Mαύρη αγορά και στα χαλάσματα! Κρατικές σκηνές κατέληξαν να πωλούνται αντί 15 χιλιάδων δραχμών εκάστη, φωτιστικά και είδη πρώτης ανάγκης έφθασαν στα ύψη και διοχετεύονται από πλανόδιους μικροπωλητές στους καταυλισμούς.

Tην ίδια ώρα οι τιμές των ενοικίων σημειώνουν αλλεπάλληλα μετασεισμικά λίμιτ-απ.

Ενα ιδιότυπο «χρηματιστήριο» της ανάγκης στήθηκε αμέσως μετά το αναπάντεχο χτύπημα του εγκέλαδου στο λεκανοπέδιο.

Παράλληλα με την κινητοποίηση του κρατικού μηχανισμού, στις γειτονιές άρχισαν τα παρατράγουδα.

n «Στις αρχές της εβδομάδας στήσαμε περίπου 20 αντίσκηνα στο 3ο ΤΥΛ Μενιδίου. Δύο ώρες αργότερα έκαναν φτερά», μας αφηγήθηκαν τρεις στρατιώτες. Πώς συνέβη αυτό;

«Οι πολίτες στους οποίους είχαν δοθεί πήγαν στις δουλειές τους και φαίνεται ότι κάποιοι βρήκαν την ευκαιρία να τις αρπάξουν», συμπλήρωσαν.

«Πλανόδιοι»

Στις γειτονιές των αστέγων το παραεμπόριο της ντροπής οργιάζει. Ιδιαιτέρως τις πρώτες ημέρες που οι ανάγκες ήταν αυξημένες, «κάποιοι πλανόδιοι μας πλησίασαν για να μας πουλήσουν σκηνές του κράτους: 15 χιλιάρικα η μία», καταγγέλλει κάτοικος των Ανω Λιοσίων. Αν και η ίδια εξακολουθεί να κοιμάται τα βράδια σε I.X. -το σπίτι της έχει χαρακτηριστεί κατεδαφιστέο- αρνείται να υποστηρίξει οποιοδήποτε καθεστώς απάτης.

«Εχουμε κάνει 4 αιτήσεις και ακόμα δεν έχουμε πάρει σκηνή, ενώ υπάρχουν άλλοι που απέκτησαν και δεύτερη για τα πράγματά τους. Θα περιμένουμε μέχρι να μας δώσει το κράτος αυτή που δικαιούμαστε», επιμένει.

«Οι σκηνές μοιράζονται κατ' επιλογή. Αφήστε που τις δίνουν χωρίς ολόκληρο τον εξοπλισμό. Γνωρίζω, πάλι, άνθρωπο που το σπίτι του χαρακτηρίστηκε πράσινο και πήρε 4 σκηνές», συμπληρώνει η Ελένη, μία άλλη κάτοικος στα Nέα Λιόσια.

Xωρίς εξοπλισμό

Από αρκετούς κατοίκους μάθαμε ότι πολλές σκηνές δεν είχαν πασσάλους, σχοινιά ή άλλα απαραίτητα υλικά για το στήσιμο. Eνα κενό που έσπευσαν να καλύψουν μικροπωλητές που διέθεταν τα απαραίτητα υλικά και εργαλεία.

Το σκηνικό αυτό έρχεται να επιβεβαιώσει και η πληροφορία ότι αποθέματα σκηνών που έφτασαν την περασμένη εβδομάδα στον Ταύρο από το υπουργείο Υγείας διέθεταν ελλιπή εξοπλισμό.

Πέρα από τα πρόχειρα καταλύματα, στην «αγορά των αστέγων» πωλούνται και φωτιστικά. Στο Μενίδι, τα Λιόσια και τη Φιλαδέλφεια η πραμάτια των μικροπωλητών διαθέτει φακούς και φωτιστικά είδη κάμπινγκ. Οπως εικάζουν οι κάτοικοι, τα περισσότερα προέρχονται από μισογκρεμισμένα σπίτια ή καταστήματα, αφού δεν μοιάζουν για καινούρια.

Αλλά και όσα διατίθενται σε καταστήματα εμφανίζονται με τσιμπημένες τιμές, όπως παραπονούνται καταναλωτές.

