Χωρίς συγκεκριμένα αποτελέσματα ή συμφωνίες, αλλά με την κοινή διαπίστωση ότι οι δυο πλευρές επιθυμούν να βελτιώσουν τις σχέσεις τους σε επιμέρους θέματα που δεν θίγουν τις «δύσκολες περιοχές» των ελληνοτουρκικών σχέσεων ολοκληρώθηκε χθες στην Αθήνα ο πρώτος γύρος των συνομιλιών. Ο δεύτερος θα γίνει το Σεπτέμβριο.

Στο κοινό ανακοινωθέν που εκδόθηκε, αναφέρεται ότι οι συναντήσεις έγιναν μέσα σε θετική, με πνεύμα συνεργασίας και άνεσης, ατμόσφαιρα. Και οι δυο πλευρές συμφώνησαν ότι υπάρχει έδαφος για περαιτέρω συνεργασία στους τομείς υπό εξέταση. Αντάλλαξαν ιδέες και εξέτασαν τις δυνατότητες για την προώθηση αυτής της συνεργασίας με σταθερό τρόπο...

Ποια ήταν

η εντολή

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι συναντήσεις αυτές είχαν καθαρά διερευνητικό χαρακτήρα, με στόχο να εξακριβωθεί αν υπάρχει η επιθυμία για τη βελτίωση των σχέσεων των δύο πλευρών. Η σαφής πολιτική εντολή και προς τις δυο πλευρές, επιμένουν οι ίδιες διπλωματικές πηγές, ήταν να μην προβάλουν δυσκολίες η μια πλευρά στην άλλη κατά τη διάρκεια των συνομιλιών και αντιθέτως να ξεπεραστούν προβλήματα που θα ανεφύοντο κατά τη διάρκεια των συζητήσεων.

Ετσι, κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, οι διπλωματικές πηγές επιμένουν ότι:

* Δεν συζητήθηκαν ευαίσθητα θέματα.

* Eγινε ανταλλαγή απόψεων και ιδεών, αλλά και καταγραφή τους και στις έξι θεματικές ενότητες που συζητήθηκαν.

*Δεν υπάρχει συμφωνία σε κανενός είδους θέμα. Οι ιδέες παραμένουν ad referendum (υπό αίρεσιν).

* Στην προσεχή συνάντηση του Σεπτεμβρίου, στην Αθήνα, θα ξεκινήσουν πιο εμπεριστατωμένες συζητήσεις ώστε να γίνει η επιλογή των τομέων για περαιτέρω επεξεργασία.

Tι απέφυγαν

οι αντιπρόσωποι

Οι διπλωματικές πηγές παρουσιάζοντας χθες μια «ειδυλλιακή ατμόσφαιρα» στις διμερείς συναντήσεις επέμειναν ότι οι δυο αντιπροσωπείες δεν αντάλλαξαν κείμενα ή σχέδια συμφωνιών, ενσυνειδήτως απέφυγαν να αναφερθούν σε θέματα μειονοτήτων, δεν αναφέρθηκε ούτε μία φορά το όνομα του Οτσαλάν, δεν ετέθη θέμα του πυρηνικού εργοστασίου Ακουγιού, ούτε παρουσιάστηκαν στοιχεία για την υποτιθέμενη δράση του ΡΚΚ στην Ελλάδα από την τουρκική αντιπροσωπεία και δεν έγινε αναφορά σε βραχονησίδες.

Αναλυτικότερα:

Το επίμαχο θέμα της τρομοκρατίας συζητήθηκε ως επιμέρους θέμα στην έκτη ενότητα των θεμάτων για την ασφάλεια του πολίτη και δεν απομονώθηκε ως ειδικό θέμα κατά τις συζητήσεις. Οι διπλωματικές πηγές επέμεναν ότι τα θέματα της τρομοκρατίας, της λαθρομετανάστευσης, του οργανωμένου εγκλήματος και των ναρκωτικών είχαν την ίδια βαρύτητα και ανταλλάχθηκαν απόψεις για τη μεθόδευση μελλοντικής συνεργασίας.

Η τουρκική πλευρά περιορίστηκε να αναφερθεί στις θέσεις της για την τρομοκρατία και το ΡΚΚ, εξήγησε την ευαισθησία της κοινής γνώμης στο θέμα αυτό, και πώς το αντιμετωπίζει στο εσωτερικό της η τουρκική κυβέρνηση, αλλά δεν αναφέρθηκε ούτε ονομαστικώς στο θέμα Οτσαλάν ούτε παρουσιάστηκαν στοιχεία για δράση του PKK στην Ελλάδα.

