Κυριακή 26 Σεμπτεμβρίου 1999
ΣΤΗΛΕΣ
ΟΔΗΓΟΙ
 |
| Εκτός από την εκλογή του Κ. Τσάτσου (1975), όταν η Ν.Δ. διέθετε άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, από τις υπόλοιπες τέσσερις, στις μισές η εκλογή προέδρου δημοκρατίας συνδυάστηκε με κάλπες: Kαι το 1985 και το 1990. Επίσης, για να σχηματιστούν «προεδρικές» πλειοψηφίες, πολλά μικρά κόμματα είτε διασπάστηκαν (ΕΔΗΚ, ΚΟΔΗΣΟ, Εθνική Παράταξη, ΔΗΑΝΑ), είτε βρέθηκαν με την πλάτη στον τοίχο (ΚΚΕ το 1985, ΠΟΛ.ΑΝ. το 1995), ενώ ονόματα που ελάχιστα μέχρι τότε είχαν απασχολήσει το πανελλήνιο (π.χ. Καρδάρας, Κατσίκης) αναδύθηκαν. Η εκλογή προέδρου της δημοκρατίας έχει προσφέρει μέχρι σήμερα απείρως μεγαλύτερες συγκινήσεις στους λάτρεις του πολιτικού σασπένς απ' ό,τι οι βουλευτικές εκλογές. Εδώ δεν μετρούν κινητοποιήσεις των μηχανισμών και οι προεκλογικές συγκεντρώσεις. Το «καρέ» είναι κλειστό και την τράπουλα κρατούν οι αρχηγοί των κομμάτων και πολύ λίγοι, αναλαμβάνουν τις «δύσκολες αποστολές». Παιχνίδια παρασκηνίου, μπλόφες και «άσοι που βγαίνουν από το μανίκι» κυριολεκτικά στο παρά 5 βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη... Με εξαίρεση το 1975, όλες οι υπόλοιπες συγκέντρωναν στο ακέραιο τα παραπάνω στοιχεία και προδιαθέτουν ότι και ο προσεχής Μάρτιος δεν θ' αποτελέσει εξαίρεση: Στις 19 Ιουνίου του 1975, λοιπόν, η Ν.Δ. διαθέτει άνετη πλειοψηφία και ο υποψήφιός της Κωνσταντίνος Τσάτσος εκλέγεται με 210 ψήφους από την πρώτη ψηφοφορία.Το αξιοσημείωτο είναι ότι αντίπαλός του -προταθείς από την Ε. Κέντρου- είναι ο προδικτατορικός αρχηγός της δεξιάς μετά την αναχώρηση του Κ. Καραμανλή, ο πατρινός Παν. Κανελλόπουλος. (Κατά σύμπτωση 20 χρόνια αργότερα ένας άλλος πατρινός, επίσης στέλεχος της δεξιάς, προτείνεται από τους «αντιπάλους» του). Η ώρα του Κ. Καραμανλή να μετακομίσει από το Μέγαρο Μαξίμου, ακριβώς δίπλα, στο προεδρικό, δεν έχει ακόμη έρθει. Ομως οι γνωρίζοντες το παρασκήνιο διακρίνουν τις προθέσεις του από κάποιες λεπτομέρειες της συζήτησης για την αναθεώρηση του Συντάγματος. Aρθρο - σφήνα Στο άρθρο 31 υπάρχει η σκέψη να οριστεί ότι μπορούν να εκλεγούν πρόεδροι όσοι έχουν γεννηθεί έλληνες υπήκοοι: «Αυτό δεν χρειάζεται», λέει κάποιος εκ των συνεργατών του γνωρίζοντας ότι αποτελεί κώλυμα για τον τότε πρωθυπουργό, ο οποίος είχε γεννηθεί στο Κιούπκιοϊ (σημερινή Πρώτη) όταν ήταν ακόμη τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι διεργασίες για τη μεταπήδηση του Κ. Καραμανλή από την πρωθυπουργία στην προεδρία το 1980 ξεκινούν λίγο μετά τις βουλευτικές εκλογές το Νοέμβρη του 1977 που δίνουν στη Ν.