Η «Γκουέρνικα» (ή «Γκερνίκα», όπως είναι η σωστή προφορά) μπορεί να δημιουργήθηκε από τον Πικάσο σε διάστημα λίγων εβδομάδων (Μάιος-Ιούνιος 1937), για να παρουσιαστεί στη Διεθνή Εκθεση των Παρισίων, καταγγέλλοντας τον καταστροφικό βομβαρδισμό της μικρής βασκικής κωμόπολης από τους ναζί συμμάχους του Φράνκο, όπως υπενθύμισε η επιμελήτρια του Μουσείου «Βασίλισσα Σοφία», Παλόμα Εστεμπάν, δεν εγκλωβίστηκε ωστόσο στο χρόνο ή στον τόπο. Αποτέλεσε, αντίθετα, έναν πίνακα-σύμβολο του ανθρώπινου πόνου και γι' αυτό αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα έργα του 20ού αιώνα.

Το ίδιο αίσθημα απόγνωσης μεταγγίζουν και τα έργα που ταξίδεψαν από το Μουσείο «Βασίλισσα Σοφία» της Μαδρίτης, για να εκτεθούν στη νέα πτέρυγα (Μέγαρο Σταθάτου) του Κυκλαδικού Μουσείου: τα 23 προσχέδια που δημιούργησε ο Πικάσο, με μολύβι, μελάνι και λάδι, το χαρακτικό και τα δύο λάδια «υστερόγραφα» της «Γκουέρνικα», λειτουργούν ως αυτόνομα έργα τέχνης. Κοντά σ' αυτά, ένα πιστό αντίγραφο του ολοκληρωμένου έργου σε 10% σμίκρυνση και 8 φωτογραφίες της Ντόρα Μάαρ από τα διάφορα στάδια της δημιουργίας του, δίνουν μια ολοκληρωμένη εικόνα του έργου.

Αυτή είναι, άλλωστε, «η πρώτη φορά που βγαίνει από το μουσείο ένας τόσο σημαντικός αριθμός σχεδίων του Πικάσο», διευκρίνισε χθες ο διευθυντής του Μουσείου «Βασίλισσα Σοφία», Χοσέ Γκιράο. Ηταν ο τρόπος που είπε η «Ισπανία ευχαριστώ για την έκθεση της συλλογής Γουλανδρή των κυκλαδικών ειδωλίων» στη Μαδρίτη ή, όπως είπε η Ντόλυ Γουλανδρή, «το δεύτερο σκέλος της πολιτιστικής ανταλλαγής μεταξύ των δύο μουσείων».

Η έκθεση «Πάμπλο Πικάσο: Σπουδές για την Γκερνίκα» θα διαρκέσει έως το Δεκέμβριο και θα πλαισιωθεί από διαλέξεις, με πρώτη αυτήν που θα δώσει η τελευταία σύντροφος του Πικάσο, Φρανσουάζ Ζιλό, στις 27 Οκτωβρίου, με τίτλο «Πικάσο, δομή και σύμβολα».

τaλογο και μητέρα με νεκρό παιδί», (8 Mαΐου 1937). Eνα από τα προσχέδια του Πικάσο για την «Γκουέρνικα»