Η καθυστέρηση περίπου μιας ώρας ήταν αρκετή για να «χαμογελάσει» ο καιρός, ν' ανοίξει ο ουρανός κι ένας ολόλαμπρος ήλιος να λάμψει. Η βροχή σταμάτησε κι ήταν σαν ένα σημάδι από εκείνον, σαν να ήθελε να δείξει ότι συνεχίζει να χαμογελά από εκεί που είναι. Tο απόγευμα έγινε γελαστό.

Ηταν μια συγκινητική, σεμνή, ωραία τελετή. Εκεί γύρω στις 5.30 μ.μ., η σορός του Φρέντυ έφτασε στο παρεκκλήσι του Λαζάρου. Τη συνόδευε η σύντροφός του Μαρία Ιωαννίδου υποβασταζόμενη από τον KYP, την Eύη Kυριακοπούλου και τον Γιώργο Βαρδινογιάννη. Λίγο πιο πίσω οι στενοί και πιστοί του φίλοι, Βιργινία και Σεραφείμ Φυντανίδης, ο γαμπρός του Πέτρος Ιμβριος, η Ελένη Σαμαράκη, ο Τίτος και η Ρένα Πατρικίου. Ολοι τους συντετριμμένοι.

Ακολουθούσε πλήθος κόσμου. Η αγαπημένη του κόρη Ναταλία δεν άντεξε να τον αποχαιρετήσει εκεί. Ενα πολύ όμορφο στεφάνι όμως στο σχήμα της καρδιάς ήταν δίπλα του στην εκκλησία. «Καλό ταξίδι ακριβέ μου μπαμπά», έγραφε.

Πάνω στο φέρετρο μια πανέμορφη ανθοδέσμη, από τη Μαρία Ιωαννίδου: «Καληνύχτα αγαπούλα μου, το παπάκι σου». Ολόλευκα τριαντάφυλλα και ορχιδέες στόλιζαν την εκκλησία. Κι ένα ακόμη στεφάνι, δίπλα, αυτό από το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου. Αγάπησε άλλωστε τόσο πολύ τα βιβλία, τους συγγραφείς.

Ο KYP (Γιάννης Kυριακόπουλος), η Μαρία Ιωαννίδου, η πρώην σύζυγος του Φρέντυ και μητέρα της Ναταλίας, Εριέττα Μαυρουδή, και η Εύη Κυριακοπούλου κάθονταν στις θέσεις των συγγενών. Ο πόνος του αποχωρισμού μεγάλος. Ο Φρέντυ, ο άνθρωπος που χάρισε τόσο απλόχερα το χαμόγελο, την αγάπη και την καλοσύνη, έφυγε για πάντα. Οι τόσο ζωντανές αναμνήσεις που άφησε στριφογυρίζουν στη σκέψη όλων.

«Η μνήμη ενός πνευματικού ανθρώπου είναι αιώνια, δεν πέθανε, ζει στις καρδιές μας, στις ψυχές μας», είπε αμέσως μετά την ολοκλήρωση της νεκρώσιμης ακολουθίας, ο ιερέας, μεταφέροντας το μήνυμα συλλυπητηρίων του Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου. Ηταν από τις πιο συγκινητικές στιγμές. «Πέθανε» φώναξε η Μαρία Ιωαννίδου με σπαραγμό κι έγειρε στην αγκαλιά του ΚYP.