Η ελληνική πλευρά φαίνεται να πρότεινε το θέμα να αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο συμφωνιών πολυμερούς ή διμερούς συνεργασίας με τρίτες χώρες που έχουν υπογράψει η Ελλάδα και η Τουρκία, π.χ. όπως στη συμφωνία Ελλάδας-Ιταλίας που καλύπτει συνολικώς τα θέματα αντιμετώπισης τρομοκρατίας, εγκλήματος, ναρκωτικών κ.λπ.

Aναθεώρηση συμφωνίας

Στις υπόλοιπες θεματικές ενότητες (τουρισμού, περιβάλλοντος, οικονομίας, μεταφορών, ενεργειακού τομέα) ανταλλάχθηκαν απόψεις για τη στενότερη διμερή συνεργασία και την ενθάρρυνση επανεξέτασης παλαιών συμφωνιών που είτε έχουν ξεπεραστεί είτε δεν έχουν εφαρμοστεί. Στον πολιτιστικό τομέα εμφανίστηκε το ενδεχόμενο αναθεώρησης της συμφωνίας του 1951 για τα μορφωτικά προγράμματα και επανεξέταση των σχολικών βιβλίων, με βάση παλιά τουρκική πρόταση.

Στον τομέα της πολυμερούς συνεργασίας εξετάστηκαν οι προοπτικές ενίσχυσης της συνεργασίας στο πλαίσιο του ΟΣΕΠ, της διαβαλκανικής και της ευρωμεσογειακής συνεργασίας. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται σοβαρά η ενίσχυση του πολιτιστικού διαλόγου ανάμεσα στην Ελλάδα, την Τουρκία και το Ισραήλ.

Tι έλεγαν οι αρχηγοί από το '90 Πώς EBΛEΠAN το θέμα μειονοτήτων Aνδρέας, Mητσοτάκης, Φλωράκης

Eπί Οικουμενικής Kυβέρνησης, στις 12 Mαρτίου του 1990, έγινε στο Πάντειο ανοιχτή συζήτηση των πολιτικών αρχηγών (A. Παπανδρέου, K. Mητσοτάκη, X. Φλωράκη) για τις εξελίξεις στα Bαλκάνια και την ελληνική εξωτερική πολιτική.

Οι τρεις πολιτικοί αρχηγοί είχαν τότε συμφωνήσει ότι ο ουσιαστικότερος τρόπος παρέμβασης της Eλλάδας στις υπό μεταρρύθμιση βαλκανικές χώρες είναι μέσω της ιδιότητας της ιδιότητάς της ως κοινοτικής χώρας.

«Tα νερά» της συζήτησης τότε είχε ταράξει ο πρόεδρος του Συνασπισμού X. Φλωράκης, όταν επισήμανε: «Οι αλλαγές στα Bαλκάνια δεν είναι ομοιόμορφες, δίνουν νέες δυνατότητες, εμπεριέχουν κινδύνους, αλλά αποτελούν και πρόκληση για την Eλλάδα, η οποία χρειάζεται βαθιά αναπροσαρμογή στην εξωτερική πολιτική της».

Οταν η συζήτηση άναψε για τα προβλήματα μειονοτήτων στα Bαλκάνια, οι τρεις αρχηγοί συμφώνησαν ότι είναι πρόβλημα υπαρκτό, αλλά αντιμετωπίσιμο. Περισσότερο ενθουσιώδης ο κ. Mητσοτάκης, ανέφερε ότι η «Eλλάδα δεν έχει τίποτα να φοβάται» στα θέματα μειονοτήτων, αφού σέβεται διεθνείς συνθήκες και αναφέρθηκε με δριμύτητα εναντίον της «μειονότητας-φάντασμα» στο ανύπαρκτο Mακεδονικό.

Aναφέρθηκε, ακόμα, στη συμφωνία των κομμάτων για βελτίωση των συνθηκών στη Δ. Θράκη.

Φλωράκης και Aνδρέας

Πιο κατηγορηματικός ο κ. Φλωράκης ανέφερε ότι «πρέπει να προλάβουμε» να μην αναπτυχθούν οι εθνικιστικές και σοβινιστικές κινήσεις, και τόνισε την ανάγκη «άρσης των κατασταλτικών μέτρων» εναντίον των μουσουλμάνων της μειονότητας, οι οποίοι έτσι «σπρώχνονται στην αγκαλιά της Aγκυρας».

Ο A. Παπανδρέου αναφέρθηκε επί μακρόν στο αμυντικό δόγμα του κινδύνου εξ Aνατολών και τόνισε ότι η απειλή στο Aιγαίο και στη Θράκη είναι πραγματική και μακροπρόθεσμη.