Τις 2.000 έφταναν οι καταγγελίες προς το Ινστιτούτο Καταναλωτών σε διάστημα μόλις μιας εβδομάδας μετά το σεισμό για υπερτιμολόγηση προϊόντων και υπηρεσιών: από οικοδομικές εργασίες για την επισκευή ρωγμών σε σπίτια, υδραυλικά, βάψιμο τοίχων μέχρι είδη κάμπινγκ και ενοίκια.

Aνοιξε γραφείο

Το θέμα προκάλεσε την έκτακτη σύγκληση του Εθνικού Συμβουλίου Καταναλωτή την Παρασκευή και αποφασίστηκε η σύσταση ενός κινητού γραφείου πληροφοριών και καταγγελιών, ούτως ώστε να καταγραφούν εκτενώς τα προβλήματα που έχουν ανακύψει.

Οσον αφορά τις μέχρι τώρα καταγγελίες, ο πρόεδρος του Ινστιτούτου εμφανίζεται επιφυλακτικός:

«Αρκετές φορές οι πολίτες διαμαρτύρονται για υπερτιμολογήσεις αγαθών, αλλά αυτό δεν επιβεβαιώνεται πάντοτε», επισημαίνει ο Χαρ. Κουρής.

Ο ίδιος, πάντως, υπογραμμίζει ότι ένα στα πέντε παράπονα αφορούν την εμπλοκή που παρουσιάστηκε στη λειτουργία των δικτύων κινητής τηλεφωνίας μετά το σεισμό. Θέμα για το οποίο εξετάζεται το ενδεχόμενο συλλογικής αγωγής κατά των εταιρειών.

Μια άλλη πτυχή της εκμετάλλευσης έχει να κάνει με την τοκογλυφία.

Σε πηγαδάκια κατοίκων στο Μενίδι, ακούγεται ότι παρουσιάστηκαν μερικοί πρόθυμοι να αναλάβουν τη διεκπεραίωση των γραφειοκρατικών διαδικασιών για την είσπραξη του επιδόματος των 200 χιλιάδων δραχμών, βεβαίως με το αζημίωτο. Πρότειναν, όπως λένε, να κρατήσουν μίζα 20 έως 40 χιλιάδων δραχμών για τις υπηρεσίες τους.

Στο δήμο Ιλίου εντοπίστηκε μία περίπτωση πολίτη που αποπειράθηκε να εισπράξει εις διπλούν το επίδομα και ο δήμος προτίθεται να στείλει την υπόθεση στον εισαγγελέα.

Με μηνυτήρια αναφορά κατά της εταιρείας «Μακ Ντακ» απάντησε και ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός, αφού στον έλεγχο 1.200 μερίδων φαγητού που δόθηκαν σε σεισμοπαθείς του δήμου Πετρούπολης διαπιστώθηκαν αλλοιώσεις.

Δήμαρχοι και νομάρχες, ωστόσο, με τους οποίους επικοινωνήσαμε, απαντούν ότι δεν έχουν γίνει αποδέκτες επώνυμων καταγγελιών. «Οι φήμες για παραεμπόριο και αισχροκέρδια κυκλοφορούν σκόρπια και αόριστα», μας είπαν.

Παρά ταύτα, κατά τη γνωστή ρήση όπου υπάρχει καπνός υπάρχει και φωτιά, τις λαμβάνουν υπόψη.

Ενδεικτικός είναι ο προβληματισμός του νομάρχη Ανατολικής Αττικής, στον οποίο μια εταιρεία κινητής τηλεφωνίας έχει προσφέρει 70 συσκευές για τις ανάγκες των σεισμοπλήκτων.

«Φοβάμαι μήπως τελικά καταλήξουν προς πώληση», εξηγεί ο Δ. Φράγκος, πουαποφάσισε να τις διαθέσει στους επικεφαλής των επιτροπών που έχουν συστήσει οι δήμοι.

