Πρώτα ήλθαν οι γιατροί. Στη συνέχεια εμφανίστηκαν να πιάσουν δουλειά οι πρώην εργαζόμενοι στην ηλεκτρική ενέργεια. Ακόμη κι οι παλιοί ντισκ τζόκεϊ έσκασαν μύτη στα κλαμπ.

Τώρα και οι αλβανοί ποδοσφαιριστές του Κοσσυφοπεδίου απαιτούν τα δικαιώματά τους καταλαμβάνοντας το τσιμεντένιο στάδιο κάτω στην Πρίστινα: «Είναι ημέρα ευτυχίας σήμερα», αναφώνησε την προηγούμενη Τρίτη ο προπονητής Γιουσούφ Toρτόσι, καθώς έστρεψε το βλέμμα του στους ποδοσφαιριστές του. Υστερα έριξε μία ευτυχισμένη ματιά στο εσωτερικό του εθνικού σταδίου της Πρίστινα. Το είχε δει για τελευταία φορά πριν οχτώ χρόια, πριν οι Αλβανοί παραγκωνιστούν από τον κορυφαίο σύλλογο του Κοσσυφοπεδίου.

Η Ντόνα Μπράισον του Ασοσιέιτεντ Πρες, που έστειλε μέσω του πρακτορείου της το ρεπορτάζ, αναφέρεται στην αποβολή αυτή, ως αντίγραφο της καταστολής που άρχισε πριν από μία δεκαετία. Οταν δηλαδή ο πρόεδρος Σλόμπονταν Mιλόσεβιτς απογύμνωνε τους αλβανόφωνους από τα προνόμια της αυτονομίας την οποία απολάμβαναν ως εθνοτική πλειοψηφία.

Aντίδραση

Οι αλβανόφωνοι αντέδρασαν εγκαθιδρύοντας τα σχολεία τους στην περιφέρεια, καθώς και άλλους θεσμούς και ιδρύματα, μεταξύ των οποίων μία παράλληλη ποδοσφαιρική λίγκα... Επαψαν δε να συχνάζουν στο κεντρικό στάδιο, αφού την ομάδα της Πρίστινα συνέθεταν, σχεδόν μόνο Σέρβοι. To στάδιο δεν γέμιζε όπως παλιά.

Ο Tορτόσι και οι παίκτες του δεν έκαναν τίποτα περισσότερο από το να παραβιάσουν τις θύρες του σταδίου. Κι εκείνες άνοιξαν.

Τα λάφυρα που βρήκαν μπαίνοντας δεν ήταν παρά μηχανάκια που κουρεύουν το χόρτο, μαυροπίνακες για τα μαθήματα τακτικής στα αποδυτήρια, μεταλλικά γραφεία, πάγκοι, σύνεργα προπόνησης, μπάλες, φανέλες, παντελονάκια, ποδοσφαιρικά παπούτσια και ό,τι άλλο είχαν αφήσει οι αναχωρήσαντες άρον- άρον Σέρβοι.

Η Ντόνα Μπράισον αντιμετωπίζει τους Αλβανούς που εισέρχονται στο στάδιο περίπου σαν την επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη.

Μπορεί να φανταστεί κανείς τις ίδιες εικόνες στο γήπεδο της Κυρήνειας. Ακόμη και να πάει πιο παλιά, στην περίπτωση του Πανιωνίου Σμύρνης, όταν το 1922 έφευγε πρόσφυγας για να κατοικοεδρεύσει στην περιουσία του η τουρκική Αλτάι. Η Αλτάι, που, ευαισθητοποιήθηκε μερικές δεκαετίες αργότερα κουβαλώντας στον Πανιώνιο ένα τσουβάλι χώμα από το παλιό του γήπεδο με την ευκαιρία ενός φιλικού αγώνα...

Λίγα άδεια κουτιά πολεμοφοδίων μαρτυρούν ότι είχαν μετακομίσει μέσα στο στάδιο σερβικές δυνάμεις ασφαλείας έπειτα από την καταστροφή από το ΝΑΤΟ του γειτονικού αστυνομικού σταθμού.

Οι «παράπλευρες» καταστροφικές επιπτώσεις φαίνονται μάλιστα καθαρά στις ανατολικές κερκίδες του σταδίου. Αυτό όμως δεν θα εμποδίσει τον νεαρό αλβανό ποδοσφαιριστή να νιώσει ιδιοκτήτης. «Να 'μαι λοιπόν εγώ εδώ. Μου φαίνεται σαν να κατέχω τον κόσμο», θα πει ο 21χρονος μέσος Σεντάκ Kέκι.

