Η Ραΐσα Γκορμπάτσοβα εισήχθη στην κλινική του Μίνστερ στις 25 Ιουλίου, υποβλήθηκε σε χημειοθεραπεία και αρχικά εμφάνισε κάποια βελτίωση, αλλά η κατάστασή της επιδεινώθηκε τις τελευταίες μέρες. Στο πλευρό της όλο αυτό το διάστημα βρισκόταν ο σύζυγός της Μιχαήλ Γκορμπατσόφ.

Σε ένα ειρωνικό παιχνίδι της μοίρας, το ζεύγος Γκορμπατσόφ, που γενικά δέχθηκε στο παρελθόν έντονες αντιδράσεις δυσαρέσκειας από τους Ρώσους, γνώρισε μια έντονη στροφή συμπάθειας και αποδοχής από τη στιγμή που έγινε γνωστή η περιπέτεια της υγείας της Ραΐσα. Χιλιάδες επιστολές, λουλούδια, ακόμη και οικονομικές προσφορές έφθαναν το τελευταίο διάστημα στο Ιδρυμα Γκορμπατσόφ στη ρωσική πρωτεύουσα. Κάποιοι πρότειναν σωτήριες δίαιτες. Αλλοι δήλωναν ότι προσεύχονται για τη θεραπεία της. Κάποιοι άλλοι προσφέρονταν να δώσουν αίμα ή και να γίνουν δότες για μια μεταμόσχευση μυελού. Φάρμακα από βότανα έφθασαν στη Μόσχα από τη Σιβηρία, ενώ μια γυναίκα προσφέρθηκε να ταξιδέψει στη Γερμανία για να της μαγειρεύει, επειδή θεωρούσε ότι η Ραΐσα θα είχε κουραστεί από τη γερμανική κουζίνα.

«Kόκκινη τσαρίνα»

Η πρόσχαρη και πάντοτε κομψή σύζυγος του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ ξέφυγε πολύ από το συνηθισμένο μοντέλο της «πρώτης κυρίας» της Σοβιετικής Ενωσης. Ηταν η «κόκκινη τσαρίνα», η μοναδική «πρώτη κυρία» του Κρεμλίνου που χάραξε μια αυτόνομη πορεία στα δημόσια πράγματα της Ρωσίας. Στη Δύση, κατάφερνε πάντα να γοητεύει το κοινό της με το πνεύμα, το παράστημα και τις επώνυμες τουαλέτες της.

Δημιούργησε αντιπάθειες όχι μόνο σ' εκείνους που την έβλεπαν ως προκλητική κομφορμίστρια, αλλά δεν έγινε αποδεκτή ούτε από τη μητέρα του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, όπως ο ίδιος αναφέρει στα απομνημονεύματά του. Εκείνος όμως αναγνώρισε ότι η Ραΐσα ήταν ο μεγάλος έρωτας της ζωής του, το στήριγμά του στην προσωπική και την πολιτική του ζωή.

Η Ραΐσα Μαξίμοβνα Τιτορένκο γεννήθηκε στις 5 Ιανουαρίου του 1932 στη νότια Σιβηρία. Με τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ γνωρίστηκαν όταν ήταν φοιτητές στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας, όπου η ίδια σπούδαζε κοινωνιολογία και εκείνος νομικά. Παντρεύτηκαν το Σεπτέμβριο του 1953 και μετακόμισαν στη Σταυρούπολη. Εκεί η Ραΐσα δίδαξε Μαρξισμό-Λενινισμό και αργότερα στη Μόσχα έγινε λέκτορας στο πανεπιστήμιο, θέση από την οποία αποχώρησε το 1985, όταν ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ ανέλαβε την ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος.

Συλλυπητήρια

«Χάσατε έναν υπέροχο άνθρωπο, μια όμορφη γυναίκα, μια αξιαγάπητη σύζυγο και μητέρα», αναφέρει στο συλλυπητήριο τηλεγράφημα που απέστειλε ο Μπόρις Γέλτσιν στον άλλοτε σκληρό του αντίπαλο, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, για το θάνατο της συζύγου του.

Ο κομμουνιστής ηγέτης της Δούμα, Γκενάντι Σελεζνιόφ, γράφει στο δικό του συλλυπητήριο τηλεγράφημα: «Kάθε ανθρώπινος θάνατος είναι μια τραγωδία... Aλλά αυτή η τραγωδία είναι ξεχωριστή».

Τα συλλυπητήριά του προς τον τελευταίο πρόεδρο της Σοβιετικής Ενωσης εξέφρασε και ο Γερμανός καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ. «Εμείς οι Γερμανοί είχαμε δεθεί με όλη μας την καρδιά με τη σύζυγό σας, λόγω της ευχάριστης φύσης και της εντυπωσιακής προσωπικότητάς της», ανέφερε στη συλλυπητήρια επιστολή του.

Ο Γάλλος πρόεδρος, Ζακ Σιράκ εξέφρασε προσωπικά και εκ μέρους του γαλλικού λαού «τα ειλικρινή του συλλυπητήρια» και πρόσθεσε ότι «σε αυτές τις δύσκολες στιγμές οι λέξεις είναι ανίσχυρες».

Εκτός από το σύζυγό της, η Ραΐσα αφήνει πίσω της μια ενήλικη κόρη, την Ιρίνα Βιργκάνσκαγια.

Η ρωσική τηλεόραση μετέδωσε ότι η Ραΐσα θα ταφεί στο κοιμητήριο Νοβοντέβιτσι της Μόσχας, όπου αναπαύονται επίλεκτα μέλη της ρωσικής κοινωνίας.

(Ασ. Πρες, Γαλλικό, Ρόιτερ, ΑΠΕ)