Ας αρχίσουμε από την «αλήθεια». Λίγες ημέρες πριν από τις επώνυμες δηλώσεις του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Λουκά Παπαδήμου, για τους κινδύνους που εγκυμονεί η μεγάλη υπερτίμηση των μετοχών στο ΧΑΑ -δηλώσεις που ο ίδιος είχε ξανακάνει δεκαπέντε ημέρες νωρίτερα- ο κ. Θωμαδάκης από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς είχε στείλει σε ορισμένες χρηματιστηριακές εταιρείες εντολή να παρουσιάσουν το δείκτη φερεγγυότητάς τους για την ημέρα Παρασκευή 17 Σεπτεμβρίου. Η εντολή στάλθηκε σε ΑΧΕ, οι οποίες υπήρχε πιθανότητα, κατά την εκτίμηση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, να μην εξασφαλίζουν τον ελάχιστο δείκτη φερεγγυότητας, που είναι 8%.

Οι παρεμβάσεις

Αμέσως μετά τις δηλώσεις Παπαδήμου την Κυριακή κι ενώ η «πίεση» που είχε εμφανιστεί στη χρηματιστηριακή αγορά φαινόταν να απορροφάται, ανακοινώθηκε ότι το ΧΑΑ αποφασίζει να αυξηθεί ο αριθμός των υπό επιτήρηση εταιρειών στο ΧΑΑ. Οι παρεμβάσεις δεν σταμάτησαν εκεί. Αντιθέτως, την επόμενη ημέρα ο κ. Θωμαδάκης έστειλε και δεύτερη επιστολή σε ορισμένες ΑΧΕ, με την οποία τους ζητούσε τη φερεγγυότητα των επόμενων τεσσάρων-πέντε ημερών. Αυτό που ακολούθησε όλοι το γνωρίζουμε, το ΧΑΑ γνωρίζει νέα μεγάλη πτώση και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς επεκτείνει την εντολή προς τις ΑΧΕ για να παρουσιάσουν τη φερεγγυότητα των επόμενων ημερών. Στο μεταξύ κι ενώ καμία πληροφορία για τις κινήσεις της Επιτροπής Κεφαλαιγοράς δεν είχε διαρρεύσει, ούτε από την Επιτροπή ούτε από τις ΑΧΕ, η πτώση του ΧΑΑ αποδίδεται από μεγάλη μερίδα των οικονομικών ΜΜΕ στις δηλώσεις του διοικητή της ΤτΕ και του διοικητή της Εθνικής Τράπεζας. Τι γινόταν όμως στις ΑΧΕ μετά την παραλαβή των συγκεκριμένων εντολών της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς; «Δημιουργήθηκε πολύ μεγάλο πρόβλημα, γιατί μέσα σε ελάχιστο χρόνο έπρεπε να περιορίσουμε δραματικά το έλλειμμα ανάμεσα στους λογαριασμούς και τις απαιτήσεις μας από τους πελάτες» (σ.σ. δηλαδή το λεγόμενο «αέρα»), παραδέχεται ένας από τους παραλήπτες των επιστολών του κ. Θωμαδάκη. Κυβερνητικός παράγοντας διευκρινίζει ότι το επιτελείο της κυβέρνησης υπολογίζει πως τις τελευταίες ημέρες ο «αέρας» στις ημερήσιες συναλλαγές ξεπερνούσε τα 150 δισ. δρχ., ήτοι περίπου το ένα τρίτο των συναλλαγών. Οι ΑΧΕ, που έπρεπε να απαντήσουν για τις συγκεκριμένες ημέρες, έπρεπε να εξασφαλίσουν δείκτη φερεγγυότητας τουλάχιστον 8%, προκειμένου να συνεχίσουν να λειτουργούν και να μην αναγκαστούν να προχωρήσουν σε άμεση αύξηση κεφαλαίου τους ή να κλείσουν... Αυτομάτως οι ΑΧΕ «έκλεισαν» τον αέρα των ΕΛΔΕ, με τις οποίες συνεργάζονταν και όπου οι πελάτες δεν μπορούσαν να πληρώσουν, οι ΑΧΕ ήταν υποχρεωμένες να πουλήσουν το χαρτοφυλάκιο του πελάτη τους σε όποια τιμή μπορούσαν. Το αποτέλεσμα ήταν να υπάρξει άμεση ρευστοποίηση χαρτοφυλακίων. Στην αρχή οι πωλήσεις έγιναν με τα «χαρτιά» που παρουσίαζαν μεγάλα κέρδη, ήτοι τις μετοχές μεσαίας κεφαλαιοποίησης, αλλά πολύ γρήγορα οι τιμές τους έπεσαν και στράφηκαν στα «βαριά» χαρτιά, που είχαν όμως μεγάλη εμπορευσιμότητα και έτσι «κατέρρευσαν» και αυτά. Το «κακό» όμως δεν σταμάτησε εκεί. Το μεγάλο πρόβλημα δημιουργήθηκε και με πολλές από τις εισηγμένες εταιρείες, οι οποίες, θέλοντας να συγκρατήσουν την πτώση των τιμών των μετοχών τους, ζήτησαν από τις συνεργαζόμενες ΑΧΕ τη στήριξή τους, κάτι που δεν ήταν πλέον δυνατό να γίνει, καθώς οι ΑΧΕ έπρεπε να καλύψουν το δείκτη φερεγγυότητάς τους, με αποτέλεσμα να μη μπορούν «ατύπως» να χρηματοδοτήσουν την αγορά των μετοχών αυτών. Η «αλήθεια» αυτή, αν και δεν είχε καταγραφεί διά του Tύπου, πάρα μόνον τις τελευταίες ημέρες και εν μέρει, ήταν γνωστή σε μια μικρή μερίδα του χρηματιστηριακού ρεπορτάζ από την περασμένη εβδομάδα. Παρ' όλα αυτά, όμως, όχι μόνο δεν είδε το φως της δημοσιότητας, αλλά αντιθέτως «σκεπάστηκε» σε όλα σχεδόν τα ΜΜΕ από τις δηλώσεις του κ. Καρατζά και του κ. Παπαδήμου, που υποτίθεται ότι επηρέασαν το θυμικό των μικροεπενδυτών και τους έκαναν να «τρέχουν» να πουλήσουν ό,τι είχαν και δεν είχαν...

