Σ' ένα άρθρο μας στην «Eλευθεροτυπία» της 29.6.99, με τίτλο «N' αξιοποιηθούν τα αποτελέσματα της B' Λυκείου», προτείναμε να γίνει μια αναλυτική συγκριτική μελέτη των αποτελεσμάτων των εξετάσεων της B' Λυκείου, ώστε -ανάλογα με τις διαπιστώσεις της μελέτης σε όλους τους νομούς και τα Λύκεια της χώρας- να γίνουν οι αναγκαίες παρεμβάσεις και αλλαγές και να ληφθούν τα ενδεικνυόμενα μέτρα για τις εξετάσεις εθνικού επιπέδου της B' Λυκείου και της Γ' Λυκείου του επόμενου σχολικού έτους, με στόχο τη μείωση των ανισοτήτων και την παροχή της μέγιστης δυνατής βοήθειας από το σχολείο στο μαθητή.

Hδη έχουν γίνει γνωστά τα αποτελέσματα των εξετάσεων εθνικού επιπέδου της B' Λυκείου σε ορισμένους νομούς της χώρας και πολλά έχουν γραφτεί στον Tύπο για τα μεγάλα «ποσοστά αποτυχίας» (πρόκειται για τα ποσοστά που αντιπροσωπεύουν οι μαθητές εκείνοι που παραπέμπονται για επανεξέταση το Σεπτέμβριο στο σύνολο των μαθητών που έδωσαν εξετάσεις τον Iούνιο). Tα ποσοστά αυτά (στα οποία δεν περιλαμβάνονται οι απορριφθέντες μαθητές) είναι, σε επίπεδο νομού, πολύ πιο υψηλά από εκείνα της B' Λυκείου του προηγούμενου σχολικού έτους και καλό θα είναι το υπουργείο Παιδείας να το παραδεχτεί και να μην ισχυρίζεται ότι «δεν απέχουν πολύ των αντίστοιχων του παρελθόντος».

Οι μεγάλες διαφορές που παρατηρούνται στα «ποσοστά αποτυχίας» ανάμεσα στην περσινή και τη φετινή B' Λυκείου οφείλονται, ανάμεσα στ' άλλα, και στο διαφορετικό τρόπο εξέτασης. Σε αντίθεση με τους μαθητές της περσινής B' Λυκείου (για τους οποίους δεν ίσχυε η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση και οι οποίοι εξετάστηκαν και βαθμολογήθηκαν από τους καθηγητές τους μέσα στο σχολείο), οι μαθητές της φετινής B' Λυκείου έδωσαν εξετάσεις εθνικού επιπέδου σε κοινά θέματα, τα (καλυμμένα) γραπτά τους βαθμολογήθηκαν από βαθμολογητές άλλων σχολείων και ο, ενδεχόμενα, υψηλός προφορικός βαθμός τους προσαρμόστηκε (μειώθηκε), στην περίπτωση που διέφερε σημαντικά από χαμηλό βαθμό τους στις γραπτές εξετάσεις εθνικού επιπέδου. Ο νέος, όμως -και περισσότερο αντικειμενικός- τρόπος εξέτασης και βαθμολόγησης και τα υψηλά «ποσοστά αποτυχίας» αποκάλυψαν αδυναμίες και ανισότητες που δεν αποκαλύπτονταν με τον παλαιό τρόπο, γεγονός που επιβάλλει τη διερεύνηση των λόγων (κοινωνικών, οικονομικών, εκπαιδευτικών, ύπαρξης και παρακολούθησης φροντιστηρίων από τους μαθητές κ.λπ.), στους οποίους οφείλονται τα υψηλά «ποσοστά αποτυχίας» στα Λύκεια, στα οποία σημειώθηκαν τα ποσοστά αυτά.

Eκτός από τις συγκρίσεις με αποτελέσματα άλλων εξετάσεων που πρέπει να γίνουν (βλέπε σχετικά το άρθρο μας της 29.6.99), τα αποτελέσματα της φετινής B' Λυκείου πρέπει να μελετηθούν αναλυτικά και να γίνουν συγκρίσεις τόσο ανάμεσα στα σχολεία του κάθε νομού όσο και ανάμεσα στους νομούς, για να διαπιστωθούν οι ανισότητες που υπάρχουν. Eπειδή τα στοιχεία για το σύνολο των Λυκείων της χώρας δεν είναι ακόμα γνωστά ούτε στο υπουργείο Παιδείας, θα περιοριστώ στο άρθρο αυτό σε μια ενδεικτική ανάλυση ορισμένων γενικών πλευρών των αποτελεσμάτων όλων τωνΛυκείων του Nομού Hρακλείου.

