Η ταινία «Τ' όνομά της: Κλερ Ντόλαν» του Λοτζ Κέριγκαν δείχνει πως ο ανεξάρτητος αμερικανικός κινηματογράφος είναι ζωντανός κι έχει πολλά και πρωτότυπα να προσφέρει. Με φρεσκάδα, αλλά και σοβαρότητα, είναι δοσμένη η κινέζικη ταινία «Ανατολικό παλάτι, δυτικό παλάτι» του Γουάν Ζανγκ, που το τολμηρό θέμα της οδήγησε στην απαγόρευσή της στην πατρίδα του σκηνοθέτη. Προβάλλονται ακόμη, η μελοδραματική ιστορία μιας φιλίας ανάμεσα σε δυο παιδιά, «Μια υπέροχη γυναίκα» του Πίτερ Τσέλσομ, και η περιπέτεια «Ο Ταρζάν και η χαμένη πόλη» του Καρλ Σένκλε.

Τ' όνομά της: Κλερ Ντόλαν

Claire Dolan. ΗΠΑ, 1998. Σκηνοθεσία-σενάριο: Λοτζ Κέριγκαν. Παίζουν: Κάτριν Κάρτλιντζ, Βίνσεντ Ντ' Ονόφριο, Κολμ Μίνι, Μιούριελ Μάιντα, Τζον Ντόμαν. Διάρκεια: 95 λεπτά. Προβολή: Οπερα 1.

**** Μια νεαρή πόρνη προσπαθεί ν'αποκτήσει την ελευθερία της σε μια αποξενωμένη Νέα Υόρκη. Το σπαραχτικό πορτρέτο μιας μοναχικής, αποφασισμένης, γυναίκας, με θαυμάσια ερμηνεία από την Κάρτλιτζ.

Ο Λοτζ Κέριγκαν είχε κιόλας κάνει ένα εντυπωσιακό ντεμπούτο με την εκπληκτική, ανεξάρτητη παραγωγή του, «Κόντρα ξύρισμα», πορτρέτο ενός σίριαλ κίλερ σε μια αποξενωμένη μεγαλούπολη. Στη νέα του ταινία, «Κλερ Ντόλαν», ο Κέριγκαν μας δίνει το πορτρέτο ενός άλλου μοναχικού ατόμου, τη φορά αυτή μιας νεαρής πόρνης. Η Κλερ είναι ένα κολ γκερλ, που με το θάνατο της μητέρας της αποφασίζει ν' αλλάξει ζωή, αφού ξεπληρώσει το χρέος της στον νταβατζή που την εκμεταλλεύεται (πολυ καλή ερμηνεία από τον Ιρλανδό Κολμ Μίνι, γνωστό μας από τις ταινίες του Κεν Λόουτς). Στην πορεία της αυτή θα γνωρίσει έναν άντρα, ελπίζοντας ότι μαζί του θ' αποκτήσει το παιδί και τη ζωή που θέλει. Η ζωή όμως δεν είναι τόσο εύκολη όσο την περίμενε...

Εκείνο που ενδιαφέρει τον Κέριγκαν είναι η σωστή καταγραφή του πορτρέτου αυτής της πόρνης. Μιας γυναίκας μοναχικής, που όμως δεν το βάζει κάτω. Γυναίκας, που είναι αποφασισμένη, πάση θυσία, ν' αλλάξει τη ζωή της, ν' αντιμετωπίσει τα οποιαδήποτε εμπόδια και να δεχτεί τις όποιες απογοητεύσεις. Σε μια Νέα Υόρκη ψυχρή, απρόσωπη (θαυμάσια φωτογραφημένη από τον Τεόντορο Μανιάτσι), με γεωμετρικά, με το γυαλί να κυριαρχεί, κτίρια, μια πράγματι άγνωστη μεγαλούπολη, που μοιάζει περισσότερο να βγήκε από τον κόσμο του φιλμ νουάρ, η Κλερ κινείται μηχανικά, κάνει έρωτα μηχανικά («είσαι ο μόνος», επαναλαμβάνει στον κάθε εραστή, «αυτό το κάνω μόνο για σένα»), με στόχο να βγάλει τα απαραίτητα χρήματα, για να μπορέσει να αποκτήσει την ελευθερία της και ν' αλλάξει τελικά τη ζωή της, με την Κάτριν Κάρτλιντζ («Γυμνός») να σκιτσάρει με ξεχωριστή δύναμη το ρόλο, συνδυάζοντας την ψυχρότητα με τον αισθησιασμό.

