Το θετικό κλίμα της πρώτης ημέρας της επίσκεψης του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου διαδέχτηκε η χθεσινή αντιπαράθεση, που είχε ο προκαθήμενος της Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης με τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο.

Σε χαμηλούς τόνους και στο πλαίσιο των συναντήσεων που είχαν οι δύο πνευματικοί αρχηγοί, μίλησαν για αρκετά από τα ζητήματα που απασχολούν τις δύο Εκκλησίες. Οι αιχμές και τα σχόλια έγιναν κατά τη διάρκεια των προφωνήσεων και των αντιφωνήσεων που ακούστηκαν από τους δύο.

Η προσφώνηση του Χριστόδουλου, χθες το πρωί στην Ιερά Σύνοδο, είχε πολλά μηνύματα. Ο ίδιος τόνισε πολλές φορές τον αυτοκέφαλο της Εκκλησίας της Ελλάδας, μίλησε για τη συμπόρευση με το Πατριαρχείο και τις άλλες αυτοκέφαλες Εκκλησίες, που όπως είπε λειτουργούν συνοδικά. Ενα σύστημα, που στο πλαίσιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας σημαίνει ότι οι προκαθήμενοι είναι ίσοι μεταξύ τους.

Ο Χριστόδουλος δεν ξέχασε να αναφερθεί και στη δραστηριοποίηση της Ελλαδικής Εκκλησίας στην Ευρώπη, θέμα που συνεχίζει να προκαλεί προβλήματα στις σχέσεις της με το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

«Δοκιμασμένα εδώ και αιώνες»

Από την άλλη, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος στο δικό του λόγο μίλησε για τα πρωτεία που έχει στη διακονία των Εκκλησιών και τόνισε ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν επιθυμεί να αλλάξουν οι αρμοδιότητές του και τα καθήκοντά του που είναι δοκιμασμένα εδώ και αιώνες.

Πριν πει όλα αυτά όμως, έκανε τρισάγιο στον τάφο του Κωνσταντίνου Οικονόμου του εξ Οικονόμων, που βρίσκεται στη Μονή Πετράκη. Ο Κωνσταντίνος Οικονόμου ήταν αρχιμανδρίτης της Εκκλησίας, που μετά την ελληνική επανάσταση του 1821 αντιτάχθηκε στην ανακήρυξη του αυτοκεφάλου της Εκκλησίας της Ελλάδας. Επιθυμία του ήταν, η Εκκλησία της Ελλάδας να παραμείνει στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Κατά τ' άλλα, η Ιερά Σύνοδος τίμησε τον Βαρθολομαίο με την ανώτατη εκκλησιαστική τιμή, το Μεγαλόσταυρο του Απόστολου Παύλου. Το μεσημέρι, ο Οικουμενικός Πατριάρχης πήγε στον Αρειο Πάγο, ενώ δέχτηκε τον υφυπουργό Εξωτερικών Γρηγόρη Νιώτη στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία». Το απόγευμα, ο Βαρθολομαίος πήγε στην Αρχιεπισκοπή και στη συνέχεια σε εκδήλωση της Ακαδημίας Αθηνών, όπου ανακηρύχθηκε επίτιμο μέλος. Χθες το βράδυ ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Οπως είπε ο Χριστόδουλος κατά την προσφώνησή του, η Εκκλησία της Ελλάδας συμπορεύεται με τη Μητέρα Εκκλησία και τις υπόλοιπες αυτοκέφαλες Εκκλησίες που λειτουργούν συνοδικά. «...Πιστεύομεν και κηρύττομεν ότι παλλάδιον της Ορθοδοξίας είναι η συνοδικότης και η μόνη οδός εμπειρία της ενότητος "των πολλών εις εν" και παρουσίας του Αγίου Πνεύματος εις αποφάνσεις ακεραίας και αντικειμενικάς, πέραν πάσης δεσποτοκεντρικής νοοτροπίας ή ατομικών κρίσεων και αντιλήψεων», τόνισε.

Μίλησε για την ωριμότητα της Ελλαδικής Εκκλησίας και την αυτοτελή πορεία της, που «απέδειξε την σοφίαν των προκατόχων Υμών εις την χορήγησιν του Αυτοκεφάλου και των λοιπών Πράξεων διά την κατά Θεόν και τους Ιερούς Κανόνας ποιμαντορίαν του χριστεπωνύμου πληρώματος εις τα ελευθερωθέντα εδάφη του ευσεβούς ημών Γένους». Με τη φράση ελευθερωθέντα εδάφη εννοούσε σαφέστατα τις μητροπόλεις της Βορείου Ελλάδας, αυτές που είναι γνωστές ως μητροπόλεις των «νέων Χωρών».

