Μέρα του Στάνλεϊ Κιούμπρικ αλλά και του ζευγαριού Νικόλ Κίντμαν-Τομ Κρουζ η χθεσινή, εξαιτίας της πολυσυζητημένης ταινίας τους «Μάτια ερμητικά κλειστά», με την οποία έκανε επίσημη έναρξη το 36ο Κινηματογραφικό Φεστιβάλ της Βενετίας.

Ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ πάντως κέρδισε το στοίχημα. Καταφέρνοντας δηλαδή να φτιάξει μια ταινία στις προδιαγραφές του παραδοσιακού κινηματογράφου, παραμένοντας ταυτόχρονα στο πνεύμα του ανεξάρτητου κινηματογράφου. Εκείνου που κάποτε έφτιαχναν ο Εριχ φον Στρόχαϊμ και ο Ορσον Γουέλς. Μόνο που στην περίπτωση του Κιούμπρικ, ο δημιουργός του «2001, η Οδύσσεια του Διαστήματος» και άλλων μεγάλων αριστουργημάτων του παγκόσμιου κινηματογράφου, κατάφερε να εργαστεί χωρίς προσκόμματα ή παρεμβάσεις, ακόμη και μετά το θάνατό του.

Η ταινία του, από το πρώτο ώς το τελευταίο 159ο λεπτό της, παραμένει μια ταινία πέρα για πέρα του δημιουργού της. Οχι ότι μοιάζει με τις άλλες ταινίες του σκηνοθέτη. Αντίθετα, έχουμε να κάνουμε με μιαν εντελώς διαφορετική ταινία - τουλάχιστον από εικαστικής πλευράς. Αν και, θεματικά, η ταινία προβάλλει θέματα που απασχολούσαν -κατέτρεχαν, θα έπρεπε ίσως να πω- το δημιουργό του «Κουρδιστού πορτοκαλιού».

Tαινία mainstream

Πρέπει να τονίσω από την αρχή ότι δεν πρόκειται για καμιά πορνογραφική ταινία, όπως είχαν αφήσει να φανεί οι δημοσιογραφικές πληροφορίες (μαζί και οι φωτογραφίες) που πλάσαραν τα διάφορα ξένα έντυπα με την ενίσχυση της εταιρείας παραγωγής, που στόχος της ήταν να διαφημίσει όσο καλύτερα μπορούσε το προϊόν της. Η ταινία έχει σίγουρα αρκετές ερωτικές σκηνές. Μερικές μάλιστα, όπως εκείνες με ολόγυμνους, και μάλιστα «ανφάς», τους Κίντμαν και Κρουζ, ή της Κίντμαν να κάνει έρωτα μ' έναν αξιωματικό του ναυτικού, καθώς και ο γλαφυρός διάλογος («έλα να με πηδήξεις» και άλλα παρόμοια) είναι σκηνές πολύ τολμηρές για ταινία που το Χόλιγουντ αποκαλεί mainstream, αλλά που σε άλλες, ανεξάρτητες ή ευρωπαϊκές ταινίες, συναντάμε αρκετά συχνά τα τελευταία χρόνια.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Από το πρώτο κιόλας πλάνο, ο Κιούμπρικ βάζει το στίγμα της ταινίας του: μια γυναίκα, η Κίντμαν, σύζυγος όπως θα μάθουμε στη συνέχεια του επιτυχημένου Nεοϋρκέζου γιατρού, που ερμηνεύει ο Κρουζ, βγάζει, ενώ την βλέπουμε από πλάτη, αυτά που φοράει και παραμένει για μερικά δευτερόλεπτα ολόγυμνη. Στη συνέχεια, το ζευγάρι πηγαίνει σ' ένα κοσμικό πάρτι όπου αρχίζουν τα φλερταρίσματα: ο σύζυγος φλερτάρει δύο ωραία μοντέλα, ενώ η σύζυγος φλερτάρεται από έναν κομψό αν και κάποιας ηλικίας Ουγγαρέζο, που πολύ γρήγορα της προτείνει να πάνε επάνω για να της δείξει τα ερωτικά γλυπτά του οικοδεσπότη (με όλα τα υπονοούμενα που φαντάζεστε), αν και τελικά η γυναίκα αρνείται.

Aρχίζει ο εφιάλτης...

Συνηθισμένα μέχρι στιγμής επεισόδια. Ωσπου ξαφνικά τα πράγματα αλλάζουν. Ο γιατρός καλείται να βοηθήσει μια νεαρή, γυμνή γυναίκα που έχει πάρει πολλά ναρκωτικά ενώ έκανε έρωτα με τον οικοδεσπότη. Ενώ αργότερα, στο σπίτι τους, η Κίντμαν τού αποκαλύπτει ότι παλιότερα είχε φαντασιώσεις μ' έναν αρρενωπό αξιωματικό του ναυτικού που είχε δει σ' ένα ξενοδοχείο. Στη διάρκεια των σεξουαλικών φαντασιώσεων που περνάει το ζευγάρι, ο άντρας, οδηγημένος από τη ζήλια των φαντασιώσεων της γυναίκας του, αλλά κι από ένα υπαρξιακό άγχος, προσπαθεί να πραγματοποιήσει τις δικές του φαντασιώσεις χωρίς όμως αποτέλεσμα. Στην προσπάθειά του αυτή θα δεχτεί την πρόσκληση μιας συμπαθητικής πόρνης ακολουθώντας την στο σπίτι της (για να την εγκαταλείψει όμως την τελευταία στιγμή), ενώ, αργότερα, θα διεισδύει απρόσκλητος σ' ένα παράξενο πάρτι μεταμφιεσμένων όπου ακολουθούν σεξουαλικά όργια (από τις πιο συγκλονιστικές, κινηματογραφικά εκπληκτικές, σκηνές της ταινίας). Πάρτι σε μορφή ιεροτελεστίας, που θυμίζει έντονα εκείνα των Μασόνων, που όχι μόνο βάζει σε κίνδυνο τον Κρουζ αλλά και στέκεται η απαρχή για μια εφιαλτική περιπέτεια.