Το χρήμα και το σεξ, όπως είχε αναφέρει ο Κέριγκαν σε συνέντευξή που μας είχε δώσει στις Κάνες, είναι τα στοιχεία που κυριαρχούν στη σύγχρονη κοινωνία. Κι είναι από αυτόν τον κόσμο του χρήματος και του σεξ που προσπαθεί να ξεφύγει η Κλερ. Χωρίς να ξέρει πού θα την οδηγήσει το μέλλον (για ένα σύντομο διάστημα θα βρει δουλειά ως αισθητικός σ' ένα κομμωτήριο, ώσπου την ανακαλύπτει το «παρελθόν» της) ιδιαίτερα όταν μένει έγκυος, αποφασισμένη όμως να κάνει το παν για να μπορέσει να έχει αυτή την ελευθερία, έστω κι αν το τελικό τίμημα είναι η μοναξιά. Πρόκειται για μια συγκινητική στο βάθος, πέρα για πέρα φεμινιστική, ταινία, σκηνοθετημένη με δύναμη, πρωτοτυπία (κάτι που σπάνια συναντάμε στο σύγχρονο κινηματογράφο), με μια αυστηρότητα στο ύφος που, τολμώ να πω, φέρνει στο νου τον κινηματογράφο του Μπρεσόν, και με μιαν εκπληκτική ερμηνεία από την Κάτριν Κάρτλιντζ. Από τις αληθινά σπάνιες προσφορές του ανεξάρτητου αμερικανικού κινηματογράφου.

Ανατολικό παλάτι, δυτικό παλάτι

East Palace West Palace/Dong Gong Xi Gong. Κίνα, 1996. Σκηνοθεσία: Γουάν Ζανγκ. Σενάριο: Ζανγκ Γουάν, Γουάνγκ Ξιόμπο. Παίζουν: Σι Χαν, Χου Τζουν. Διάρκεια: 90 λεπτά. Προβολή: Ελλη.

*** Η σχέση ανάμεσα σ' έναν γκέι κι έναν ετερόφυλο αστυνομικό στη σύγχρονη Κίνα, σε μια σκηνοθετημένη με δύναμη και ρυθμό ταινία.

Να και μια ανεξάρτητη, γυρισμένη έξω από το σύστημα, ταινία από την κομμουνιστική Κίνα. Και μάλιστα η πρώτη ταινία με θέμα την ομοφυλοφιλία. Θέμα υπαρκτό, αλλά ταμπού στην Κίνα, που είχε αποτέλεσμα η ταινία να είναι μέχρι στιγμής απαγορευμένη στη χώρα της, αν και αυτή προβλήθηκε σε ξένα φεστιβάλ και τώρα κάνει την κανονική πορεία της στο εξωτερικό (η ταινία πρόλαβε να βγει στο εξωτερικό πριν περάσει ο νέος νόμος του 1996, που απαγορεύει το γύρισμα ταινιών έξω από τα ελεγχόμενα από το κράτος στούντιο). Η ιστορία του «ανατολικού παλατιού, δυτικού παλατιού» (αργκό για τις δημόσιες τουαλέτες στην πλατεία Τιεναμέν, όπου κάνουν ψωνιστήρι οι γκέι) έχει βασικά δύο πρωταγωνιστές: τον γκέι συγγραφέα Α-Λαν και τον αστυνομικό που τον συλλαμβάνει ένα βράδυ στο πάρκο, όπου μαζεύονται παράνομα οι γκέι. Στην ανάκριση που ακολουθεί ο Αν-Λαν θα εξομολογηθεί τον έρωτά του στον αστυνομικό προκαλώντας του ανάμκιτα αισθήματα.

Γνωστός στην πατρίδα του αλλά και στο εξωτερικό για μερικές εξαιρετικά ενδιαφέρουσες, βραβευμένες σε διάφορα φεστιβάλ, ανεξάρτητες ταινίες («Μαμά», «Μπάσταρδοι του Πεκίνου»), ο 35άχρονος Γιουάν Ζανγκ ερεύνησε σε βάθος το θέμα του, καταφέρνοντας να φτιάξει μια δυνατή, χαμηλού κόστους (στοίχισε περίπου 80 εκατομμύρια δραχμές), χωρίς υποχωρήσεις ή τις οποιεσδήποτε γαργαλιστικές σκηνές, ταινία. Πρόκειται βασικά για μια ταινία με δύο χαρακτήρες -το μεγαλύτερο μέρος της εκτυλίσσεται στο ερημικό αστυνομικό τμήμα του πάρκου- με τον ετερόφυλο αστυνομικό να ανακρίνει τον γκέι Α-Λαν και τον τελευταίο συνεχώς να τον προκαλεί, φέρνοντας στην επιφάνεια όχι μόνο τα σαδιστικά ένστικτα του άλλου, αλλά και τις υποσυνείδητες, αμφιλεγόμενες ομοφυλοφιλικές τάσεις του.

