Καθώς το ΝΑΤΟ, εορτάζοντας τα 50ά του γενέθλια, επιδεικνύει την ισχύ του πάνω από τη Γιουγκοσλαβία, μερικές ρωγμές άρχισαν να εμφανίζονται στον ορίζοντα. Σε μια πολύγλωσση Συμμαχία, η οποία δεν αποτελεί, πλέον, το αντίπαλον δέος της σοβιετικής «αρκούδας», η ενότητα δεν είναι αυτονόητα δεδομένη.

Ο μόλις λίγων μηνών καγκελάριος της Γερμανίας, Γκέρχαρντ Σρέντερ, αποτιμώντας την εορταστική σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, δήλωσε: «Ηταν μια εντυπωσιακή επίδειξη ενότητας, παρά το γεγονός ότι ορισμένοι σκεπτικιστές ισχυρίζονταν ότι δεν είναι συνετό σε εποχές πολέμου να διοργανωθεί μια σύνοδος κορυφής της Συμμαχίας». Ακόμη και ο Σρέντερ, όμως, όπως άλλωστε και ο Γάλλος πρόεδρος Σιράκ, που συνηθίζει να λέει τις ανεξάρτητες απόψεις του, δεν ενέδωσε, δεν υποχώρησε στη σκληρή ηγετική γραμμή του Μπιλ Κλίντον και του πιστού του φίλου, Βρετανού πρωθυπουργού Τόνι Μπλερ. «Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις πρέπει να νομιμοποιούνται από αντίστοιχες αποφάσεις του ΟΗΕ, αυτό να είναι κανόνας», υποστήριξε ο Γερμανός ηγέτης, αντανακλώντας μια ευρέως διαδεδομένη άποψη, ότι το ΝΑΤΟ δεν έχει την αρμοδιότητα να σταματήσει τη ροή πετρελαίου στη Γιουγκοσλαβία και να στείλει ένοπλες ειρηνευτικές δυνάμεις στο Κοσσυφοπέδιο, χωρίς τουλάχιστον την άδεια από τα Ηνωμένα Εθνη.

Παλαιότερα, ένα μικρότερο ΝΑΤΟ μπορούσε να έχει ενιαία γραμμή, καθώς είχε απέναντί του τη Σοβιετική Ενωση, ενώ σήμερα η 19μελής Συμμαχία -με τις πόρτες της ανοιχτές και σε νέα μέλη- χρειάζεται να μοχθήσει για να δουλέψει συλλογικά, καθώς τα πράγματα δεν είναι πλέον άσπρο - μαύρο.

Οι χερσαίες δυνάμεις

Ακόμη και ο από αέρος σύνδεσμος μεταξύ των ΗΠΑ και της Μεγάλης Βρετανίας είχε χαθεί, ενώπιον του ερωτήματος αν το ΝΑΤΟ θα έπρεπε να στείλει στρατιωτικές δυνάμεις στη Γιουγκοσλαβία, ώστε να καταφέρει το τελικό χτύπημα στον Μιλόσεβιτς, έπειτα από έναν μήνα αεροπορικών βομβαρδισμών. Η Γαλλία και η Βρετανία είχαν υπογραμμίσει πριν από την έναρξη της συνόδου κορυφής της Συμμαχίας, ότι προτιμούν τη χρησιμοποίηση χερσαίων δυνάμεων σε αυτήν την ατέλειωτη διένεξη, αλλά ο Μπιλ Κλίντον θα προτιμούσε προς το παρόν να συνεχιστούν οι από αέρος επιχειρήσεις και μόνον, με αποτέλεσμα να εμφανιστούν οι διαφωνίες.

Δεν υπάρχει, συνεπώς, περίπτωση να συγκαλυφθούν οι διαφωνίες γύρω από την αμερικανική πρωτοβουλία να εμποδιστεί η ροή πετρελαίου προς τη Γιουγκοσλαβία. Το να σταματήσεις ουδέτερα -αναφορικά με τους βομβαρδισμούς- πλοία, αποτελεί ουσιαστικά πράξη πολέμου και σε αυτό το θέμα ο Ζακ Σιράκ προβάλλει τις επιφυλάξεις του. Επιμένοντας, ομοίως, στη συγκεκριμένη παροχή άδειας από από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για ειρηνευτικές πρωτοβουλίες, ο Γάλλος πρόεδρος είπε: «Το ΝΑΤΟ δεν μπορεί και δεν είναι σε θέση να δράσει χωρίς την εξουσιοδότηση αυτού του διεθνούς οργανισμού».