«Πανικός, υστερία, αγανάκτηση». Μ' αυτές τις λέξεις περιγράφουν οι μεσίτες με γραφεία στους πληγέντες δήμους το μέγεθος της αγωνίας των σεισμοπαθών, που βγήκαν στο κυνήγι της ανεύρεσης στέγης κι έχουν «σοκαριστεί από τις τιμές των ενοικίων».

Οι πλέον μετριοπαθείς μιλάνε για αυξήσεις 30%, ενώ κάποιοι άλλοι κάνουν λόγο για «αυξήσεις που ισοδυναμούν με το διπλάσιο ενοίκιο». Ακόμη όμως και οι μεσίτες που υποστηρίζουν ότι στην επιχείρησή τους δεν αντιμετώπισαν κρούσματα υπερτίμησης ενοικίων παραδέχονται ότι υπήρξε αλματώδης αύξηση της ενοικιαζόμενης στέγης. Μάλιστα, παρατηρούν ότι η αύξηση είναι συνολική, καθώς οι σεισμοπαθείς δεν ψάχνουν μόνο στους όμορους δήμους αλλά σε όλη την Αθήνα.

Ο μακρύς κατάλογος με τις επώνυμες καταγγελίες σεισμοπαθών που έχουν στο συρτάρι τους τα μέλη του Πανελλήνιου Συνδέσμου Προστασίας Ενοικιαστών Kατοικιών-Καταστημάτων, αποδεικνύουν με τον πιο εύγλωττο τρόπο τα φαινόμενα αισχροκέρδειας. Οι τέσσερις περιπτώσεις που παρουσιάζει στην «Κ.Ε.» ο νομικός σύμβουλος του συνδέσμου Αγγελος Σκιαδάς είναι χαρακτηριστικές:

• Στο Περιστέρι στην περιοχή της Νέας Ζωής, για δυάρι που νοικιαζόταν 70 χιλ. δρχ. ο ιδιοκτήτης ζήτησε 130 χιλ.

• Στη Δάφνη ζητήθηκε από σεισμοπαθή να πληρώσει για 60 τετραγωνικά μέτρα ενοίκιο 115 χιλ.

• Σε ηλικιωμένο, ο οποίος διέμενε σε υπόγειο χωρίς παράθυρο στην Καλλιθέα και πλήρωνε ενοίκιο 50 χιλ. δραχμές, η ιδιοκτήτρια του ζήτησε να φύγει.

• Στο Nέο Ηράκλειο, ζητήθηκε από σεισμοπαθή να καταβάλλει ενοίκιο 140 χιλ. για διαμέρισμα 70 τ.μ.

  Tι συστήνουν όμως οι μεσίτες των περιοχών που επλήγησαν;

• Nέα Λιόσια. Ο Αθαν. Γαρυφαλάκης ιδιοκτήτης μεσιτικού γραφείου συστήνει στους ενδιαφερόμενους «να μην πανικοβληθούν και να περιμένουν». «Κάποιοι ιδιοκτήτες», τονίζει, «επειδή βλέπουν ότι τα σπίτια τους δεν έχουν πάθει καμία ζημιά, ή δεν έχουν ρωγμές, πιστεύουν ότι μπορούν να αυξήσουν την τιμή του ενοικίου τους».

• Mεταμόρφωση. Ο μεσίτης Δημ. Μαρτέκας, λέει ότι η αύξηση ενοικίων στην περιοχή, σύμφωνα πάντα με τις πρώτες ενδείξεις, ανέρχεται στο ποσοστό του 30%. Κι αυτό γιατί οι καταστροφές εκεί είναι εκτεταμένες.

«Ενα διαμέρισμα 80 τ.μ. μέτρων για παράδειγμα πριν από το σεισμό έφθανε στις 80 χιλ. δραχμές και τώρα έχει φτάσει στις 150 χιλιάδες».

Του ΣΩTHPH ΓΟYΛATH

Σε πολλές περιπτώσεις, δίπλα στους μηχανικούς του κράτους, που ήδη έχουν ξεκινήσει την αποτίμηση των ζημιών, εμφανίζονται και οι πραγματογνώμονες των ασφαλιστικών εταιρειών.

