Πώς ορίζεται η καλή διδασκαλία; Ποιες είναι οι σχέσεις μαθητών- εκπαιδευτικών; Πόσο ικανοποιητικές είναι οι επιδόσεις των μαθητών; Οι χώροι της σχολικής μονάδας επαρκούν για τις δραστηριότητες των μαθητών;

Ερωτήματα τέτοιου τύπου θα περιέχει ο πρώτος «Οδηγός αξιολόγησης» του εκπαιδευτικού έργου, που σχεδιάζεται αυτό τον καιρό από επιστημονική επιτροπή του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου. Πρόκειται για πρωτοβουλία καινοτόμο για τα ελληνικά δεδομένα. Υπολογίζεται ότι θα ολοκληρωθεί σε δύο μήνες και αμέσως μετά θα παραδοθεί στο υπουργείο Παιδείας.

Με βάση τον οδηγό αυτό, που θα πάρει τη μορφή βιβλίου, οι εκπαιδευτικοί κάθε σχολικής μονάδας θα έχουν την υποχρέωση να συμπληρώνουν, με βάση τις οδηγίες που θα τους δοθούν, κάποια δελτία.

Στα δελτία αυτά θα απεικονίζεται η εικόνα της σχολικής μονάδας, με κύριο στόχο, σε πρώτη φάση, την καταγραφή και την αντιμετώπιση των αδυναμιών.

Τα μοντέλα

Οι απαντήσεις των εκπαιδευτικών θα δίνονται ύστερα από σχετική διερεύνηση για το κάθε ζητούμενο και με κάποιο συγκεκριμένο μοντέλο. Για παράδειγμα, δίπλα στις λέξεις «Κτίριο, χώροι, εξοπλισμός» που υπάρχουν στην πρώτη σειρά του πίνακα, οι απαντήσεις θα είναι ως εξής:

– Είτε ποιοτικά: αρκετά καλά, καλά, μέτρια κ.λπ.

– Είτε ποσοτικά: με κάποια μορφή βαθμολόγησης.

Στη σύνταξη του οδηγού θα ληφθούν υπόψη και τα συμπεράσματα που προέκυψαν από δύο πιλοτικά προγράμματα: Το ένα είναι ευρωπαϊκό και παρουσιάζει τους τρόπους αυτοαξιολόγησης σε 101 σχολεία των 15 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Στο πρόγραμμα αυτό συμμετείχαν 5 σχολεία. Το δεύτερο πρόγραμμα έγινε από το τμήμα αξιολόγησης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, το οποίο αξιοποίησε και την εμπειρία των 5 σχολείων.

Η «Κ.Ε» παρουσιάζει τα δεδομένα και τους δείκτες που θα αποτελέσουν τη βάση του Οδηγού Αξιολόγησης:

Οι δείκτες ποιότητας αφορούν τις κτιριακές εγκαταστάσεις, τον εξοπλισμό του σχολείου, το εκπαιδευτικό υλικό (βιβλία, προγράμματα, βίντεο, λογισμικό υλικό), τον μαθητικό πληθυσμό με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του.

Eπιπλέον στοιχεία που θα διερευνούν οι εκπαιδευτικοί για τη συμπλήρωση του σχετικού εντύπου, θα είναι τα γενικότερα χαρακτηριστικά της σχολικής ζωής. Δηλαδή οι σχέσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα σε διδάσκοντες και διδασκομένους, η απόδοση και το ενδιαφέρον των μαθητών, οι γενικότερες δραστηριότητές τους, οι παρουσίες τους, οι προτιμήσεις τους για κάποια μαθήματα, οι επαγγελματικές τους επιλογές.

Στο έργο των εκπαιδευτικών σημαντική θα είναι η συμβολή των γονιών.

Η αυτοαξιολόγηση της σχολικής μονάδας θα γίνει πρώτη φορά στα ελληνικά σχολεία και αναμένεται πως θα αποτελέσει τη βάση για τον περαιτέρω σχεδιασμό των άλλων μορφών αξιολόγησης (καθηγητών, μαθητών) που σχεδιάζει το υπουργείο Παιδείας.

Kύριος στόχος της εσωτερικής αξιολόγησης είναι η βελτίωση του εκπαιδευτικού έργου, που διαμορφώνεται από πολλούς παράγοντες.

