Οκτώ κίονες πρέπει να κατέβουν (από τον 4ο έως τον 11ο) και να συγκολληθούν τα ετοιμόρροπα κομμάτια του θριγκού και των γείσων. Οι κίονες πρέπει να βρεθούν στο έδαφος συγχρόνως, γιατί κάποιοι σπόνδυλοι του ενός κίονα βρίσκονται στον άλλο. «Εχουμε χορό παρατοποθετήσεων». Τα τσιμέντα της αναστήλωσης Μπαλάνου (1923-1930), με τα οποία συμπλήρωσε τα μέρη των πυρπολημένων κιόνων από τον Μοροζίνι (1687), έχουν διαβρωθεί, οι σιδερένιοι σύνδεσμοι έχουν σκουριάσει και καταστρέφουν τα αρχαία μάρμαρα, ενώ πρέπει να επανέλθουν σπόνδυλοι που έχουν τοποθετηθεί στη νότια πλευρά.

Η απόφαση αυτή είναι ιστορική. «Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι μια γενιά θα έχει άλλη εικόνα για το μνημείο» και οι Αθηναίοι είναι δεμένοι με την εικόνα του μνημείου που γνώρισαν. Δύσκολα αποδέχονται μεταβολές. «Αλλά πρέπει να κατανοήσουμε ότι σ' αυτή τη γενιά έλαχε ο κλήρος να τη φτιάξει», είπε ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Δημ. Ζιρώ.

Την αγωνία αυτή, όπως και το ενδεχόμενο να έρθουν οι Ολυμπιακοί Αγώνες και να βρουν τον Παρθενώνα στο έδαφος, θα συμμεριζόταν κανείς, αν οι αποφάσεις του ΚΑΣ ήταν άμεσα υλοποιήσιμες. Δυστυχώς, έχουν περάσει τρία χρόνια από τότε που πρωτοσυζητήθηκε το ίδιο θέμα, με την ίδια επιχειρηματολογία από την πλευρά των μελών της Επιτροπής Αναστήλωσης Μνημείων Ακρόπολης (ΕAΜΑ) για την ετοιμορροπία αυτής της πλευράς, με αφορμή, τότε, την πτώση ενός μαρμάρου, αλλά τίποτα δεν έγινε. Δεν υπήρχε η αναγκαία χρηματοδότηση για το έργο; Τώρα, υπάρχει η πρόθεση να ενταχθεί το έργο στο Γ' Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης (με 1, 8 δισ. τουλάχιστον), ενώ για να ενθαρρυνθούν τα μέλη του ΚΑΣ η γ.γ. του ΥΠΠΟ Λίνα Μενδώνη τούς ανακοίνωσε ότι δόθηκαν προ ολίγων ημερών τα 850 εκατ. που περίμενε η Ακρόπολη από την αρχή της χρονιάς και τα οποία καλείται να απορροφήσει μέχρι το τέλος του '99, δηλαδή σε ένα εξάμηνο. Επίσης, υπεγράφη από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας η ΥΣΜΑ (η νέα υπηρεσία που θα συντονίσει τα έργα της Ακρόπολης).

Τα τρία χρόνια που πέρασαν ευτυχώς δεν τα άφησε να πάνε χαμένα ο πολιτικός μηχανικός Κώστας Ζάμπας. Εφτιαξε μια εξαιρετική μελέτη που εγκρίθηκε προχθές μετά πολλών επαίνων. Μέρος της, άλλωστε, αποτέλεσε τη διδακτορική διατριβή του. «Οι μετρήσεις του στον Παρθενώνα είναι εξαιρετικής ακρίβειας», είπε ο καθηγητής Χ. Μπούρας και ο καθηγητής Βασ. Λαμπρινουδάκης πρόσθεσε ότι από την εργασία του έμαθε αρκετά πράγματα που δεν ήξερε.

Υπάρχουν λοιπόν όλα τα εχέγγυα μιας σοβαρής αναστήλωσης, η οποία όμως δεν ξέρουμε πότε θα αρχίσει. Ο κ. Ζάμπας που γνωρίζει πολύ καλά τα προβλήματα της Ακρόπολης -έχει εργαστεί για αρκετά χρόνια στο εργοτάξιο του Παρθενώνα, απ' όπου παραιτήθηκε γιατί απογοητεύτηκε- θέτει ως προϋπόθεση για την έναρξή της την ολοκλήρωση κάποιων άλλων προγραμμάτων που βρίσκονται σε εξέλιξη στον Παρθενώνα, όπως είναι του οπισθόναου και των εσωτερικών τοίχων. Γιατί αλλιώς «πού θα τοποθετηθούν όλα αυτά τα μάρμαρα όταν κατέβουν κάτω; ». Η συνολική πρότασή του είναι να αναστηλωθούν οι κίονες, όπως ήταν πριν από την ανατίναξη του Μοροζίνι, και να διεκδικήσουμε από το Βρετανικό Μουσείο ένα κιονόκρανο και ένα σπόνδυλο (τα ΑΑ350 και ΑΑ207) που πήρε ο Ελγιν μαζί με τα γλυπτά.

Ο χρόνος πάντως που θα απαιτηθεί για την ολοκλήρωση της αναστήλωσης υπολογίζεται σε 5 χρόνια, με την προϋπόθεση ότι θα υπάρχει η αναγκαία χρηματοδότηση. Γιατί «αν προσπαθείτε με δεκάρες, με απεργίες ή λευκές απεργίες και χωρίς εξειδικευμένους μαρμαροτεχνίτες που μπορούμε να επιλέξουμε με διαγωνισμό, δεν θα γίνει τίποτα», τόνισε ο πρόεδρος της ΕMΜΑ κ. Μπούρας. Χώρια που το έργο αυτό έχει το χαρακτήρα του «καλλιτεχνικού», «δεν ξέρει κανείς τι θα βρει αποξηλώνοντάς το».

Τα τσιμεντένια μέρη των σπονδύλων θα αντικατασταθούν από μάρμαρο Διονύσου και η λάξευση του μαρμάρου θα γίνει μετά την τοποθέτηση των κιόνων. Υπάρχει λύση και για τη διαφορά στο χρώμα μεταξύ του νέου και αρχαίου μαρμάρου. Είναι η μέθοδος τεχνητής πατίνας του καθηγητή του ΕΜΠ Θεόδωρου Σκουλικίδη, που εφαρμόστηκε με επιτυχία στα Προπύλαια. «Πρέπει να δείτε τον Παρθενώνα μετά από βροχή. Τα τσιμέντα μαυρίζουν και η εικόνα του λευκού μνημείου εξαφανίζεται».

Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