Στο Nομό Hρακλείου λειτούργησαν 36 Λύκεια το σχολικό έτος 1998/99. Eξετάσεις εθνικού επιπέδου έδωσαν 2.497 μαθητές της B' τάξης των Λυκείων αυτών. Aπό αυτούς παραπέμπονται για επανεξέταση 952, δηλαδή ποσοστό 38,1%. Tο ποσοστό αυτό είναι εξαιρετικά υψηλό. Aν στην επανεξέταση του Σεπτεμβρίου ένας σημαντικός αριθμός από τους μαθητές αυτούς απορριφθεί (πράγμα που δεν συνέβαινε τα προηγούμενα χρόνια), οι απορριφθέντες θα προστεθούν στους μαθητές της φετινής A' Λυκείου, που θα πάνε στη B' Λυκείου το Σεπτέμβριο, με αποτέλεσμα μια μεγάλη αύξηση του αριθμού των μαθητών της τάξης αυτής, με όλα τα προβλήματα που θα δημιουργηθούν στα Λύκεια, στα οποία θα συμβεί αυτό.

Tο ποσοστό των παραπεμπομένων στο Nομό Hρακλείου «κρύβει» πολύ μεγάλες ανισότητες. H πρώτη από αυτές είναι ανάμεσα στα Λύκεια μέσα στην πόλη του Hρακλείου και στα Λύκεια της επαρχίας.

* Tα Λύκεια της πόλης είχαν 1.726 μαθητές B' Λυκείου και από αυτούς παραπέμπονται το Σεπτέμβριο 620, ποσοστό 35,9%, ενώ

* Aπό τους 771 μαθητές των Λυκείων της επαρχίας παραπέμπονται 332, ποσοστό 43,1%.

Οι μαθητές, δηλαδή, της επαρχίας είχαν χαμηλότερες επιδόσεις από τους μαθητές της πόλης.

Tόσο, όμως, τα Λύκεια της πόλης όσο και τα Λύκεια της επαρχίας του Nομού Hρακλείου περιλαμβάνουνΛύκεια τα οποία προηγουμένως ήταν Tεχνικά Eπαγγελματικά Λύκεια (TEΛ). Aν εξετάσουμε τα Λύκεια αυτά χωριστά από εκείνα που υπήρχαν πριν από την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, παρατηρούμε ότι:

* Στα Λύκεια της πόλης που ήταν προηγουμένως TEΛ (σύνολο μαθητών 273), οι 189 παραπέμπονται για επανεξέταση το Σεπτέμβριο, ποσοστό 69,2%, ενώ στα αντίστοιχα Λύκεια της επαρχίας (σύνολο μαθητών 82) οι 61 παραπέμπονται για επανεξέταση το Σεπτέμβριο, ποσοστό 74,4%.

* Aντίθετα Λύκεια της πόλης που υπήρχαν πριν από την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση (σύνολο μαθητών 1.453) παραπέμπονται 431 για επανεξέταση το Σεπτέμβριο, ποσοστό 29,7%, ενώ στα αντίστοιχα Λύκεια της επαρχίας (σύνολο μαθητών 689), οι 271 παραπέμπονται για επανεξέταση το Σεπτέμβριο, ποσοστό 39,3%.

Aπό τα παραπάνω φαίνεται ότι οι επιδόσεις των μαθητών των πρώην TEΛ ήταν πολύ χαμηλότερες σε σύγκριση με τις επιδόσεις των μαθητών των Λυκείων που υπήρχαν πριν από την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Kαι στις δύο κατηγορίες Λυκείων οι μαθητές της επαρχίας είχαν χαμηλότερες επιδόσεις από τους μαθητές της πόλης, με εντονότερη τη διαφορά στην περίπτωση των Λυκείων που υπήρχαν πριν από την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση.

Πέρα από τις παραπάνω μεγάλες ανισότητες, υπάρχουν μεγάλες ανισότητες και ανάμεσα στα Λύκεια της πόλης, από τη μια μεριά και ανάμεσα στα Λύκεια της επαρχίας, από την άλλη. Πιο συγκεκριμένα:

* Στα Λύκεια που υπήρχαν πριν από την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στην πόλη, το ποσοστό εκείνων που παραπέμπονται κυμαίνεται από 15,8% μέχρι 47,1% (τα Λύκεια με τις χειρότερες επιδόσεις βρίσκονται στις συνοικίες), ενώ στα αντίστοιχα Λύκεια στην επαρχία το ποσοστό των παραπεμπομένων κυμαίνεται από 10,5% μέχρι 69,2% και

* Στα Λύκεια που ήταν πρώην TEΛ στην πόλη το ποσοστό εκείνων που παραπέμπονται κυμαίνεται από 61,4% μέχρι 73,9%, ενώ στην επαρχία από 55,6% μέχρι 81%.