Δ. 173 έδρες. Η αναζήτηση των υπολοίπων 8 βουλευτών που θα δώσουν το «μαγικό» αριθμό 181 έχει αρχίσει προς όλες τις κατευθύνσεις: –Στις 20 Μαΐου 1978 προσχωρούν στη Ν.Δ. ο Κ. Μητσοτάκης και ο Π. Βαρδινογιάννης που έχουν εκλεγεί με το κόμμα των Φιλελεύθερων και ο Α. Κανελλόπουλος από την Ενωση Kέντρου. –Υστερα από κάποιο διάστημα ανεξαρτητοποιείται ο Γ. Παπαευθυμίου από την ακροδεξιά Εθνική Παράταξη. –Ο αριθμός αυξάνεται, όμως χρειάζονται κι άλλοι κι από το κέντρο κι από την ακροδεξιά Eθνική Παράταξη. –Στη διάρκεια των τριών ψηφοφοριών για την προεδρική εκλογή τον Απρίλιο του 1980 αποδεικνύεται ότι έχει γίνει καλή «προεργασία»: Οι βουλευτές της Ε.Π. Χ. Αποστολάκος και Χ. Ιμάμογλου (μουσουλμάνος) κατέθεσαν δήλωση ανεξαρτητοποίησης. –Την ίδια μέρα από το Π.Γ. του ΚΟΔΗΣΟ εκδίδεται η εξής ανακοίνωση: «Ο βουλευτής Λαρίσης Δ. Καρδάρας στην αποψινή συνεδρίαση του Π.Γ. αιφνιδιαστικά δήλωσε ότι δεν συμφωνεί και δεν πειθαρχεί στη γραμμή του κόμματος στην ψηφοφορία για την εκλογή προέδρου της Δημοκρατίας. Το Π.Γ. ανακοινώνει ότι ο βουλευτής Καρδάρας δεν ανήκει πια στο ΚΟΔΗΣΟ». –Στους παραπάνω προστίθενται και οι ανεξαρτοποιηθέντες κατά καιρούς Ι. Σεργάκης, Σ. Χούτας, (από την ΕΔΗΚ), Κ. Γόντικας και Αγγ. Πνευματικός (από τη Ν.Δ) και βγαίνει ο αριθμός 183 με τον οποίο στις 5 Μαΐου 1980 ο Κ. Καραμανλής εκλέγεται Πρόεδρος. Mοναδική χειραψία Μετά την ορκωμοσία του στις 15 Μαΐου, ο νέος πρόεδρος κατεβαίνει από το βήμα και περνάει μπροστά από τα υπουργικά έδρανα. Ο Α. Κανελλόπουλος είναι ο μόνος τον οποίο χαιρετάει διά χειραψίας. Ακόμη και στους πλέον αδαείς διαλύεται κάθε αμφιβολία για το ποιος είναι ο αρχιτέκτονας του «183». Η προεδρική εκλογή του 1985 έχει στο ακέραιο τα στοιχεία που αναφέραμε στον πρόλογο. Ολα συνηγορούν ότι το ΠΑΣΟΚ θα προτείνει την ανανέωση της προεδρικής θητείας του ιστορικού ηγέτη της δεξιάς, την οποία ωστόσο κατακεραυνώνει σε κάθε ευκαιρία. – Ο ίδιος ο Κ. Καραμανλής έχει πειστεί ότι θα παραμείνει στη θέση του για άλλα 5 χρόνια. Στο 12ο τόμο των αρχείων του αναφέρεται σε δύο συναντήσεις που είχε με τον Α. Παπανδρέου στις 21/12/84 και στις 16/1/85: «Για την προεδρική εκλογή αυτός μεν μου έκανε έκκληση να δεχθώ την επανεκλογή μου, όπως το έκανε και στις προηγούμενες συνομιλίες μας, εγώ δεν του είπα ότι έχω δισταγμούς επ' αυτού και ότι εν πάση περιπτώσει δεν αποφάσισα αν θα θέσω υποψηφιότητα», γράφει. Eνώ σε άλλο σημείο αποκαλύπτει ότι «ο κ. Παπανδρέου μου έστειλε το απόγευμα της 8ης Μαρτίου τον κ. Κουτσόγιωργα για να με ενημερώσει για την οριστική απόφασή του να υποστηρίξει την υποψηφιότητά μου». –Η συνάντηση έγινε με τον Π. Μολυβιάτη. Ολα δείχνουν έτοιμα. Στελέχη του ΠΑΣΟΚ περιοδεύουν στις οργανώσεις της επαρχίας και κάνουν δημόσιες δηλώσεις επιχειρηματολογώντας γιατί πρέπει να υπερψηφιστεί ο Κ. Καραμανλής. –Σάββατο 9 Μαρτίου 1985. Η Κ.