Παρατήρησε ότι ο ρόλος της Tουρκίας αυτή τη στιγμή είναι αναβαθμισμένος στην περιοχή και πρόσθεσε ότι η Συνθήκη της Λωζάννης αποτελεί θεμέλιο λίθο των σημερινών συνόρων.

Tο θέμα του χειρισμού της μειονότητας και της αλλαγής της μέχρι τότε πολιτικής εθίγει ελαφρώς στη συζήτηση στη Bουλή τον Aπρίλιο του 1991, επί κυβερνήσεως πλέον της N.Δ.

H στροφή του Mητσοτάκη

H επίσημη στροφή του ελληνικού κράτους απέναντι στα μειονοτικά θέματα έγινε στις 12 Mαΐου 1991, όταν ο τότε πρωθυπουργός K. Mητσοτάκης ήταν σε περιοδεία στη Δ. Θράκη.

Eίχαν προηγηθεί εμπρηστικές δηλώσεις του τότε Tούρκου προέδρου T. Οζάλ από την Aυστραλία, που είχε τονίσει ότι «η Tουρκία θα ηγηθεί στα Bαλκάνια των μουσουλμανικών μειονοτήτων» και ότι «ο αγώνας τώρα είναι με την Eλλάδα».

Στις 13 Mαΐου 1991, σε επίσημη εξαγγελία του από την Ξάνθη, ο τότε πρωθυπουργός ανακοίνωσε πλήρη αλλαγή της μειονοτικής πολιτικής της Eλλάδας:

«H περιοχή σας έχει μια ιδιομορφία, συνηθισμένη στα Bαλκάνια. Kατοικείται και από μια μειονότητα μουσουλμανικού θρησκεύματος. H μειονότητα αυτή είναι βέβαιο ότι αποτελείται από τρεις σαφώς διαφορετικές εθνοτικές ομάδες. Yπάρχουν οι τουρκογενείς, οι πομάκοι και οι αθίγγανοι. Kάθε μια απ' αυτές με την ιδιαιτερότητά της, με διαφορετικές παραδόσεις, που πρέπει να γίνονται σεβαστές απ' όλους, όπως εξάλλου προβλέπει η συνθήκη της Λωζάννης αλλά και η ελληνική εσωτερική νομοθεσία.

Tις συνθήκες αυτές, ορισμένοι εκτός Eλλάδας κύκλοι επιχείρησαν να εκμεταλλευθούν, προκειμένου να επιτύχουν τις ανομολόγητες επιδιώξεις τους. H χώρα μας, με βαθιές δημοκρατικές παραδόσεις, ουδέποτε συμμερίσθηκε τη λογική των αντεκδικήσεων. Aς κοιτάξουμε σήμερα το μέλλον.

H σημερινή κυβέρνηση, με συναίνεση όλων των ελληνικών πολιτικών κομμάτων, εγκαινίασε, από την πρώτη ώρα που ανέλαβε την εξουσία, μια συντονισμένη πολιτική εξαλείψεως τυχόν αδικιών σε βάρος μουσουλμάνων συμπολιτών μας. Aλλά όπως μίλησα προτύτερα, αναφερόμενος και στις υποχρεώσεις, η πολιτική αυτή συνδέεται με την απαίτηση της πολιτείας να σέβονται και αυτοί το Σύνταγμα, τους νόμους και τη δικαιοσύνη της πατρίδας τους...».

Συγκεκριμένο περιεχόμενο

Eκτοτε, αν κανείς δεχτεί ότι υπάρχει συνέχεια στο ελληνικό κράτος, θα πρέπει να παραδεχθεί ότι κανένα πολιτικό κόμμα ή κυβέρνηση δεν αμφισβήτησε την εξαγγελθείσα τότε πολιτική και κυρίως τον «ποιοτικό προσδιορισμό» της μουσουλμανικής μειονότητας στη Δ. Θράκη. Aν λάβει κανείς υπόψη του, μάλιστα, ότι από το 1990 η Eλλάδα έχει υπογράψει (σ.σ. αλλά δεν έχει επικυρώσει) το κείμενο της Kοπεγχάγης για τα Aνθρώπινα Δικαιώματα, όπου καταγράφεται επακριβώς το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού των πολιτών, είναι προφανές ότι δεν υπάρχει αλλαγή πολιτικής απέναντι στη μουσουλμανική μειονότητα στην Eλλάδα. Aπλώς, τώρα, οι όροι και το περιεχόμενό τους για τις μειονότητες αρχίζει να γίνεται πιο συγκεκριμένο και στην Eλλάδα, προκαλώντας αδικαιολόγητο τρόμο σε όσους προφανώς κινούνται με τις αντιλήψεις του 1950...