Ηταν η σειρά των επικηδείων. «Εφυγε ένας από τους μεγάλους. Δημοσιογράφος, συγγραφέας, λογοτέχνης, άνθρωπος της τηλεόρασης, που λάτρεψε τη ζωή και τη νοστίμισε με "Αλάτι και πιπέρι"», άρχισε ο πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ Νίκος Κιάος για να συνεχίσει: «Μπορούμε κάλλιστα να σου πούμε, Φρέντυ σήμερα, "Με συγχωρείτε λάθος", καθώς αυτή η τελετή θα μπορούσε να ήταν αστείο... Λάτρεψες τη ζωή, την αγάπη, τον έρωτα και ας μας είπες περιπαιχτικά "Ούτε αλάτι ούτε πιπέρι", ενώ ο ίδιος έδινες την απάντηση "Φαπ". Χρονογράφος από τους λίγους, δεν δίστασες και του είπες "Τζίμμυ πάρε ένα φυστίκι"... Πας τώρα να συναντήσεις την "Ελλη Λαμπέτη" και από κει θα μας πεις "Φυστίκι ελήφθη. Οβερ"... Σου λέμε κι εμείς "Καληνύχτα θείε Οσκαρ" με το φόβο, με τη σκέψη μήπως ακούσουμε "Ελλάς υπό το μηδέν"...».

«Θα προσπαθήσουμε να το ξεπεράσουμε όλοι μαζί μ' ένα χαμόγελο», είπε αμέσως μετά ο γ.γ. της ΠΟΕΣΥ Γιώργος Σαββίδης. H ηθοποιός Κάτια Δανδουλάκη πήρε το λόγο εκπροσωπώντας τον Αντώνη Σαμαράκη που δεν άντεξε να έρθει. «Φρέντυ μας, σε μια εποχή βίας και μίσους φύτεψες στις καρδιές μας αγάπη, αισιοδοξία και ανθρωπιά. Δεν πρόδωσες ποτέ τα παιδικά σου όνειρα, αντιστάθηκες μ' ένα χαμόγελο, έκανες αγώνα για ένα καλύτερο κόσμο. Η Μαρία, η Ναταλία κι εμείς που σ' αγαπάμε θα κρατήσουμε μέσα μας παντοτινά αυτό το χαμόγελο», του έστειλε τα χαιρετίσματα ο φίλος του Αντώνης. «Η ΕΡΤ πενθεί, έφυγε ο αρχιμάστορας», ψιθύρισε ο Παν. Παναγιώτου, πρόεδρος της ΕΡΤ, και ξέσπασε σε κλάματα.

«Φρέντυ μου, είναι απίστευτο αυτό που κάνουμε σήμερα», άρχισε ο Σεραφείμ Φυντανίδης. «Εσύ που ήσουν γεμάτος ζωή, αγάπη, χιούμορ, φαντασία, πώς να σε νεκρολογήσω; Φρέντυ, πώς μας το 'κανες αυτό; Χθες όλη η "Ελευθεροτυπία" έκλαιγε, έκλαιγε και η παλιοπαρέα. Εκεί που πας βγάλε τη γραφομηχανή σου, αυτή την παμπάλαια γραφομηχανή σου και άρχισε να εξερευνάς τα μυστήρια του κόσμου που πήγες τώρα. Βλέπε την "Καζαμπλάνκα", βάζε στο κασετόφωνό σου τις μουσικές του Τζορτζ Γκέρσουιν και του Γκλεν Μίλερ· και εμείς το ίδιο θα κάνουμε και δεν θα σε ξεχάσουμε ποτέ... Γεια σου, ρε Φρέντυ». Ο καλός του φίλος δεν άντεξε αυτές τις τελευταίες κουβέντες και έκλαψε.

Ο ποιητής Τίτος Πατρίκιος θυμήθηκε πριν από 50 χρόνια ένα λογοτεχνικό διαγωνισμό διηγημάτων της «Βραδυνής» που ανέδειξε νικητές τον Σπύρο Τσακνιά και τον Φρέντυ Γερμανό. «Ο Φρέντυ μάς έδωσε ένα μάθημα, αυτή την καλοσύνη δίχως ανταλλάγματα, την ευγένεια όλο στοχασμό, την κομψότητα με την απέριττη λιτότητα. Οπως είπε κι ένας συμπατριώτης του, ο Ασημάκης Πανσέληνος, μένουμε νέοι όσο μπορούμε να κάνουμε καινούργιους φίλους. Ο Φρέντυ έμενε για πάντα νέος, θα παραμείνει για πάντα νέος, όσο θα κάνει καινούργιους φίλους με τα βιβλία του».

