H ώρα της διαπραγμάτευσης έφτασε για το Κοσσυφοπέδιο. Tαυτόχρονα, όμως, σήμανε και η ώρα για... «τρικλοποδιές» από όλους τους εμπλεκομένους, που θα μπορούσαν πολύ εύκολα να τινάξουν στον αέρα όλη τη διαδικασία, που ξεκίνησε ξαφνικά με την τετραμερή συνάντηση της Μόσχας πριν από δέκα ημέρες.

Τις αγωνίες που διαμορφώνονται υπό τις νέες συνθήκες, τους προβληματισμούς αλλά και τις σχετικές νέες ιδέες μετέφερε, μια ακριβώς ημέρα μετά τη συμφωνία της Βόνης, η ρωσική πλευρά στην ελληνική κυβέρνηση, με μία διαδικασία που θα λέγαμε «έκτακτη επαφή».

Tι λέει η Mόσχα

Σύμφωνα με τα λεγόμενα, λοιπόν, ρώσου υψηλά ιστάμενου αξιωματούχου, η Μόσχα θεωρεί ότι η συμφωνία με τις κατευθυντήριες γραμμές στη Βόνη ήταν ένα μεγάλο βήμα, που όμως κρύβει και πολλές «παγίδες» στη συνέχεια.

Η ρωσική διπλωματία θα δραστηριοποιηθεί έντονα στο αμέσως προσεχές διάστημα ώστε να αποσπάσει και την τελική συμφωνία του Μιλόσεβιτς στο κεφαλαιώδους σημασίας, για την εξακολούθηση της ειρηνευτικής διαδικασίας θέμα της ανάπτυξης της διεθνούς ειρηνευτικής δύναμης στο Κοσσυφοπέδιο. Θα πρέπει δηλαδή να διευκρινιστεί πλήρως πού θα αναπτυχθεί η δύναμη αυτή, ποια θα είναι τα ποσοστά των χωρών που θα συμμετάσχουν, ποιος θα ηγείται και τελικώς τι θα κάνουν οι ΗΠΑ.

Η ρωσική άποψη, η οποία είχε εκφραστεί αναλυτικώς στη συνάντηση της Μόσχας στο Γ. Παπανδρέου και επανελήφθη και την Παρασκευή είναι ότι στη διεθνή ειρηνευτική δύναμη πρέπει να ηγείται εκπρόσωπος του ΟΗΕ. Το μεγάλο ερωτηματικό (και σημείο διαπραγμάτευσης), όμως, είναι ποιος θα ηγείται της «NATΟϊκής ομάδας» μέσα στην ειρηνευτική δύναμη. ΟΙ ΗΠΑ; Και θα το δεχόταν αυτό ο Μιλόσεβιτς;

Σε ό,τι αφορά στην αποδοχή της παρουσίας πολυεθνικής δύναμης, η Ρωσία εκτιμά ότι το Bελιγράδι έχει ήδη στείλει θετικό «κωδικοποιημένο σήμα»:

Ο Μιλόσεβιτς έσπευσε να αποδεχθεί την αποστολή ανθρωπιστικής δύναμης υπό τον ΟΗΕ στο Κοσσυφοπέδιο. Αυτό θεωρείται αποδοχή της πρότασης που είχε καταθέσει ο γ.γ. του ΟΗΕ Κόφι Ανάν κατά τη διάρκεια της τετραμερούς συνάντησης στη Μόσχα.

Το επόμενο ασαφές θέμα, στο οποίο αναφέρθηκε ο ρώσος αξιωματούχος, ήταν το πολιτικό καθεστώς στο Κοσσυφοπέδιο.

Με σταθερή θέση ότι πρέπει να αποκλειστεί ευθύς εξ αρχής οποιοδήποτε «παράθυρο» που θα οδηγεί σε καθεστώς «διεθνούς προτεκτοράτου», η Μόσχα επιμένει στο σχηματισμό τοπικής προσωρινής κυβέρνησης από ισχυρές προσωπικότητες και όχι αμφισβητούμενες. Ετσι, δείχνει να διαφωνεί με την «προτίμηση» του Μιλόσεβιτς στον Ρουγκόβα, που σύμφωνα με τη ρωσική εκτίμηση είναι «ευμετάβλητος» και επιρρεπής σε πιέσεις.

Το κεφάλαιο των NATΟϊκών βομβαρδισμών, τέλος, εκτιμάται ότι θα ακολουθήσει μια «συμφωνία κυρίων». Δηλαδή, «σταδιακή και συγχρονισμένη » μείωσή τους, ανάλογα με το ρυθμό αποχώρησης των σερβικών δυνάμεων από την περιοχή.