Στην Eυρώπη ως «ισότιμον μέλος»

Και λίγο αργότερα, έκανε λόγο για τη δραστηριοποίηση «και εις τον ευρωπαϊκόν χώρον, ως ισότιμον μέλος, φέρων εν τιμή και ευθύνη την μαρτυρίαν της Ορθοδοξίας, εν ενότητι μετά του Ιερού Κέντρου της Οικουμενικής Ορθοδοξίας, της Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως».

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος δήλωσε σαφέστατα ότι δεν έχει πρωτεία εξουσίας και διοικήσεως. Είπε, όμως, ότι η Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης είναι «περιβεβλημένη μόνον το κοπιώδες πρωτείον της διακονίας». « Ο Οικουμενικός Θρόνος -συνέχισε- δεν επιθυμεί την αλλαγήν τού από αιώνων δεδοκιμασμένου και αποδεκτού πλέγματος των καθηκόντων και αρμοδιοτήτων του. Την αύξησιν αυτών δεν επιθυμεί διά το δυσβάστακτον και ευπαρατήρητον και εύτρωτον αυτής».

Τέλος, τόνισε ότι η παράδοση της Εκκλησίας είναι «μία και ενιαία».

«Οχι πολιτικός θεσμός»

Χθες το βράδυ, στην Ακαδημία Αθηνών ο Οικουμενικός Πατριάρχης στην ομιλία του έστειλε μια σειρά από μηνύματα με διάφορους αποδέκτες. Οπως είπε, «ο Επίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως έχει τα πρεσβεία τιμής και ευθύνης ίσα με τον Ρώμης, από του σχίσματος δε και εφεξής, έχει ούτος την πρωτόθρονον θέσιν μεταξύ των Ορθοδόξων Πατριαρχών».

Στη συνέχεια του λόγου του, όμως, είπε ότι η «διά του Τύπου προβληθείσα δημοσιογραφική άποψις ότι ο Οικουμενικός Πατριάρχης ανακηρύσσει αυτοβούλως τον εαυτόν Του ως ανωτάτην αρχήν όλου του χριστιανικού κόσμου είναι πολλαχώς εσφαλμένη και μαρτυρεί άγνοιαν του θέματος, διότι αφ' ενός μεν ο Οικουμενικός Πατριάρχης είναι απλώς πρώτος μεταξύ ίσων Ιεραρχών της Ορθοδόξου μόνον Εκκλησίας, και αφ' ετέρου δεν έχει διοικητικήν εξουσίαν ως Αρχηγός της Δυτικής Εκκλησίας, αλλά κυρίως συντονιστικάς και δηλωτικάς της ενότητος των Ορθοδόξων Εκκλησιών αρμοδιότητας, επί πλέον δε και ωρισμένας πνευματικής φύσεως τοιαύτας ή αναπληρωματικής, οσάκις αι λοιπαί Ορθόδοξοι Εκκλησίαι αδυνατούν να επιλέξουν ή να συγκροτήσουν τα εκκλησιαστικά αυτών όργανα λόγω διωγμών, ελλείψεως των απαραίτητων προσώπων και άλλων λόγων».

Είπε, τέλος, ότι το Πατριαρχείο δεν είναι πολιτικός θεσμός και δεν επιδιώκει την αλλαγή του κόσμου με πολιτικά μέσα.

Νωρίτερα το μεσημέρι, σε πανηγυρική συνεδρίασή της, η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου εξέδωσε δικαστική απόφαση, στην οποία εξέφρασε «το βαθύτατο σεβασμό και την ύψιστη εκτίμηση της προς τον Οικουμενικό Θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως και τον προκαθήμενο αυτού, Παναγιότατο Οικουμενικό Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο για την πλούσια υπέρ του Γένους και της Ορθοδοξίας, διακονία του».

*Την ερχόμενη Τρίτη, στις 7.30 το απόγευμα, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Συντακτών θα τιμήσει τον Πατριάρχη για την ειρηνική συνύπαρξη και επικοινωνία των λαών. Η εκδήλωση θα γίνει στην αίθουσα εκδηλώσεων της ΕΣΗΕΑ, στην οδό Ακαδημίας 20.