Ε. του ΠΑΣΟΚ συνεδριάζει για να λάβει την τελική απόφασή της σε ξενοδοχείο της πλατείας Συντάγματος. Στελέχη κι οπαδοί έχουν συγκεντρωθεί απέξω κι αποδοκιμάζουν τους εισερχόμενους. H ανατροπή Σε λίγο όμως τα γιουχαΐσματα μετατρέπονται σε επιφωνήματα χαράς και στα χέρια τους δεν κρατούν πλέον πρωτοσέλιδα των εφημερίδων που έγραφαν «Οχι στον Καραμανλή» αλλά αναστάσιμες λαμπάδες. Ο Α. Παπανδρέου με μια κίνηση της τελευταίας στιγμής άλλαξε τα πάντα: Για την προεδρία προτείνεται ο αρεοπαγίτης γνωστός από την υπόθεση Λαμπράκη, Χρ. Σαρτζετάκης! Το «πακέτο» περιλαμβάνει αναθεώρηση του συντάγματος και εκλογές στις 6 Ιουνίου. –Το σοκ για τον ίδιο τον Κ. Καραμανλή είναι μεγάλο. «Οταν το πρωί της 9ης Μαρτίου πληροφορήθηκα τα διατρέξαντα όχι μόνο δεν αισθάνθηκα πικρία αλλά σχεδόν ανακούφιση. Παράλληλα όμως αισθάνθηκα βαθιά ανησυχία για το μέλλον αυτού του τόπου όταν διαπίστωσα ότι ένας πρωθυπουργός μπορούσε να συμπεριφέρεται ως κοινός απατεώνας», γράφει στο αρχείο. «Ενόψει των διαγραφόμενων εξελίξεων στις οποίες δεν δύναμαι να συμπράττω, από σήμερα παύω να ασκώ τα καθήκοντα μου, παραιτούμενος του υπολοίπου της θητείας μου», αναφέρει σε επιστολή που απέστειλε στη συνέχεια στον τότε πρόεδρο της Βουλής Ι. Αλευρά. Aπάντηση Aνδρέα –Η απάντηση από τον Α. Παπανδρέου μάλλον ως ειρωνική μπορεί να εκληφθεί: «Λυπούμαι ειλικρινά γιατί αισθανθήκατε την ανάγκη να παραιτηθείτε πριν από τη λήξη της θητείας σας. Επιθυμώ επίσης να σας διαβεβαιώσω ότι η συνεργασία μας υπήρξε πάντοτε απρόσκοπτη κι ότι ασκήσατε πραγματικά άψογα τις αρμοδιότητές σας», γράφει σε επιστολή του στον Κ. Καραμανλή. –Το ΚΚΕ ποιούμενο την ανάγκη φιλοτιμία αποφασίζει να ψηφίσει Σαρτζετάκη και με τη συνδρομή των Σ. Παναγούλη, Μ. Γλέζου, Γ. Μαύρου, Γ. Πέτσου και Α. Κοκκέβη και των περιβόητων έγχρωμων ψηφοδελτίων στις 29 Μαρτίου σχηματίζεται ο αριθμός 180. Τον Απρίλιο του 1990, ύστερα από δυο εκλογικές αναμετρήσεις, αυτό που συζητείται είναι αν στην τρίτη απόπειρα θα εκλεγεί αυτοδύναμη κυβέρνηση της Ν.Δ. –Ο Κ. Καραμανλής κρατάει αποστάσεις από τα διαδραματιζόμενα στην πολιτική κονίστρα. Οταν αρχίζουν να βλέπουν το φως της δημοσιότητας σενάρια με το όνομά του, με δεδομένη την αδυναμία προεδρικής εκλογής, ο πρώην πρόεδρος δηλώνει στις 10 Φεβρουαρίου του 1990: «Επειδή στις συζητήσεις που γίνονται γύρω από το θέμα της προεδρικής εκλογής εμπλέκεται και το όνομά μου, είμαι υποχρεωμένος να δηλώσω: Παρ' όλο που εκτιμώ την πρόθεση της Ν.