Οι μακροπρόθεσμοι στόχοι του προγράμματος είναι να συγκεντρωθούν χρήσιμα στοιχεία για την ταυτότητα του σημερινού εκπαιδευτικού συστήματος. Tι γνώσεις δίνει το σχολείο; Ποια είναι η ποιότητα των γνώσεων; Συνδέεται η γνώση με την εργασία; Τι χρειάζονται οι μαθητές σήμερα; Πώς πρέπει να είναι το ιδανικό σχολείο; Ακολουθεί -και με τι ρυθμούς- το σχολείο τις αλλαγές της σύγχρονης ζωής;

Καταγραφή

Με τη συλλογή των δεδομένων αυτών, οι ερευνητές θα μπορέσουν να καταγράψουν την εκπαιδευτική πραγματικότητα, ώστε ο εκπαιδευτικός σχεδιασμός να παρακολουθήσει τις εξελίξεις και τα δεδομένα του επόμενου αιώνα.

Το πρότυπο της εσωτερικής αξιολόγησης, σύμφωνα με το τεχνικό δελτίο του Πειραματικού Προγράμματος Εσωτερικής Αξιολόγησης που έκανε το Ινστιτούτο, περιλαμβάνει:

– Ανάπτυξη διαδικασιών του εκπαιδευτικού έργου στη σχολική μονάδα. Οι εκπαιδευτικοί υποχρεούνται να συλλέγουν με συστηματικό τρόπο, να αναλύουν και να ερμηνεύουν πληροφορίες για τα δεδομένα του σχολικού πλαισίου, τις διαδικασίες και τα αποτελέσματα του εκπαιδευτικού έργου.

– Προγραμματισμό και υλοποίηση δραστηριοτήτων από τη μονάδα, για τη βελτίωση της ποιότητας του εκπαιδευτικού έργου.

– Εγκατάσταση και λειτουργία Δικτύου Εκπαιδευτικής Πληροφόρησης (ΔΕΠ), έτσι ώστε να διασφαλίζεται η ροή της πληροφορίας μεταξύ των σχολικών μονάδων.

– Δημιουργία πλαισίου υποστήριξης και μετα-αξιολόγησης. Σύνδεση της σχολικής μονάδας με την ερευνητική κοινότητα, με στόχο την υποστήριξη των εκπαιδευτικών.

οι 7 στόχοι

Σύμφωνα με το υπουργείο, στόχοι του προγράμματος εσωτερικής αξιολόγησης είναι οι εξής:

Η ηλεκτρονική σύνδεση των σχολείων για ανταλλαγή δεδομένων και πληροφόρησης για τη συγκέντρωση, τη μελέτη και την αξιοποίηση των δεδομένων που σχετίζονται με το εκπαιδευτικό έργο της σχολικής μονάδας.

Η καταγραφή πρώτων γενικών δεδομένων σχετικά με το εκπαιδευτικό δυναμικό, την υλικοτεχνική υποδομή, τις παιδαγωγικές σχέσεις, τις εκπαιδευτικές πρακτικές, τη διοίκηση, οργάνωση και λειτουργία της σχολικής μονάδας.

Η ανάπτυξη και εφαρμογή ποσοτικών και ποιοτικών ερευνητικών εργαλείων, καθώς και η εκτίμηση της λειτουργικότητας των εργαλείων αυτών για τον προγραμμματισμό του εκπαιδευτικού έργου.

Η δραστηριοποίηση και η αναζήτηση νέων διαδικασιών συμμετοχής όλων των παραγόντων της σχολικής ζωής στην εσωτερική αξιολόγηση.

Η διερεύνηση των διδακτικών μεθόδων από τους ίδιους τους διδάσκοντες, σε σχέση με τους στόχους του αναλυτικού προγράμματος των επιμέρους γνωστικών αντικειμένων.

Η συνολική αποτίμηση του εκπαιδευτικού έργου σε επίπεδο μονάδας, με τη διαδικασία της εσωτερικής αξιολόγησης.

Η δημιουργία «Παρατηρητηρίου Αξιολόγησης», που θα επιτρέπει την πρόσβαση σε σχετικές πληροφορίες στον κάθε ενδιαφερόμενο, είτε αυτός είναι ερευνητής είτε εκπαιδευτικός είτε φοιτητής.