μεταχείριση του Οτσαλάν ώς τη μέρα της δίκης, δηλαδή, στη διάρκεια όλης της ανακριτικής διαδικασίας στο νησί της απομόνωσής του».

H Eυρώπη

*Εχει αλλάξει πολύ το κλίμα γύρω από το Kουρδικό, στην Ευρώπη;

«Η εικόνα της σημερινής Ολομέλειας του ευρωπαϊκού Kοινοβουλίου, από την οποία προ δύο λεπτών βγήκα, καταδεικνύει αυτήν την αλλαγή. Πρώτον, όλα ανεξαιρέτως τα πολιτικά κόμματα -με τη δική του ιδεολογική γλώσσα το καθένα- συμφωνούν ότι το Kουρδικό είναι ένα μέγιστο διεθνές θέμα, που έχει σχέση με την καταδίωξη και την προσπάθεια εξαφάνισης ενός λαού που αποτελεί ισχυρή μειονότητα στο πλαίσιο του λεγόμενου τουρκικού κράτους. Δεύτερον, όλοι αξιώνουν μια δικαιοκρατική μεταχείριση του ηγέτη του, Οτσαλάν. Τρίτον, τα μεγάλα κόμματα, με προεξάρχον το Eυρωπαϊκό Σοσιαλιστικό Kόμμα, αναγνωρίζουν την ανεπάρκεια που επέδειξε η Ευρωπαϊκή Ενωση στην αντιμετώπιση του θέματος του Οτσαλάν. Τέταρτον, απ' όλους ζητείται η αναγνώριση και εφαρμογή όλων των δικαιωμάτων που ο ευρωπαϊκός νομικός πολιτισμός αναγνωρίζει, τόσο ατομικά σε κάθε άνθρωπο όσο και στις εθνικές μειονότητες.

Χαρακτηριστική του κλίματος είναι και η ομιλία του επιτρόπου Βαν Ντεν Μπρουκ, η οποία σε αντίθεση με άλλες προγενέστερες τοποθετήσεις του, ήταν αρκετά ρητή και αρκετά ανένδοτη. Ναι μεν αναγνωρίζει το δικαίωμα της Τουρκίας για τη διατήρηση των συνόρων της, αλλά τονίζει ότι ακριβώς αυτό το δικαίωμα δεν δικαιολογεί τη στάση της απέναντι στους Κούρδους.

Συνεπώς, η εικόνα είναι ικανοποιητική. Αρκεί στο άμεσο μέλλον, η ίδια αυστηρότητα να υπάρξει και στα θέματα της οικονομικής βοήθειας προς την Τουρκία, εξαρτώντας μελλοντικά παροχές προς αυτήν από απτά δείγματα αλλαγής της τρομοκρατικής συμπεριφοράς της απέναντι στους Κούρδους».

*Γενικά, τι σχόλια ακούτε στις Βρυξέλλες για την Ελλάδα;

«Απολύτως κανένα. Από τις γενικότερες συζητήσεις τις οποίες είχα, επικρατεί η άποψη ότι η σύλληψη του Οτσαλάν ήταν αποτέλεσμα απαγωγής, με τη συνεργασία τουρκικών και άλλων μυστικών υπηρεσιών, κατά τη διάρκεια της προσπάθειας της Ελλάδας να του διασφαλίσει έναν ασφαλή τόπο υποδοχής».

*Η αποπομπή των τριών υπουργών πώς σχολιάζεται;

«Δεν νομίζω ότι έχουν ασχοληθεί με τον εσωτερικό διάλογο, γι' αυτό και δεν κατανοούν που έχει γίνει τόσο μεγάλο θέμα στην Ελλάδα. Ανάλογη είναι και η εικόνα του ευρωπαϊκού Tύπου. Η σύλληψη του Οτσαλάν περιγράφεται ως απαγωγή από τις μυστικές υπηρεσίες ενάντια στη βούληση του ιδίου, αλλά και της χώρας που φρόντιζε τη μετακίνησή του».

H δίκη

*Ακούω την πρόβλεψή σας για τη δίκη Οτσαλάν.

« Φοβούμαι ότι θα έχουμε μια δίκη-θέατρο. Μια δίκη, στην οποία ο κατηγορούμενος θα είναι "καταλλήλως προετοιμασμένος" για μια στάση που εντάσσεται στις τουρκικές τακτικές κινήσεις. Εκτός εάν πράγματι η Τουρκία αποδίδει σημασία σ' ένα πλησίασμα προς την Ευρώπη. Μέχρι τώρα, όμως, έχει ξεπεράσει τα όρια της ανοχής και χτίζει ένα δύσκολα ξεπεράσιμο τείχος μεταξύ Τουρκίας και Ευρώπης. Προσωπικά, είμαι απαισιόδοξος και για έναν λόγο ακόμη. Τον τελευταίο λόγο έχουν οι Αμερικανοί. Και όσο οι τελευταίοι θα καλύπτουν την επιδεικτική και προκλητική στάση της Τουρκίας στην παραβίαση του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπιστικών αξιών, δεν μπορούμε να περιμένουμε πολλά. Γι' αυτό η διπλωματία πρέπει να καταστήσει σαφές στις ΗΠΑ ότι, πάντως, και οι λαοί και οι ιθύνοντες γνωρίζουν ποιος απήγαγε τον Οτσαλάν και γιατί».