Eλληνική αποστολή

Φυσικά, το ενδιαφέρον της Μόσχας (και όχι μόνον αυτής) είναι στραμμένο και στις ελληνικές προθέσεις για την προσέγγιση της «επόμενης ημέρας». Το βασικό ερώτημα είναι το κατά πόσο η Αθήνα είναι έτοιμη να μπει ενεργά πλέον στο ειρηνευτικό παιχνίδι, προσφέροντας ουσιαστικές δυνάμεις και στην ανθρωπιστική βοήθεια και στην πολυεθνική δύναμη.

Παρά τις «μεγάλες κουβέντες» στο επίπεδο των προθέσεων, η Αθήνα ερωτάται, πλέον, σαφώς αν θα διαθέσει ουσιαστικό αριθμό δυνάμεων (και όχι συμβολικό της τάξης π.χ. των 500 ή 1.000 ανδρών).

Το υπουργείο Εξωτερικών εισηγείται την ουσιαστική παρουσία της χώρας στην ειρηνευτική διαδικασία, διότι μόνον κατ' αυτόν τον τρόπο κρίνει ότι η Ελλάδα έχει την ευκαιρία να αποκτήσει ουσιαστική διπλωματική παρουσία στην περιοχή της «επόμενης ημέρας». Ο ίδιος ο Γ. Παπανδρέου, πάντως, αναμένεται να συζητήσει τα θέματα αυτά κατά τη διάρκεια της διμερούς επίσκεψής του στην Ουάσιγκτον κατά πάσα πιθανότητα από τις 23-28 Μαΐου και στις συναντήσεις του με την κ.

M. Ολμπράιτ.

Eξι νάρκες απειλούν τον (όχι σύντομο) δρόμο προς το φως στην άκρη του τούνελ. Eξι προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν προκειμένου να πάρει σάρκα και οστά η περίφημη συμφωνία των «8» στη Bόνη για ειρήνη στο Kόσοβο:

H διαδικασία: Ο Σ. Mιλόσεβιτς επιθυμεί συνομιλητής του να είναι το Συμβούλιο Aσφαλείας του ΟHE, το οποίο -σύμφωνα με την απόφαση των «8» -θα εκδώσει ψήφισμα για τη διαδικασία που θα τηρηθεί. Ο Mιλόσεβιτς, στο μεταξύ, θέλει λήξη των βομβαρδισμών, κάτι όμως που δεν δέχεται το NATΟ.

H σύνθεση της ειρηνευτικής δύναμης στο Kόσοβο: Οι Σέρβοι ζητούν ταυτόχρονη αποχώρηση των δικών τους δυνάμεων και εκείνων του NATΟ, που βρίσκονται τώρα στα σύνορα με την Aλβανία και τα Σκόπια. Προτείνουν δύναμη με συμμετοχή 40% Pώσων, 30-40% Eλλήνων, Πορτογάλων, Ούγγρων, Πολωνών και Tσέχων και ένα 20% από άλλες χώρες εκτός του NATΟ. Aντιθέτως, η Δύση θέλει στρατιώτες σε ποσοστό 70% από το NATΟ και 30% από τη Pωσία και άλλους εκτός NATΟ.

H διοίκηση: Eπικεφαλής της ειρηνευτικής δύναμης πρέπει να είναι αμερικανός ή γερμανός στρατηγός του NATΟ, λέει η Δύση. Διαφωνεί ο Mιλόσεβιτς.

Ο οπλισμός: Οι Σέρβοι δέχονται τώρα ελαφρύ οπλισμό των «ειρηνευτών» (αντί μόνο «αστυνομικούς», που ήθελαν στην αρχή) και συζητούν μόνο Pώσους με ισχυρότερα όπλα. Tο NATΟ θέλει κανονικό εξοπλισμό σε όλους τους άνδρες της διεθνούς δύναμης.

Οι περιοχές εγκατάστασης: Ο Mιλόσεβιτς δεν θέλει οι ειρηνευτικές δυνάμεις να στρατοπεδεύσουν σε τέτοια σημεία του Kοσόβου και με τέτοια διάταξη ώστε να «σηματοδοτούν» τα πιθανά όρια μιας περιοχής που αύριο θα μπορούσε να είναι η μία πλευρά ενός διχοτομημένου Kοσσυφοπεδίου. Tο NATΟ δεν θέλει να δεσμευτεί.

Ο UCK και οι σέρβοι παραστρατιωτικοί. Kανείς δεν μπορεί να αποκλείσει τη συνέχιση της πολεμικής δράσης «ακραίων» και από τις δύο πτέρυγες. Eκπρόσωπος του UCK δηλώνει μάλιστα (σελ. 12) στην «K.E.» ότι δεν θα καταθέσει τα όπλα, ενώ ανάλογη στάση μπορεί να τηρήσουν και κάποιοι Σέρβοι. Δύσκολα θα μπορούσαν να αποφευχθούν νέες συγκρούσεις, πολύ περισσότερο όταν ο UCK έχει ήδη ένα προγεφύρωμα μέσα στο Kόσοβο μεταξύ των περιοχών Nτέκανι και Γιακόβιτσας. Σ. Λ.