Ο Γάλλος συγγραφέας Ματιέ Λεντόν θέλησε να χρησιμοποιήσει τον Ζαν-Μαρί Λεπέν ως έναν ήρωα μυθιστορήματος, του μυθιστορήματός του με τίτλο «Η δίκη του Ζαν- Μαρί Λεπέν», που κυκλοφόρησε στη Γαλλία από τις εκδόσεις PΟL και στην Ελλάδα από τον οίκο «Πόλις».

Στις 10 Σεπτεμβρίου, ο Ματιέ Λεντόν και ο εκδότης του Πολ Οτσακοβσκί-Λοράνς βρέθηκαν στο εδώλιο με την κατηγορία της δυσφήμισης, ενώ απέναντί τους ο Ζαν-Μαρί Λεπέν απαιτούσε από τον καθένα τους αποζημίωση 200 χιλιάδες φράγκα. Η απόφαση θα βγει στις 11 Οκτωβρίου.

Το μυθιστόρημα του Ματιέ Λεντόν αναφέρεται στη δίκη ενός δολοφόνου, δηλωμένου ρατσιστή και οπαδού του Λεπέν. Εχει σκοτώσει ένα νεαρό Γάλλο αραβικής καταγωγής. Την υπεράσπισή του αναλαμβάνει γνωστός αντιρατσιστής δικηγόρος, που επιχειρεί να φέρει στη θέση του κατηγορουμένου τον Λεπέν και το ρατσισμό. Ο ίδιος ο Λεπέν εμφανίζεται στο βιβλίο με το όνομά του και είναι ο καταλύτης των φανταστικών καταστάσεών του, που όμως απηχούν γεγονότα που ανήκουν στην καθημερινότητα όλων των Γάλλων. Σε κάποιο σημείο του βιβλίου ο Λεπέν χαρακτηρίζεται ως «αρχηγός μιας ομάδας φονιάδων».

Ο πρόεδρος του δικαστηρίου Ζαν-Ιβ Μονφόρ δεν έκρυψε την αμηχανία του. Οταν ένας από τους μάρτυρες υπεράσπισης, ο συγγραφέας Ζαν Εσνόζ, στη διάρκεια της κατάθεσής του παρατήρησε: «Είναι πολύ δύσκολο να αποφανθούμε από ποιο σημείο και πέρα η χρησιμοποίηση ενός πραγματικού προσώπου στη μυθοπλασία μπορεί να γίνει σκανδαλώδης», ο πρόεδρος αναστέναξε και είπε: «Είναι δυστυχώς το πρόβλημα που πρέπει να λύσουμε».

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Λεπέν και το Εθνικό Μέτωπο απαιτούν να λογοκριθούν εκείνοι που προσπαθούν να φωτίσουν την ιδεολογία τους και την πρακτική τους. Μέχρι τώρα, στόχος τους ήταν δημοσιογράφοι και σχολιαστές. Ο Ματιέ Λεντόν, όμως, είναι ένας λογοτέχνης. Και το ερώτημα κατά πόσο ένας λογοτέχνης έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει πραγματικά γεγονότα και πρόσωπα χωρίς να τα καμουφλάρει, είναι παλιό όσο και η λογοτεχνία.

«Θα πρέπει να καταργήσουμε τα δύο τρίτα της γαλλικής λογοτεχνίας, ξεκινώντας από τους "Τρεις Σωματοφύλακες", αν διώξουμε δικαστικώς τα μυθιστορήματα που χρησιμοποιούν πραγματικά πρόσωπα», κατέθεσε στη δίκη του Ματιέ Λεντόν ο συγγραφέας Μαρτέν Βινκλέρ. Δεν είχε, άλλωστε, κανένα πρόβλημα ο συγγραφέας της «Δίκης του Ζαν-Μαρί Λεπέν» να συσπειρώσει γύρω του τους συναδέλφους του.

Η Μαρί Νταριεσέκ κατέθεσε ότι το βιβλίο του Λεντόν «ανταποκρίνεται με μια αφηγηματική λογική σε όσα οι αναγνώστες του ήδη ξέρουν για τον κόσμο γύρω τους. Δεν επιβάλλει με ορμή κανένα δίδαγμα. Δεν βρισκόμαστε στο βασίλειο των μαύρων ή των γκρίζων ιδεών, αλλά στον κόσμο των ελεύθερων ιδεών».