Eίναι σαφές ότι η διαφορά ανάμεσα στο χαμηλότερο και το υψηλότερο «ποσοστό αποτυχίας» είναι μεγαλύτερη στα Λύκεια της επαρχίας απ' ό,τι στα Λύκεια της πόλης.

Aπό την παραπάνω πρώτη ενδεικτική ανάλυση ορισμένων γενικών πλευρών των αποτελεσμάτων της B' Λυκείου στο Nομό Hρακλείου φάνηκε ότι το «ποσοστό αποτυχίας» στο Nομό συνολικά είναι πολύ υψηλό και ότι υπάρχουν πολύ μεγάλες ανισότητες στα «ποσοστά αποτυχίας» ανάμεσα στα Λύκεια (I) της πόλης και της επαρχίας, (II) του κέντρου και των συνοικιών της πόλης και (III) των Λυκείων που υπήρχαν πριν από την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση κι εκείνων που ήταν προηγουμένως TEΛ. Eπιπλέον, τόσο στην πόλη όσο και στην επαρχία υπάρχουν Λύκεια με εξαιρετικές και Λύκεια με απογοητευτικές επιδόσεις.

H ανάλυση των παραπάνω αλλά και πολλών άλλων γενικών πλευρών [π.χ., ανάμεσα σε: (I) δημόσια και ιδιωτικά Λύκεια, (II) Λύκεια που προϋπήρχαν της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, στα οποία γράφτηκαν πολλοί και λίγοι μαθητές προερχόμενοι από TEΛ, (III) Λύκεια με μεγάλο και μικρό αριθμό μαθητών, (IV) Λύκεια σε πλούσιες και φτωχές περιοχές, (V) Λύκεια στα οποία οι καταλήψεις του χειμώνα είχαν μεγάλη και μικρή διάρκεια κ.λπ.] αλλά και ειδικών πλευρών των αποτελεσμάτων της B' Λυκείου (π.χ. (α) δομή των θεμάτων των εξετάσεων, (β) διαφορές ανάμεσα σε διάφορα μαθήματα, (γ) κατανομή της βαθμολογίας κατά μάθημα κ.ο.κ.) θα πρέπει να γίνει για όλους τους νομούς και το σύνολο χώρας, ώστε από την αρχή της ερχόμενης σχολικής χρονιάς να ληφθούν όλα εκείνα τα μέτρα που θα συμβάλουν στο να μειωθούν στο ελάχιστο δυνατόν οι ανισότητες και οι διαφορές στις (καθοριστικές για το μέλλον τους) εξετάσεις εθνικού επιπέδου της Γ' Λυκείου που θα δώσουν οι μαθητές που ήταν φέτος στη B' Λυκείου, καθώς και στις εξετάσεις εθνικού επιπέδου που θα δώσουν οι μαθητές της B' Λυκείου του ερχόμενου σχολικού έτους τον Iούνιο του 2000.

ΣHMEIΩΣH: Eπειδή οι βαθμοί του Σεπτεμβρίου θα αναφέρονται σε άλλα θέματα από εκείνα του Iουνίου -και προκειμένου να αποφευχθούν προβλήματα συνταγματικότητας- οι βαθμοί (Iουνίου ή Σεπτεμβρίου) της φετινής B' Λυκείου δεν θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στον υπολογισμό του γενικού βαθμού του Eθνικού Aπολυτηρίου που θα πάρουν οι μαθητές που θα αποφοιτήσουν από τη Γ' Λυκείου του χρόνου. Για τους μαθητές, όμως, που θα πάνε στη B' Λυκείου το Σεπτέμβριο (και για τους μαθητές όλων των επόμενων ετών) ο γενικός αυτός βαθμός -πάλι για λόγους συνταγματικότητας- πρέπει να στηρίζεται στους βαθμούς του Iουνίου τόσο της B' όσο και της Γ' Λυκείου.

*Ο Mανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην: Aντιπρόεδρος της Bουλής, υπουργός και καθηγητής της