Η συνάντηση Κλίντον-Ετζεβίτ την ερχόμενη Τρίτη στην Ουάσιγκτον θα δώσει το στίγμα και τις προοπτικές για την έναρξη ή όχι των συνομιλιών Κληρίδη-Ντενκτάς, μέσα στον Οκτώβριο. Η αμερικανική πλευρά επιθυμεί να υπάρξει «πράσινο φως» το γρηγορότερο δυνατόν για την έναρξη αυτής της διαδικασίας. Ο γ.γ. του ΟΗE, Κόφι Ανάν, περιμένει και αυτός με τη σειρά του «το νεύμα» της Ουάσιγκτον για να προχωρήσει «εκ του ασφαλούς» στην αποστολή των προσκλήσεων για τις συνομιλίες. Xωρίς, δηλαδή, να κινδυνεύει από μια πιθανή άρνηση, που θα μειώσει ακόμα περισσότερο το γόητρο των Ηνωμένων Εθνών. Πιέσεις από HΠA Η Ουάσιγκτον -και αυτό το έδειξε η αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών Μ. Ολμπράιτ στην πρόσφατη συνάντησή της με τον Γ. Παπανδρέου- επιθυμεί να «μπει στο αυλάκι» το Κυπριακό μέσα στον Οκτώβριο. Και έχει ένα σοβαρό λόγο να επιθυμεί κάτι τέτοιο: Ο πρόεδρος Κλίντον θα εμφανιστεί «με άλλον αέρα» κατά την περιοδεία του, το Νοέμβριο, σε Αθήνα και Αγκυρα και στην ευρύτερη περιοχή, αν έχει στο ενεργητικό του μια «επιτυχία» έναρξης συνομιλιών για το Κυπριακό και.. χωρίς αέρα αν έχει υπάρξει μια ακόμα αποτυχία προσέγγισης των δυο πλευρών. Επί της ουσίας, η επιχειρούμενη προσέγγιση θα φέρει το Κυπριακό, τουλάχιστον σε επίπεδο διαδικασίας, πιο πίσω από εκεί που είχε σταματήσει, πριν από ένα χρόνο, μετά τις αποτυχημένες συνομιλίες στο Τράουμπεγκ και στην Γκλίον. Οι συνομιλίες, τότε, είχαν γίνει απευθείας, ενώ τώρα η πιθανότερη εκδοχή είναι να αρχίσουν ένα βήμα πιο πίσω, δηλαδή να ξεκινήσουν εκ του σύνεγγυς και να εξελιχθούν σε απευθείας συνομιλίες. Αλλά και γι' αυτή τη διαδικασία εκ του σύνεγγυς, η Αγκυρα και ο Ραούφ Ντενκτάς προβάλλουν αντιρρήσεις και αιτήματα. Ο Ντενκτάς θέλει ισότιμη αναγνώριση για να προσέλθει στις συνομιλίες και οι διαβουλεύσεις γίνονται για να αρθεί αυτό το «εμπόδιο». Στην πραγματικότητα, οι «αντιστάσεις» της Αγκυρας και του Ντενκτάς αποτελούν ένα ακόμα διπλωματικό τερτίπι, που όμως όλα δείχνουν ότι θα πιάσει τόπο: H Αγκυρα είναι πιθανό να «υποχωρήσει» μπροστά στις παραινέσεις της Ουάσιγκτον και του ΟΗΕ, ώστε να προσέλθει ο Ντενκτάς στις εκ του σύνεγγυς συνομιλίες, για να εισπράξει πολύ σύντομα το αντάλλαγμα της Ευρώπης. Αν ο Ρ. Ντενκτάς «πειστεί» να προσέλθει στις συνομιλίες αυτές, η Αγκυρα θα μπορέσει κάλλιστα να ισχυριστεί ότι «έχει επιτελέσει το καθήκον της» και έχει εκπληρώσει και με το παραπάνω έναν από τους ελληνικούς όρους για να υποστηριχθεί η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας. Το αν θα καταλήξουν και πού οι διαφαινόμενες συνομιλίες, αυτό δεν ενδιαφέρει για την ώρα. Το επιδιωκόμενο είναι να αποσυνδεθεί η ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας από την ολοκλήρωση της διαδικασίας ένταξης της Κύπρου στην E. Ενωση. Tι θέλει η Aθήνα Οι διακοινοτικές συνομιλίες θα αποτελέσουν ενδεχομένως ένα ισχυρό επιχείρημα να «μη διαταραχθεί» η διαδικασία επίλυσης του πολιτικού προβλήματος της Κύπρου, από μια «εσπευσμένη» απόφαση ένταξής της στην Eυρώπη. Αυτό ακριβώς είναι που θέλει να αποφύγει πάση θυσία η ελληνική πλευρά. Οι τελευταίες διερευνητικές συνομιλίες που είχε στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ο Γ. Κρανιδιώτης έδειξαν ότι οι εταίροι είναι μάλλον απρόθυμοι να δώσουν την πολυπόθητη για την Αθήνα δήλωση και συναίνεσή τους ότι η ένταξη της Κύπρου θα ολοκληρωθεί ανεξαρτήτως της πορείας του πολιτικού προβλήματος. Από την άλλη πλευρά όμως, η Αθήνα δεν επιθυμεί, αλλά ούτε είναι και σε θέση τώρα, να διαταράξει το διάλογο που άρχισε με την Αγκυρα, αν και γνωρίζει ότι η προσέγγιση αυτή αγγίζει πλέον τα όρια. Ο Γ. Παπανδρέου θα επιθυμούσε να προχωρήσει ο τούρκος ομόλογός του σε μια χειρονομία συμβολικού χαρακτήρα, με μια δήλωση, δηλαδή, ότι δεν υπάρχει εδαφική απειλή από την πλευρά της Τουρκίας ή ακόμα ότι παύει να υπάρχει το casus belli. Δυστοκία Και τα δυο αυτά όμως είναι εξαιρετικά δύσκολο να ικανοποιηθούν από τον τούρκο υπουργό Iσμαήλ Τζεμ, που ήδη υφίσταται «εντός των τειχών», προς το παρόν, έντονη κριτική για την προσέγγιση που επιχειρεί με την Ευρώπη Η ουσιαστική δυστοκία στο διμερή διάλογο φάνηκε καθαρά στη Nέα Υόρκη, όταν οι δυο υπουργοί Εξωτερικών απέφυγαν να συναντηθούν κατ' ιδίαν και επομένως δεν συζήτησαν ούτε το Κυπριακό ούτε τα ευρωτουρκικά. Η συνάντηση των δυο αντιπροσωπειών απλώς επιβεβαίωσε την υπάρχουσα πορεία. Ενας «από μηχανής θεός» θα ήταν λοιπόν και πάλι ευπρόσδεκτος...