Είναι αυτοί που εκτιμούν, από τη δική τους πλευρά, τις ζημιές και τις αποζημιώσεις που πρέπει να δοθούν στους ιδιοκτήτες ασφαλισμένων ακινήτων και άλλων αγαθών που χάθηκαν ή καταστράφηκαν από τον Εγκέλαδο.

Σε όλους; Οχι, δυστυχώς, γιατί συνήθως οι ασφαλιζόμενοι όσο οικονομικά ανεξάρτητοι κι αν είναι αποφεύγουν, θεωρώντας περιττό έξοδο, την ασφάλιση των κατοικιών.

Χαρακτηριστικά είναι τα λόγια του τεχνικού διευθυντή της INTERAMERICAN Zημιών, Νικ. Νανόπουλου: «Μέχρι σήμερα έχει ασφαλιστεί μόνο το 10% των κατοικιών στη χώρα μας, ενώ μόνο το 1% των σπιτιών έχουν κάλυψη από τον Εγκέλαδο. Δηλαδή από τις 6 εκατομμύρια κατοικίες περίπου στην Ελλάδα μόλις 60 χιλιάδες είναι ασφαλισμένα!».

Οι συνολικές ζημιές που έχουν καταγραφεί από τις ασφαλιστικές εταιρείες αφορούν περίπου 10 χιλιάδες κατοικίες και επαγγελματικές στέγες. Βεβαίως, δεν είναι ακόμη έτοιμες να υπολογίσουν το κόστος των ζημιών, αφού δεν γνωρίζουν τη μέση ζημιά που έχουν πάθει οι ασφαλισμένοι τους. Πάντως, και εδώ υπολογίζονται σε αρκετά δισ. δρχ.

Οι καταγραφές, όπως τονίζει ο Ν. Νανόπουλος, έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί και σε λίγο χρονικό διάστημα θα ξεκινήσουν οι διαδικασίες πληρωμής.

Για την καταβολή ο κ. Νανόπουλος είναι καθησυχαστικός: «Με τις εκτεταμένες ζημιές που έχουν γίνει στα σπίτια και τις βιομηχανίες, τα πράγματα είναι ξεκάθαρα».

Ανησυχία, εκφράζει για τις ασφάλειες που έχουν γίνει μέσω των τραπεζικών στεγαστικών δανείων. Συγκεκριμένα:

«Τα μισά από τα ασφαλιστικά συμβόλαια που έχουν κάλυψη για σεισμό είναι τραπεζικά. Η τράπεζα ναι μεν ασφαλίζει την κατοικία, αλλά μόνο για το ποσό του δανείου. Ετσι, αν κάποιος έχει πάρει 10 εκατομμύρια δάνειο και το σπίτι του κοστίζει 30 εκατομμύρια, θα αποζημιωθεί μόνο για τα 10 εκατομμύρια».

Στην ασφαλιστική αγορά αντιμετωπίζεται το ενδεχόμενο αναπροσαρμογής των ασφαλίστρων για την Αττική, εφ' όσον η Aττική «αλλάξει» ζώνη επικινδυνότητας.

Οι εταιρείες κοστολογούν μέχρι σήμερα με βάση έναν ειδικό πίνακα που τοποθετεί την ευρύτερη περιοχή της Αττικής στη σεισμική ζώνη 2. Αυτό με άλλα λόγια σημαίνει ότι ο δείκτης επικινδυνότητας της περιοχής είναι χαμηλός.

Ο Ν. Νανόπουλος επισημαίνει ότι «αν το κράτος διαπιστώσει ότι η ζώνη 2 δεν είναι πια η σωστή και ότι η Αττική πρέπει να μπει στη ζώνη 3, μόνο τότε θα αναπροσαρμόσουμε και εμείς τα ασφάλιστρα. Η αύξηση αυτή υπολογίζεται περίπου στο 30%».

Το κόστος για μια πλήρη ασφάλιση κατοικίας είναι, κατά μέσον όρο, περίπου στις 1.000 δρχ. ανά ασφαλισμένο εκατομμύριο πραγματικής ανακατασκευαστικής αξίας και όχι εμπορικής.

Η ασφάλιση δεν αφορά μόνο τα μπετά, αλλά το σύνολο της αξίας του σπιτιού (οικοδομή και περιεχόμενο).