Κτίρια που στέγαζαν δεκάδες ανθρώπους. Νομοθεσία και κανονισμοί αυστηροί. Οι προδιαγραφές για τις μελέτες και τα υλικά σαφείς και ξεκάθαρες. Ηταν; Τηρήθηκαν; Τι έγινε στ' αλήθεια και κατασκευές, μέσα στις οποίες διέμεναν ή δούλευαν οι άτυχοι συμπολίτες μας, κατέρρευσαν σαν χάρτινοι πύργοι. Ποιος φταίει; Κατασκευές φτιαγμένες πάνω σε σαθρά εδάφη και μπαζωμένα ρέματα. Τέσσερις και πέντε όροφοι, σκόνη.

Η «Ε» πήγε στα εννιά μεγαλύτερα οικοδομήματα, που από τη Τρίτη το μεσημέρι έχουν μετατραπεί σε ερείπια, ψάχνοντας για απαντήσεις. Ο καταλογισμός των ευθυνών, άλλωστε, ανήκει σε άλλους.

Πότε κατασκευάστηκαν εργοστάσια, ξενοδοχεία και πολυκατοικίες; Ηταν κτισμένα πάνω σε ρέματα; Είχαν κριθεί ακατάλληλα; Ποιοι επέβλεπαν την κατασκευή; Τι υλικά χρησιμοποιήθηκαν;

Tα επίσημα στοιχεία δεν ήταν δυνατόν να παρουσιαστούν, διότι ο εισαγγελέας έχει ήδη διατάξει προκαταρκτική εξέταση και συνεπώς οι πολεοδομίες αρνήθηκαν να τα δημοσιοποιήσουν. Tην ίδια απάντηση έδωσαν και οι υπεύθυνοι του YΠEXΩΔE.

Πάντως, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις των ειδικών, υπεύθυνος δεν ήταν ο σεισμός, αλλά ο άνθρωπος. Αλλωστε, ο σεισμός δεν σκοτώνει. Τα κτίρια σκοτώνουν.

1 Εργοστάσιο «Ricomex», Τατοΐου 1 στο Μενίδι:

Το πενταώροφο κτίριο της εταιρείας «Ricomex» κατασκευάστηκε το 1975 δίπλα από το ρέμα της Χελιδονούς, σε σαθρό έδαφος. Οπως τόνισε στην «Ε» τεχνικός του ΟΑΣΠ, που θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, είναι πιθανό να μην έγινε γεωτεχνική έρευνα. Επισήμανε επίσης την αστοχία και την κακή ποιότητα των υλικών και την έλλειψη επαρκούς οπλισμού στους κόμβους.

Δεν φταίνε όμως μόνον αυτά. Πριν από δύο χρόνια το κτίριο είχε καεί και δεν είχε επισκευαστεί σωστά. Οπως είπε ο ειδικός, κατά τη διάρκεια μιας πυρκαγιάς δημιουργούνται χημικές αντιδράσεις στο μπετόν, ενώ τα σίδερα τρίβονται και καταστρέφονται.

2 Εργοστάσιο «Φουρλής», 17ο χιλιόμετρο εθνικής οδού Αθηνών - Θεσσαλονίκης, Κάτω Κηφισιά:

«Το κτίριο έχει ύψος 35 μέτρων. Επρεπε να έχει αρμό διαστολής. Παρ' όλ' αυτά κατέρρευσε. Κανονικά δεν δικαιολογούνται τέτοια μηχανικά λάθη».

Συντρίμμια παντού. Οι τρεις όροφοι του εργοστασίου ακουμπούν, πατούν στο έδαφος. Κολόνες, μπετά, παράθυρα, όλα μια μάζα. Εδώ και εκεί ξεχωρίζει κάποιο γραφείο, κάποια καρέκλα ή καδρο. Η μεγάλη επιγραφή με την επωνυμία του εργοστασίου έχει γείρει, ακουμπώντας πλάγια στη γη.

«Ορισμένες φορές έχουμε κατάρρευση κτιρίων από γήρανση των μπετών. Στην περίπτωση του "Φουρλή", κάτι τέτοιοι δεν ισχύει, αφού το εργοστάσιο χτίστηκε στα τέλη του '70. Δέκα χρόνια δεν είναι πολλά για ένα κτίριο», ο έτερος πολιτικός μηχανικός του ΟΑΣΠ.

3 Εργοστάσιο «Φαράν», Κάτω Κηφισιά:

«Το κτίριο κατασκευάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του '70, αρχές του '80. Επέζησε το μεγάλο σεισμό του '81. Δεν γνωρίζω αν τότε είχε χαρακτηριστεί από τους ειδικούς ακατάλληλο», είπε ένας από τους πυροσβέστες που έσπευσαν στα συντρίμμια μετά το σεισμό.

Η ατμόσφαιρα μυρίζει φάρμακο, εργαστήριο χημείας. Τσιμέντα, κάδρα από παράθυρα, θρύψαλα από τζάμια, σκόνη. Οι ειδικοί του ΟΑΣΠ ερευνούν τα συντρίμμια, κάνοντας εκτιμήσεις για την κατασκευή του κτιρίου.

«Εγινε μερική κατάρρευση. Την αποδίδουμε σε πρόβλημα κάποιου υποστυλώματος», υποστήριζε πολιτικός μηχανικός του ΟΑΣΠ.