Από μικρό παιδί, όταν κλοτσούσε το τόπι στις φτωχογειτονιές της Πρίστινα, ο Κέκι oνειρευόταν να γίνει, λέει, όταν μεγαλώσει, καλός ποδοσφαιριστής ώστε να παίξει στο κεντρικό στάδιο της πόλης, όπου εδρεύει η ομώνυμη ομάδα, η Πρίστινα.

Tα παιχνίδια

Η Πρίστινα αγωνιζόταν, φέτος, όταν άρχισαν οι βομβαρδισμοί, στην Α κατηγορία του γιουγκοσλαβικού πρωταθλήματος κι η αναγκαστική διακοπή του πρωταθλήματος την βρήκε στην 15η θέση, με 17 βαθμούς, ακριβώς κάτω από την Μπούντουτσνοστ Ποντγκόριτσα και πάνω από τις Μόγκρεν Μπούντβα, Σπάρτακ Σούμποτιτσα, Ραντνίσκι Νις. Είχε μόλις αποσπάσει ισοπαλία εκτός έδρας από τη Μιλίτσιοναρ Βελιγραδίου.

Θα ξαναπαίξει άραγε στο Βελιγράδι; Κάπως δύσκολο. Και πού θα παίξει; Ο καταστατικός χάρτης της FIFA δεν επιτρέπει άλλωστε αυτόνομα πρωταθλήματα.

Μία-μία χάθηκαν οι ομάδες τις οποίες κοντράριζε η Πρίστινα στα χρόνια της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας. Ηταν η εποχή που έπαιζε στο ίδιο πρωτάθλημα με τη Ντιναμό Ζάγκρεμπ, τον Βαρντάρ Σκοπίων, τη Χάιντουκ από το Σπλιτ, την Ολύμπια Λουμπλιάνα. Φιλοξενούσε επίσης στο κεντρικό στάδιο τις δύο ομάδες του Σεράγεβο, Ζελέζνιτσαρ και Σεράγεβο, τη Βοϊβοντίνα του Νόβισαντ, τη Ραντνίσκι από το Νις και φυσικά τους μεγάλους συλλόγους του Βελιγραδίου, Ερυθρό Αστέρα και Παρτίζαν. Ηταν τα ανύποπτα χρόνια, και στην Πρίστινα έπαιζαν Αλβανοί και Σέρβοι, αλλά και Τούρκοι και Τσιγγάνοι, με μόνο κριτήριο το ταλέντο καθενός.

Εκείνο όμως που έχει σημασία για τον Κέκι ήταν πως το όνειρο τού βγήκε επιτέλους αληθινό. Ας παίξει με τα γύρω χωριά η Πρίστινα, η δική τους πια, όπως βλέπουν τα πράγματα, Πρίστινα.

Ονειρο βέβαια θεμελιωμένο στην καταστροφή και στις ζητωκραυγές για την έναρξη της προσφυγιάς κάποιων άλλων, γειτόνων τους, των οποίων ομοεθνείς παραστρατιωτικές ομάδες και η αστυνομία σκορπούσαν τον όλεθρο στα αλβανικά χωριά.

Την Tρίτη ο Σεντάκ Κέκι πείστηκε ότι οι ημέρες που λαχτάρησε θα 'ρθούν, θα φθάσουν παρέα και τα λαγωνικά των μεγάλων ευρωπαϊκών συλλόγων. Στην παράλληλη αλβανική λίγκα ο Κέκι έπαιζε σε συνοικιακά ή χωριάτικα γήπεδα, σε χαμηλής κατηγορίας στάδια. Εχει ενδιαφέρον ότι την ανεξάρτητη λίγκα χρηματοδοτούσαν αλβανόφωνοι επιχειρηματίες, αλλά τα λεφτά συχνά δεν έφταναν. Η αστυνομία, λένε οι «νέοι κτήτορες» του σταδίου της Πρίστινα, παρακολουθούσε από κοντά αυτά τα παιχνίδια, θεωρώντας τα γνήσια εκδήλωση του αλβανικού εθνικισμού.

Οι ιθύνοντες της λίγκας απεργάζονται τώρα τις λεπτομέρειες για την πρώτη μεταπολεμική σεζόν. «Για πολύ καιρό το στάδιο ετούτο ήταν άδειο», θα πει ο Τορτόσι. «Θα δείτε όμως. Μέσα σε λίγους μήνες θα γεμίσει, διότι επιστρέψαμε εμείς».

Αυτή τη φορά ο Toρτόσι είναι αποφασισμένος. Θα διώξει όλους τους σέρβους παίκτες: «Είχαν τις ευκαιρίες τους. Τώρα τις ευκαιρίες θα τις έχουμε εμείς», συμπληρώνει.

Μία σου και μία μου! Ωσπου φυσικά να νιώσεις τη μοναξιά να σε κυκλώνει. Τον απομονωτισμό να σε πνίγει. Ποδόσφαιρο, βλέπεις, δεν γίνεται χωρίς αντίπαλο...