Διεθνής δύναμη

Οι ΗΠΑ εκτιμούν ότι η άδεια να σταματούν πλοία που μεταφέρουν πετρέλαιο στη Γιουγκοσλαβία και να αναπτύξουν ειρηνευτικές στρατιωτικές δυνάμεις στο Κοσσυφοπέδιο προκύπτει από το εμπάργκο του ΟΗΕ και άλλες αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας. Οταν ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Χαβιέ Σολάνα ερωτήθηκε εάν χρειάζεται νέα απόφαση για να παρέμβει η Συμμαχία έξω από την επικράτεια των μελών του, απάντησε αρνητικά. Παρά το ότι η αντίληψη των ΗΠΑ για τις ειρηνευτικές δυνάμεις παραμένει, ωστόσο οι επαφές και οι αποφάσεις του ΝΑΤΟ κατά τη σύνοδο κορυφής απεικονίζουν ορισμένες μόνον από τις διαφορές που σημειώνονται στις μύχιες σκέψεις των ηγετών. Στην πραγματικότητα, η κυβέρνηση Κλίντον έχει στο μυαλό της μια δύναμη του ΝΑΤΟ, στην οποία θα συμμετέχουν στρατιωτικές δυνάμεις από τη Ρωσία κι από άλλες χώρες που δεν είναι μέλη της Συμμαχίας. Η αντίληψη αυτή τροποποιήθηκε κατά τη σύνοδο κορυφής στη δήλωση ότι «το ΝΑΤΟ παραμένει έτοιμο να δημιουργήσει το σώμα μιας διεθνούς στρατιωτικής δύναμης». Σε μία άλλη διαφωνία, στην οποία δεν δόθηκε μεγάλη προσοχή, η Τουρκία ώθησε τους Συμμάχους να εγγυηθούν ότι αυτή και άλλοι σύμμαχοι που δεν μετέχουν στην Ευρωπαϊκή Ενωση θα ερωτηθούν, πριν οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ σταλούν σε μια επιχείρηση εκτάκτου ανάγκης, την οποία θα έχουν αποφασίμε έναν ελαφρό σκεπτικισμό, τελικά συμφώνησε κι αυτός. Τα ιταλικά πολεμικά αεροσκάφη μετέχουν στις επιχειρήσεις κατά της Γιουγκοσλαβίας, όπως -τραγική ειρωνία- συμβαίνει με την γερμανική Λουφτβάφε, στην πρώτη πολεμική εκστρατεία των Γερμανών μετά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η Ουγγαρία, ένα από τα νέα μέλη της Συμμαχίας, είναι επίσης μεταξύ των πιο ανήσυχων. «Είναι ιδιαίτερα περίπλοκο για την Ουγγαρία», επισήμανε ο πρωθυπουργός της χώρας Βίκτορ Ορμπαν, αναφερόμενος ευθέως στους 300.000 κάτοικους της σερβικής επαρχίας της Βοϊβοντίνα, που είναι ουγγρικής καταγωγής. Αυτοί θα μπορούσαν να μπουν σε κινδύνους από την ενεργητική υποστήριξη εκ μέρους της Ουγγαρίας των στρατιωτικών επιθέσεων του ΝΑΤΟ.

Παρά ταύτα, οι αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ υποστηρίζουν ότι τα 19 κράτη - μέλη του έκαναν αρκετά βήματα προόδου. Η μεγαλύτερη δοκιμασία της ενότητας, όμως, φαίνεται στον ορίζοντα, εάν η Ρωσία αποφασίσει να αμφισβητήσει τον πετρελαϊκό αποκλεισμό των Σέρβων.

(Ασοσιέιτεντ Πρες)