4 Εργοστάσιο «Παπουτσάνης», οδός Μενεξέδων, Κάτω Κηφισιά:

«Τα σίδερα δεν είναι καλά - τύπου "σταλ". Οι κολόνες, δεν έχουν τσέρκια. Αυτά είναι που κρατούν τα μπετά, τα σταθεροποιούν, ώστε να μην "παίζουν" με το πρώτο ταρακούνημα», εξήγησε ειδικός μηχανικός του ΟΑΣΠ, ο οποίος συμπλήρωνε πέντε ώρες στο χώρο του εργοστασίου.

«Χτίστηκε το 1977, σε βραχώδες έδαφος», είπε άνδρας της Πυροσβεστικής, για να συμπληρώσει: «Εχει πέσει όλη η πρόσοψη του οικοδομήματος. Οι όροφοι έχουν γίνει ένας».

5 Εργοστάσιο «Προκός», Τήνου 16, Κάτω Κηφισιά:

«Βλέπετε και μόνοι σας τις κολόνες του κτιρίου. Είναι πεσμένες πια. Τα σίδερα είναι λεπτά. Δεν έχουν ραβδώσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι το κτίριο έπεσε», είπε ειδικός του ΟΑΣΠ.

«Η κατασκευή είναι του 1980. Η αλήθεια είναι ότι πολλά εργοστάσια φτιάχνονται πρόχειρα. Δεν είναι γερές κατασκευές. Με το σεισμό του '81 τραντάχτηκαν αρκετά. Με το δεύτερο, το προχθεσινό ταρακούνημα δεν άντεξαν και κατέρρευσαν», είπε πυροσβέστης.

«Η όλη κατασκευή του κτιρίου είναι πρόχειρη. Τα υλικά που έχουν χρησιμοποιηθεί είναι αμφιλεγόμενης ποιότητας. Δεν δικαιολογείται αλλιώς το γεγονός ότι το εργοστάσιο κατέρρευσε σαν σπιρτόκουτο», εξηγεί ο πολιτικός μηχανικός του ΟΑΣΠ. Ο ίδιος προτίμησε να διατηρήσει την ανωνυμία του.

6 Ξενοδοχείο «Iβίσκος», Τατοΐου και Αρτέμιδος, στη Μεταμόρφωση:

Το ξενοδοχείο είχε δύο πτέρυγες. Η μπροστινή και παλαιότερη δεν έχει υποστεί την παραμικρή ζημιά. Ολη η πίσω πλευρά που κατέρρευσε, κατασκευάστηκε πριν από 20 χρόνια από το μηχανικό κ. Αλέκο Στρατή, όπως μας είπε η γυναίκα του ιδιοκτήτη, κ. Ράπτη. Δεκαέξι δωμάτια που βρίσκονταν σε δυο ορόφους κατέρρευσαν. Παρ' όλο που το ξενοδοχείο δεν βρίσκεται πολύ μακριά από το ρέμα της Χελιδονούς, δεν φαίνεται ότι αυτό το γεγονός επηρέασε τη κατάρρευση, αφού η παλιά πτέρυγα έμεινε άθικτη και η κατασκευή είναι πάνω στην οδό Τατοΐου από την πλευρά του κεντρικού δρόμου.

7 Ξενοδοχείο «Δεκέλεια», ρέμα Χελιδονούς:

Το 1981, όταν η κατασκευή του κτιρίου δεν είχε είχε ολοκληρωθεί, το ξενοδοχείο τυλίχτηκε στις φλόγες. Κατόπιν επισκευάστηκε, η κατασκευή ολοκληρώθηκε και το ξενοδοχείο τέθηκε σε λειτουργία. Είναι χτισμένο δίπλα στο ρέμα και πάνω στο δρόμο, σε μια περιοχή στην οποία έγιναν προσχώσεις πριν από 50 χρόνια και ακολούθησαν άλλες πριν από 20. Η μπροστινή πτέρυγα του κτιρίου έχει υποστεί σοβαρές ζημιές, ενώ η πίσω δεξιά έχει καταστραφεί ολοσχερώς.

8 10ο Νηπιαγωγείο Αχαρνών, Αριστοτέλους 140, Κάτω Κηφισιά:

«Τα σχέδια είναι καλά. Ομως τα υλικά δεν είναι προσεγμένα», εκτίμησε πολιτικός μηχανικός του ΟΑΣΠ, για να συμπληρώσει: «Δεν επιτρέπεται να καταρρέουν έτσι εύκολα τα κτίρια».

Ορθια έχει μείνει μόνο η ταμπέλα του νηπιαγωγείου. Χώματα, τσιμέντα, σκόνη. Τζάμια, πόρτες και παράθυρα πεσμένα στο έδαφος.

«Κατασκευάστηκε το '78. Ομως τα μπετά ανέπνεαν. Και τα σίδερα δεν είναι καλά. Κανονικά πρέπει να είναι κακοί αγωγοί των δονήσεων, να κρατούν γερά του οικοδόμημα», είπε ο δεύτερος πολιτικός μηχανικός, στον οποίο ανατέθηκε να ερευνήσει τα αίτια της κατάρρευσης του κτιρίου.

9 4ώροφη πολυκατοικία στη διασταύρωση των οδών Χρυσολορά και Ψυχάρη 21 στο Μενίδι:

Η πολυκατοικία κατασκευάστηκε το 1980. Το 1981, με τον ισχυρό σεισμό, υπέστη σοβαρές ζημιές και κρίθηκε ακατάλληλη για κατοικία. Παρ' όλα αυτά έγιναν τσιμεντοενέσεις και μπήκαν μέσα δεκαέξι οικογένειες. Το ποιος μηχανικός έκανε την παρέμβαση στο κτίριο με τα ολέθρια αποτελέσματα που όλοι είδαμε, δεν έχει γίνει γνωστό.