Tα ερωτήματα

Εδώ βέβαια αρχίζουν τα ερωτήματα.

– Πρώτον, γιατί η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, ενώ γνώριζε τη συμπεριφορά των ΑΧΕ και η ίδια φοβόταν για τη φερεγγυότητά τους, δεν προχώρησε νωρίτερα και με ομαλότερο τρόπο στον έλεγχο της αξιοπιστίας τους. Π.χ., γιατί δεν άρχισε να στέλνει τις επιστολές για το δείκτη φερεγγυότητας νωρίτερα, δίνοντας ταυτόχρονα το χρονικό περιθώριο -ένα μήνα- στις ΑΧΕ να ρυθμίσουν τις σχέσεις με τους πελάτες τους ομαλά και χωρίς βίαιες ρευστοποιήσεις; Δεν γνώριζαν τις συνέπειες ή επιδίωξαν αυτές τις συνέπειες; – Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς είναι αυτόνομη, αλλά εποπτεύεται από το αρμόδιο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και τον υπουργό, απέναντι στον οποίο είναι και υπόλογη. Είχε ενημερώσει ο κ. Θωμαδάκης τον κ. Παπαντωνίου για τις παρεμβάσεις του και για τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα;

– Ο οικονομικός και δη ο χρηματιστηριακός Tύπος και τα ΜΜΕ, που γνώριζαν τις συγκεκριμένες κινήσεις της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και των ΑΧE, γιατί απέκρυψαν αυτή την πραγματικότητα και «φόρτωσαν» το κραχ στα «λόγια» και όχι στα «έργα»;

– Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, με τους όρους που επιχείρησε το «ξεφούσκωμα», τελικά έχει δημιουργήσει προϋποθέσεις «αναδιανομής» της χρηματιστηριακής αγοράς, καθώς ορισμένοι, υπό τις συνθήκες αυτές, μπορούν ακόμα να διευκολύνουν τους πελάτες τους -τους μεγάλους- ενώ άλλοι είναι υποχρεωμένοι να τους διώξουν ρευστοποιώντας το χαρτοφυλάκιό τους, αν δεν μπορούν να καλύψουν άμεσα τον «αέρα». Ηταν και αυτό ένα από τα «ανεπιθύμητα» αποτελέσματα της Επιτροπής; Πολλά ακόμα ερωτήματα θα μπορούσαν να διατυπωθούν. Οσο για το «παραμύθι» αυτής της ιστορίας, είναι ήδη γνωστό, αφού το ακούσαμε και το διαβάσαμε αρκετές φορές μέχρι σήμερα τις τελευταίες δέκα ημέρες...