Με πλάνα λιτά, αυστηρά, με χρώματα έντονα (με το κόκκινο και το μαύρο να κυριαρχούν), με μετρημένες κινήσεις της μηχανής, με φλας-μπακ, που δίνουν μια εικόνα από την παιδική και εφηβική ηλικία του Α-Λαν και μια σεξουαλική ζωή που θα τον οδηγήσει στην ομοφυλοφιλία, με σκηνές που περνούν από την ταπείνωση και τον εξευτελισμό φτάνοντας στη νίκη της αξιοπρέπειας και που αναπτύσσουν τη σχέση ανάμεσα στους δύο, ξεκινώντας από τον αποτροπιασμό του αστυνομικού και φτάνοντας τελικά στη δημιουργία της ανεξέλεγκτης γοητείας του για το νεαρό γκέι, ο Ζανγκ στήνει μ' ένα τέλεια ελεγμένο ρυθμό το ερωτικό «παιχνίδι» του, με ειλικρίνεια και δύναμη που φέρνουν στο νου το έργο του Ζαν Ζενέ (έστω κι αν ο Ζανγκ παραδέχεται ότι δεν έχει διαβάσει βιβλία του Γάλλου συγγραφέα).

Μια υπέροχη γυναίκα

The Might y. ΗΠΑ, 1998. Σκηνοθεσία: Πίτερ Τσέλσομ. Σενάριο: Τσαρλς Λιβτ, από το βιβλίο «Freak the Might y» του Ρόντμαν Φίλμπρικ. Παίζουν: Σάρον Στόουν, Τζίνα Ρόουλαντς, Χάρι Ντιν Στάντον, Γκίλιαν Αντερσον, Τζέιμς Γκοντολφίνι, Κιέραν Κάλκιν, Ελντεν Χένσον. Διάρκεια: 100 λεπτά. Προβολή: Village Centre, Δαναός-2. Μπρόντγουεϊ.

** Ενα πολύ έξυπνο αλλά με δεκανίκια αγόρι συνεργάζεται μ' έναν τεραστίων διαστάσεων αλλά όχι έξυπνο συμμαθητή του για ν' αντιμετωπίσουν τη ζωή και τα καθημερινά της προβλήματα σε μια υπερβολικά μελοδραματική ιστορία.

Τα παιδιά στον κινηματογράφο έχουν πάντα προνομιακή σχέση. Ετσι και σ' αυτό το «Might y» (ο δυνατός ή και ο γίγαντας), που αναφέρεται βέβαια σ'ένα από τα δύο παιδιά, πρωταγωνιστές της ταινίας (ο ελληνικός τίτλος «Μια υπέροχη γυναίκα» θέλησε να ρίξει το βάρος στη μητέρα του ενός παιδιού, μια και την ερμηνεύει, και πολύ πειστικά πρέπει να πω, η Σάρον Στόουν).

Τα παιδιά της ταινίας του Πίτερ Τσέλσομ, γνωστού μας από τη δοσμένη με χιούμορ και ευρηματικότητα ταινία «Αθεράπευτα αστείος», είναι δύο: ο Κέβιν Ντίλον (Κιέραν Κάλκιν, αδελφός του Μακόλι), ένας μικροσκοπικός Αϊνστάιν με δεκανίκια και ο Μαξ Κέιν (Ελντεν Χένσον), ένας γιγαντιαίων διαστάσεων, αγαθιάρης όμως, συμμαθητής του. Τα δύο παιδιά θα ενώσουν τις δυνάμεις τους, το μυαλό του ο ένας, τα πόδια και τη δύναμή του ο άλλος, και θα γίνουν κολλητοί, καταφέρνοντας έτσι ν' αντιμετωπίσουν όλες τις δυσκολίες στο σχολείο αλλά και εκείνες της απέραντης φαντασίας τους, που τους φέρνει αντιμέτωπους με δράκους από τις μεσαιωνικές περιπέτειες του Βασιλιά Αρθούρου και των ιπποτών του της στρογγυλής τραπέζης.