Μέσα από την περιπέτεια αυτή, το βασανισμένο ζευγάρι, αφού κυριολεκτικά απογυμνωθεί, θα βρει τη λύτρωση. Μ' έναν Κρουζ να αποκαλύπτει κλαίγοντας στην Κίντμαν τις «αμαρτίες» του κι εκείνη να τον αγκαλιάζει λέγοντάς του: «Δεν μας μένει τίποτα άλλο. Let us fuck. Ας πηδηχτούμε.» Λόγια που πίσω τους κρύβεται μια άλλη αλήθεια. Εκείνη της αγάπης και της κατανόησης. Μια αλήθεια που ανακαλύπτει κανείς πίσω από τις θαυμάσιες εικόνες της αριστουργηματικής αυτής ταινίας. Μιας ταινίας που ξεχωρίζει για τη δύναμη και την ειλικρίνειά της, αλλά και την ανθρωπιά της. Το ζευγάρι του Κιούμπρικ (έξοχες οι ερμηνείες τόσο της Κίντμαν όσο και του Κρουζ) ζει σ' έναν κόσμο που τον κυβερνά το χρήμα, η υποκρισία, το ψέμα και ο λόγος του ισχυρού (ο «ιερέας» του οργίου μπορεί άνετα να είναι ο γνωστός πλανητάρχης).

Δεν είναι τυχαίο το ότι όλη η ιστορία εκτυλίσσεται στην περίοδο των Χριστουγέννων. Πίσω από τις γιορτές, τους Αϊ-Bασίληδες, τα δώρα και τα χριστουγεννιάτικα δέντρα, κρύβεται ένα δυνατό «μήνυμα» του δημιουργού της. Ή πιο σωστά, μια υποθήκη. Υποθήκη μοναδική ενός δημιουργού που αντιμετώπιζε τη ζωή και την τέχνη του με την ηρεμία και τη σιγουριά εκείνου που ένιωσε το νόημα της ζωής. Μια ταινία που σε μαγεύει από την πρώτη στιγμή αλλά που χρειάζεται να τη δει και να την ξαναδεί κανείς για ν' ανακαλύψει τα πολλαπλά, πλούσια σε ερμηνείες επίπεδά της.

H καλύτερη ταινία του Xόλιγουντ

«Η καλύτερη ταινία που έβγαλε το Χόλιγουντ τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια», μας είπε ένας εκστατικός για την ταινία του Κιούμπρικ, Εμίρ Κουστουρίτσα, που παρακολούθησε μαζί μας προχθές το βράδυ την ταινία σε δημοσιογραφική προβολή της. Μία από τις πολλές προβολές που χρειάστηκε να διοργανώσει η διεύθυνση του φεστιβάλ εξαιτίας του τεράστιου ενδιαφέροντος σε δημοσιογράφους και κοινό που έχει προκαλέσει η ταινία. Ενώ, στη συνέντευξη Tύπου της κριτικής επιτροπής του φεστιβάλ, ο Κουστουρίτσα (που είναι πρόεδρός της) μίλησε διεξοδικά για τη μεγάλη εντύπωση που του προκάλεσε η ταινία του Κιούμπρικ ενώ σε ερώτηση για το πώς αισθάνεται που είναι πρόεδρος της επιτροπής, απάντησε με χιούμορ λέγοντας «Πραγματοποιήθηκε το όνειρό μου να γίνω πρόεδρος. Γιατί ακόμη όταν πήγαινα σχολείο και με ρωτούσαν τι θα ήθελα να γίνω όταν μεγαλώσω, ενώ άλλοι έλεγαν "μηχανικός" ή κάτι παρόμοιο, εγώ πάντα έλεγα "πρόεδρος"»

Ενώ για την απονομή των φετινών βραβείων, ο δημιουργός του «Underground» έδωσε το στίγμα των σκέψεων της επιτροπής, λέγοντας ότι «χαίρομαι που όλα τα υπόλοιπα μέλη της επιτροπής προέρχονται από χώρους κάθε άλλο παρά παραδοσιακών ταινιών, πράγμα που σημαίνει ότι για τα βραβεία θα μπορέσουμε να επιλέξουμε ταινίες που έχουν πράγματι να πουν κάτι το αληθινό, που έχουν καλές ιστορίες, καλούς ηθοποιούς και που πάνω απ' όλα είναι ΚΑΛΕΣ ταινίες».