Στο πλευρό του Ματιέ Λεντόν και ο Φιλίπ Σολέρ, που κατά κάποιο τρόπο έχει περάσει μια ανάλογη με τον Λεπέν «δοκιμασία». Ο Μισέλ Ουελμπέκ στο βιβλίο του «Particules elementaires» (Τα στοιχειώδη σωματίδια), που θα κυκλοφορήσει κι αυτό σύντομα στην Ελλάδα, τον έχει ζωγραφίσει με πολύ άγρια χρώματα.

Ο Φιλίπ Σολέρ όχι μόνο δεν οδήγησε στο δικαστήριο τον Ουελμπέκ, αλλά με επιστολή του στον Ματιέ Λεντόν απευθύνθηκε στο θιγμένο Ζαν-Μαρί Λεπέν και του είπε: «Στη θέση του κυρίου Λεπέν θα ήμουνα πολύ κολακευμένος να γίνω ήρωας ενός τόσο εξαιρετικού κειμένου της γαλλικής λογοτεχνίας». Και σχολιάζοντας το γεγονός ότι το όνομα του Λεπέν βρίσκεται και στον τίτλο τού υπό κατηγορία βιβλίου, ο Σολέρ συνεχίζει: «Πώς δεν είδε, άλλωστε, ο Λεπέν ότι το βιβλίο του Ματιέ Λεντόν αποτελεί ήδη γι' αυτόν μια ιστορική αναγνώριση, τη μόνη που μετράει, αυτήν που απονέμει η λογοτεχνία; Ποιος εχθρός του Λεπέν τον συμβούλεψε να προχωρήσει στη δίκη; Ενας οπαδός του Μεγκρέ, είμαι βέβαιος».

Ο Ματιέ Λεντόν υποστηρίζοντας τον εαυτό του στη διάρκεια της δίκης προσπάθησε να αντικρούσει την κατηγορία της δυσφήμισης. «Αυτά που οι ήρωες του βιβλίου μου προσάπτουν στον Λεπέν είναι τα ίδια που στην πραγματικότητα όλοι του προσάπτουμε. Θα 'λεγα ότι μάλλον παρουσίασα τον Λεπέν στο βιβλίο μου σαν έναν άνθρωπο ικανό και έξυπνο. Διώκοντάς με ο Λεπέν, μου φαίνεται λιγότερο έξυπνος απ' ό,τι στο βιβλίο. Θα 'πρεπε σαν συγγραφέας να νιώσω ταπεινωμενος».

Ο συγκατηγορούμενός του Πολ Οτσακοβσκί-Λοράνς επέμεινε με τη σειρά του ότι «ο αναγνώστης ξέρει από την πρώτη κιόλας γραμμή του βιβλίου ότι διαβάζει ένα μυθιστόρημα». Και ο συνήγορός τους Ρολάν Ραπαπόρ τόνισε ότι ο Ματιέ Λεντόν έγραψε το μυθιστόρημά του σεβόμενος την «πολυπλοκότητα των καταστάσεων και των ιδεών για να καταφέρει να αγγίξει την αληθοφάνεια». Στόχος του μυθιστορήματος δεν ήταν να δυσφημίσει τον Ζαν-Μαρί Λεπέν, αλλά να «τον τοποθετήσει στο κοινωνικό πλαίσιο χωρίς να τον παραποιήσει».

Η γραμμή του Ζορζ-Πολ Βαγκνέρ, δικηγόρου του Λεπέν και του Εθνικού Μετώπου, είναι καθαρή. «Ο μυθιστοριογράφος έχει δικαίωμα να αντλεί από την πραγματικότητα, αλλά όπως ο δημοσιογράφος και ο ρήτορας υπόκεινται στους κανόνες σεβασμού του άλλου, αφού είναι δεδομένο ότι ο ήρωας του μυθιστορήματος είναι η ηχώ του συγγραφέα, μεταφέρει τη φωνή του».

Να βάλουμε στοιχήματα για το ποιος θα βγει νικητής από αυτή τη δίκη, η λογοτεχνία ή η λογοκρισία του ρατσισμού; Μέχρι σήμερα η γαλλική δικαιοσύνη έχει, πάντως, δικαιώσει πολλές φορές τον Λεπέν.