Επίκεντρο της ταινίας είναι βέβαια η φιλία ανάμεσα στον Κέβιν και τον Μαξ, φιλία που ο Τσέλσομ δίνει με χιούμορ, συχνά όμως με έναν υπεροβλικό μελοδραματισμό, στοιχείο που αποδυναμώνει την ταινία. Αντίθετα, έπρεπε να ρίξει το βάρος του στο φανταστικό (με τους ευγενείς ιππότες και τις δυστυχισμένες δεσποσύνες), που εδώ δίνει δυστυχώς σε μερικές μόνο σκηνές (φαντάζεστε τι θα έκανε ένας Τέρι Γκίλιαμ...) κι αυτές όχι ιδιαίτερα πετυχημένες. Οι καλύτερες σκηνές του είναι οι απλές σκηνές ανάμεσα στα δυο παιδιά, καθώς κάποιες σκηνές με τη Στόουν (όπως ανέφερα πολύ καλή στο ρόλο της μητέρας, όταν δεν έχει να φτιάξει το πορτρέτο μιάς κατ' ανάγκη γόησσας) και την Τζίνα Ρόουλαντς (η γιαγιά του Κέβιν). Πάντως από την ταινία λείπει η φρεσκάδα και η πρωτοτυπία που απολαύσαμε στο «Αθεράπευτα αστείος».

Ο Ταρζάν και η χαμένη πόλη

Tarzan and the Lost Cit y. ΗΠΑ, 1999. Σκηνοθεσία: Καρλ Σένκελ. Σενάριο: Μπάγιαρντ Τζόνσον, Τζέιν Αντερσον Μπλακ, βασισμένη στα διηγήματα του Εντγκαρ Ράις Μπάροους. Παίζουν: Κάσπερ Βαν Ντίεν, Τζέιν Μαρτς, Στίβεν Γουάντινγκτον, Ιαν Ρόμπερτς, Ραπουλάνα Σεϊφέμο. Διάρκεια: 84 λεπτά. Προβολή: Αθήναιον-2, Cine Cit y-2, Village Centre, Μαργαρίτα-2, Σινεάκ-Πειρ.

* Ο νέος Ταρζάν, Βαν Ντίεν, αναλαμβάνει να σώσει τη μυστική ιερή πόλη των Αφρικανών από άπληστους και αδίστακτους τυχοδιώκτες σε μια συνηθισμένη περιπέτεια.

Υστερα από ένα αρκετά μεγάλο διάλειμμα, ο Ταρζάν της μεγάλης οθόνης επιστρέφει, σε μια νέα περιπέτεια, εμπνευσμένη από τα βιβλία του Εντγκαρ Ράις Μπάροους. Εδώ, ο λόρδος Κλέιτον Γκρέιστοουκ (πιο γνωστός ως Ταρζάν) αποφασίζει να εγκαταλείψει την Αγγλία και την αρραβωνιαστικιά του Τζέιν για να ανταποκριθεί στο κάλεσμα ενός φίλου του και μάγου ενός χωριού αυτόχθονων, όταν το χωριό τους και η μυστική ιερή πόλη Οπάρ κινδυνεύουν από αδίστακτους λευκούς τυχοδιώκτες.

Πρόκειται βέβαια για μια κάπως εκσυγχρονισμένη εκδοχή της ιστορίας, ώστε να προσελκύσει το σύγχρονο νεανικό κοινό. Ετσι, ο Ταρζάν, εκτός του ότι μιλά άπταιστα αγγλικά, ξέρει να αγωνίζεται ακόμη και με ζίου-ζίτσου, ενώ στην ιστορία μπαίνουν και στοιχεία μαγικά (που φέρνουν στο νου τις περιπέτειες του Ιντιάνα Τζόουνς) που βοηθούν τον Ταρζάν στον αγώνα του ενάντια στους κακούς. Βέβαια, ο Καρλ Σένκελ δεν είναι κανένας Σπίλμπεργκ και η ταινία του ακολουθεί, χωρίς φαντασία ή ευρηματικότητά τις γνωστές φόρμουλες του είδους, που σε κάνει ν'αναζητάς τις παλιές περιπέτειες του «Bασιλιά της ζούγκλας» με τον Τζόνι Βαϊσμίλερ. Ικανοποιητικός στο ρόλο του Ταρζάν ο γνωστός μας από τους «Στρατιώτες του σύμπαντος» Κάσπερ Βαν Ντίεν.