Tη στιγμή που το φέρετρο κατέβαινε στον υγρό τάφο, ένας σαξοφωνίστας άρχισε να παίζει τις αγαπημένες μελωδίες του Φρέντυ: Tο «Heaven», το «As time goes b y» και ένα μπλουζ του Γκλεν Mίλερ. Hταν το τελευταίο μπλουζ.

«T' ακούς, Φρέντυ μου; »

«Τ' ακούς, Φρέντυ μου; T' ακούς...» ξέσπασε σε λυγμούς, διπλώνοντας το σώμα της στα δύο, η Μαρία Ιωαννίδου ακούγοντας τον αγαπημένο του σκοπό «Μουνλάιτ Σέρενεϊτ» από το σαξόφωνο του Ρήγα Ζαρζιώτη. Ο KYP, που τη συνόδευσε υποβαστάζοντάς την και στο μνήμα, εκείνη τη στιγμή την κράτησε πιο σφιχτά, ενώ η σύζυγός του Εύη Κυριακοπούλου τη χάιδευε διακριτικά στην πλάτη. Ηταν αδύναμη, τόσο, που δεν θέλησε καν να πλησιάσει στον τάφο. Προτίμησε να σταθεί μακρύτερα και να αποχαιρετήσει τον αγαπημένο της διαλέγοντας ακόμα δυο τραγούδια, το μουσικό μοτίβο από την κλασική ταινία «Καζαμπλάνκα» και το «Χέιβεν», το περιβόητο κομμάτι που ο Γερμανός χόρεψε μαζί με την παρτενέρ τού Φρεντ Αστέρ, Τζίντζερ Ρότζερς, στην εκπομπή του.

Αυτό ήταν το μελωδικό του κατευόδιο λίγο πριν το τελευταίο, τρυφερό χειροκρότημα. Λίγο πριν το χώμα τον σκεπάσει για πάντα στη γαλήνια κατοικία του, πλάι στον εισαγγελέα- λογοτέχνη Γιώργο Θεοφανόπουλο. Ο ήχος από την πρώτη χούφτα χώμα που έπεσε στο φέρετρο ακούστηκε καθαρά και συνοδεύτηκε από έναν σχεδόν σπαραχτικό λυγμό. Ο επιστήθιος φίλος του, Σεραφείμ Φυντανίδης, φανερά ταραγμένος έκανε ένα βήμα πίσω. Δεν ήταν ο μόνος που έκλαιγε. Κοντά του ήταν η άλλη σύντροφος της ζωής τού Γερμανού, η μητέρα της κόρης του, Εριέττα Μαυρουδή-«Στο Καλό, η Εριέττα» έγραψε λιτά στο στεφάνι της- και λίγο πιο πίσω, πολύ ταλαιπωρημένη, η Μίρκα Παπακωνσταντίνου. Απούσα, βέβαια, κι εδώ η κόρη του Ναταλία. Στον πόνο, όμως, δεν υπάρχουν πρέπει. Λίγο χώμα ακόμα, από την πατρίδα του τη Μυτιλήνη του προσέφερε ένας συγγενής του. Μετά, αμήχανη σιωπή...

Οι πιο αγαπημένοι του, είναι αλήθεια, έφτασαν ώς τον τάφο. Υπήρχαν, όμως, και θαυμαστές του. Aνθρωποι που ίσως δεν του έσφιξαν ποτέ το χέρι, οι οποίοι περίμεναν ώρα πολλή υπομονετικά μέχρι να φτάσει η σορός στον τελικό προορισμό της, για να πουν το τελευταίο αντίο.

Ενα αντίο που συνόδευσε με την τρομπέτα του ο Κωνσταντίνος Τσοπανάς, ερμηνεύοντας ξανά τα τρία πολυαγαπημένα του μουσικά θέματα. Ο μουσικός, άλλωστε, ήξερε καλά τα γούστα του, έχοντας συνεργαστεί μαζί του πολλάκις στην εκπομπή «Αλάτι και πιπέρι».

ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΠΑΡΚΑ ΜΑΡΙΑ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