Η «Αντιγόνη» θα παρουσιαστεί σε λιγότερο από 15 μέρες στο «Ολντ Βικ» της βρετανικής πρωτεύουσας, σε σκηνοθεσία Ντίκλαν Ντόνελαν. Και όχι μόνο αυτό. Στο Εθνικό Θέατρο η Κέιτι Μίτσελ θα σκηνοθετήσει την «Ορέστεια» στη διασκευή του Τεντ Χιουζ.

«Τι συμβαίνει και το θέατρο ερωτεύθηκε τον Σοφοκλή; », αναρωτιέται η κυριακάτικη «Ιντιπέντεντ». Πολύ απλά, απαντά, είναι αυτή η επαναστατικά διαφορετική εκδοχή του νατουραλισμού που προσφέρει το αρχαίο ελληνικό δράμα. Ενας νατουραλισμός που διαφέρει πολύ απ' αυτόν που «τρώμε» κάθε μέρα από την τηλεόραση.

Στο τέλος του προηγούμενου αιώνα οι Βικτοριανοί απαγόρευαν τις παραστάσεις αρχαίου δράματος γιατί τις θεωρούσαν πολύ τολμηρές και τώρα στο τέλος αυτού του αιώνα η αρχαία ελληνική τραγωδία παίζεται σε δύο από τις σημαντικότερες σκηνές τους. Eνώ πέρυσι το βρετανικό κοινό είχε δει τις «Φοίνισσες» από την Κέιτι Μίτσελ στο RSC και την «Hλέκτρα» στο Ντάνμαρ με τη Ζόε Γουαναμέικερ. Δύο παραστάσεις που εκθείασαν οι κριτικοί και αποτέλεσαν εμπορικές επιτυχίες. Οι δημιουργοί τους βέβαια τα ανέβασαν υποκινούμενοι τότε από τις εξελίξεις στα Βαλκάνια.

Τώρα το δίλημμα που αντιμετωπίζει ο σκηνοθέτης της «Αντιγόνης» Ντόνελαν βρίσκεται, λέει, ανάμεσα στη σκληρή επιβολή του νόμου ώστε να επικρατήσει κάποια τάξη και στις απαιτήσεις του θρησκευτικού καθήκοντος. Η δικιά του δουλειά δεν έχει καμία αναφορά στα Βαλκάνια. Ο ίδιος έκανε τη διασκευή με στόχο να είναι πιο κοντά στο αυθεντικό κείμενο του Σοφοκλή. Τη δούλεψε πάνω σε μια μετάφραση ενός καθηγητή της Οξφόρδης. «Και αυτό ήταν σωτήριο», τονίζει. «Το μεγαλείο της ποίησης, που μαγεύει κατά κύριο λόγο τον κόσμο, σκιάζει συνήθως την απλότητα. Αυτό δεν το ήθελα», επισημαίνει για να προσθέσει: «Θα ήταν πολύ εύκολο να ρίξω μια λακωνική ματιά στη μάχη του ατόμου ενάντια στο κράτος. Αυτό όμως είναι πολύ σκληρό. Υπάρχει μια ομορφιά στο χορό που υπονοεί θαρρείς ένα άλλο έργο». Η επιτυχία των παραστάσεων αρχαίου δράματος οφείλεται σύμφωνα με τον Ντόνελαν και στο γεγονός ότι η τραγωδία απαιτεί ένα άλλο παίξιμο. «Αυτό, λέει, το ξέρει και το κοινό αλλά και οι ηθοποιοί, των οποίων δακαής πόθος είναι να ερμηνεύσουν ένα τραγικό ρόλο. Οταν το κάνουν δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό».

Πώς όμως θα «περάσουν» τον Σοφοκλή στον κόσμο; Η διεύθυνση του θεάτρου μιλάει για την έμφαση στη σημασία του έργου σήμερα, σ' αυτό που έχει να μας πει σήμερα. Δεν θέλουν, λένε, να το περάσουν ως αριστούργημα του κλασικού θεάτρου όσο να απαντήσουν στο ερώτημα του κόσμου γιατί αντέχει ύστερα από τόσες χιλιάδες χρόνια.

Οι θεατές πάντως θα κάθονται σε ένα ημικύκλιο και θα είναι σαν να το παρακολουθούν σε ένα μικρό κλειστό αρχαίο θέατρο. Στις λίστες του «Ολντ Βικ» ήδη υπάρχουν 400.000 πιθανοί θεατές και είναι αυτοί που αγοράζουν τα εισιτήριά τους με πιστωτικές κάρτες.

Για το συντάκτη Ρόμπερτ Μπάτλερ του «Ιντιπέντεντ» ο Σοφοκλής πρέπει να βρει τη θέση που του αρμόζει στο εμπορικό θέατρο. Εχει, υποστηρίζει, ένα τεχνικό πλεονέκτημα. Στις τραγωδίες που αντιμετωπίζουν την αριστοτελική αρμονεία και έχουν μια αρχή, μια μέση κι ένα τέλος, ο Σοφοκλής δεν έχει κανέναν αντίπαλο.

ΕΠΙΜ.: Φ. Μπ.