Δ. να προβάλει και να υποστηρίξει την υποψηφιότητά μου είμαι αποφασισμένος να εμμείνω στη γνωστή δήλωση που έκανα παλαιότερα σχετικά με τη θέση μου σ' αυτό που λέγεται σήμερα δημόσιος βίος της χώρας». –Οι γνωρίζοντες την πολιτική ιδιοσυγκρασία του λένε ότι ήθελε να παίξει στα σίγουρα μετά τις εκλογές. Ο Κ. Μητσοτάκης κατεβαίνει δίχως πρόταση στις ψηφοφορίες και στις 8 Απριλίου γίνονται βουλευτικές εκλογές στις οποίες η Ν.Δ. κερδίζει 150 έδρες. Λείπει ένας! Και βρίσκεται στο πρόσωπο του βουλευτή της ΔΗΑΝΑ Θ. Κατσίκη, ο οποίος εξελέγη από «σπόντα». Το 1980 είχε δώσει πλειοψηφία ένας Καρδάρας το 1990 ένας Κατσίκης (η συνάφεια των επωνύμων με τα γαλακτοκομικά είναι ασφαλώς τυχαία). –Ο Κ. Καραμανλής εκλέγεται στις 4 Μαΐου για δεύτερη φορά πρόεδρος με 153 ψήφους. Στους 151 έχουν προστεθεί οι μουσουλμάνοι Α. Σαδίκ και Α. Φαΐκογλου. «Την εκλογή μου με το μίζερο τρόπο που έγινε ήταν φυσικό να μην την δεχθώ με ικανοποίηση», σχολιάζει ο Κ. Καραμανλής στο αρχείο του. Εκτιμά δε ότι η κίνηση να τον προτείνει ο Κ. Μητσοτάκης δεν εστερείτο προσωπικής πολιτικής σκοπιμότητας. «Του είπα μια μέρα ότι στο πρόσωπό μου έκαμε την πιο έξυπνη επένδυση της ζωής του». Η εκλογή του 1995 είχε σαφώς λιγότερο σασπένς. Ενάμιση χρόνο μετά τις βουλευτικές εκλογές που ξανάφεραν τον Α. Παπανδρέου στην εξουσία, αναζητείται ένα πρόσωπο που θα μπορούσε να ψηφιστεί και από την ΠΟΛ.ΑΝ. –Οι συζητήσεις καταλήγουν στον Κ. Στεφανόπουλο, ο οποίος για καλή του τύχη λίγους μήνες νωρίτερα, τον Ιούνιο του 1994, είχε αποτύχει να εκλεγεί ευρωβουλευτής. Hρεμη επιλογή –Ο Α. Σαμαράς, ύστερα από ταλάντευση εβδομάδων για το αν πρέπει να προκαλέσει εκλογές, καταλήγει να ψηφίσει πρόεδρο μαζί με το ΠΑΣΟΚ. Πολλοί βλέπουν σε εκείνη την κίνηση την αρχή του τέλους της ΠΟΛ.ΑΝ., το μεγαλύτερο τμήμα της οποίας προέρχεται από τη δεξιά. –Στις 8 Μαρτίου 1995 ο Κ. Στεφανόπουλος εκλέγεται με 181 ψήφους, ο Α. Τσαλδάρης της Ν.Δ. ψηφίζεται από 109 βουλευτές και 10 ψήφισαν «παρών». Στις μετέπειτα δηλώσεις άξια μνημονεύσεως είναι αυτή του Κ. Μητσοτάκη. Ο επίτιμος δεν συνεχάρη τον νεοεκλεγέντα πρόεδρο, αλλά προτίμησε να επιτεθεί στον Α. Σαμαρά: «Χάθηκε μια ιστορική ευκαιρία. Η κυβέρνηση θα παραμείνει στην εξουσία. Οι ίδιες δυνάμεις που οδήγησαν τον κ. Σαμαρά να ανατρέψει τη Ν.Δ., του επέτρεψαν να κρατήσει μια κυβέρνηση που δεν έχει ούτε πρωθυπουργό ούτε πολιτική», αναφέρει. n Οι διεργασίες για την προεδρική εκλογή το Μάρτιο του 2000 έχουν ήδη ξεκινήσει. Κομματικές συσκέψεις, βολιδοσκοπήσεις, κινήσεις τακτικής βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη και η συνέχεια αναμένεται ανάλογη της ιστορικής παράδοσης... |