Ξεχωρίζουν απ' όλους εμάς λόγω γνώσης. Πολλοί από αυτούς έχουν στα σπίτια τους ζημιές, ακόμα και μεγάλες ρωγμές, αλλά δεν τα έχουν εγκαταλείψει. Aντιμετωπίζουν το «αύριο» με ψυχραιμία και αισιοδοξία, ακόμα και με χιούμορ, αν δεν υπήρχαν οι νεκροί.

Zητήσαμε να μάθουμε πού και πώς ζουν, πώς αντέδρασαν οι ίδιοι και οι οικογένειές τους την ώρα του σεισμού.

Για να πάρουμε την απάντηση πήγαμε στον προσωπικό τους χώρο, όπου ζήσαμε μαζί τους μια άλλη κατάσταση παράνοιας, μ' ένα τηλέφωνο να χτυπάει κάθε λεπτό.

Συναντήσαμε το διευθυντή του Γεωδυναμικού Iνστιτούτου του Πανεπιστημίου Aθηνών Γιώργο Σταυρακάκη να παρακολουθεί τις δηλώσεις των συναδέλφων του στο δελτίο ειδήσεων από δανεική τηλεόραση. Δύο είχε και οι δύο έσπασαν. Δείχνει τις ρωγμές στην πιλοτή, λέγοντας πως δεν είχε προβλέψει το ενδεχόμενο...σεισμού.

Ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος μόλις είχε εγκατασταθεί σε νεόχτιστο διαμέρισμα στο Νέο Ψυχικό. Πάνω από το κρεβάτι του ζευγαριού υπάρχει μια μεγάλη ρωγμή. Το ίδιο και σχεδόν σ' όλους τους τοίχους. Οι ζημιές φτάνουν τα δύο εκατομμύρια.

Ο Σταύρος Τάσσος, προνοητικός, αγόρασε διαμέρισμα στη Γλυφάδα, σε πολυκατοικία θεμελιωμένη πάνω σε βράχο. Μοναδική του απώλεια ένα βάζο, δώρο...σεισμολόγου, γι' αυτό είχε σημαντική αξία γι' αυτόν.

Ο Γιάννης Μπασκούτας βρισκόταν στο Γεωδυναμικό Ινστιτούτο όταν έγινε ο σεισμός: «Είπα καταστροφή, πανικοβλήθηκα. Κοίταξα το ταβάνι και ήλπιζα να βγω ζωντανός...».

Γ. Σταυρακάκης

«Αν μείνεις για ένα δεκάλεπτο, θα τρελαθείς, τέσσερα κινητά άλλαξα», λέει, ενώ μας υποδέχεται στο σπίτι του στο Χαλάνδρι, ο σεισμολόγος Γιώργος Σταυρακάκης. «Πήραμε τέσσερα κινητά, αλλά δεν υπάρχει λεπτό που να μη χτυπήσει το τηλέφωνο», εξηγεί. Τα κοιτάζουν με απόγνωση, αλλά δεν απαντούν.

Ξαπλωμένος στον καναπέ, παρακολουθεί συναδέλφους του στην τηλεόραση, καταϊδρωμένους, να μιλούν για τις προγνώσεις. Χθες ήταν στη θέση τους. Λέει ότι προσπαθούν «δεκαετίες τώρα, με συντονισμένα πολυκλαδικά, ερευνητικά προγράμματα και όλοι συμφωνούν σ' ένα σημείο: Στην πολυπλοκότητα του φαινομένου. Μοναδικό ιστορικό πρόγνωσης στην Κίνα το 1978, όπου έγιναν δεκάδες παρατηρήσεις μικροσεισμών, μετρήσεις εδαφικής παραμόρφωσης, στη στάθμη του υδροφόρου ορίζοντα...».

Συμφωνούμε πως ο κόσμος ανησυχεί δικαιολογημένα. «Αυτός ο βομβαρδισμός εξειδικευμένων όρων, διαφορετικών θεωριών από τα Μέσα Ενημέρωσης δεν βοηθάει τον κόσμο, αντιθέτως προκαλεί σύγχυση, συντηρεί έναν διαρκή φόβο. Ιδιαίτερα μετά την προγνωσιολογία των ημερών. Ακόμα και μ' έναν σεισμό 3, 8 Ρίχτερ τα τηλέφωνα του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου -δυστυχώς και του σπιτιού μου- ανάβουν».

Τι ρωτάνε; «Νιώθω την αγωνία, το φόβο, τη λαχτάρα ν' ακούσουν οτιδήποτε. Πιστεύουν πως κάτι τους κρύβουμε. Το τηλέφωνο στο σπίτι χτυπάει ακόμα και μετά τις δύο το πρωί. Ρωτάνε για την επικινδυνότητα του σεισμού και προσπαθώ να τους βοηθήσω. Αυτός ο σεισμός θα μείνει στην Ιστορία ως προς τις αντιδράσεις. Κριθήκαμε όλοι. Εμείς, εσείς, ο κόσμος».

Αλλαξε η ζωή σας;

«Κάθε λεπτό πρέπει ν' απαντάς, να δίνεις περισσότερες πληροφορίες. Επικρατεί ένα αίσθημα ανασφάλειας. Και ο ρυθμός της δουλειάς άλλαξε εντελώς».

Τη στιγμή του σεισμού τι κάνατε;

«Tρώγαμε στο τραπέζι της κουζίνας. Τα παιδιά αντέδρασαν ψύχραιμα. Η δόνηση ήταν πολύ ισχυρή. Δεν περίμενα ότι το επίκεντρο θα ήταν 20 χιλιόμετρα από την Αθήνα, το πρώτο πράγμα που σκέφτηκα είναι τι θα έχει συμβεί στη μικρή επικεντρική περιοχή. Εύχομαι να μην το ζήσετε ποτέ. Οι δύο τηλεοράσεις έπεσαν κι έσπασαν. Mε δανεική τηλεόραση ενημερωνόμαστε. Επεφτε κι έσπαγε ότι υπήρχε στη βιβλιοθήκη, βιβλία, ντοσιέ, αντικείμενα, μπουκάλια... Ο γιος μου, ο Χρήστος, μπήκε κάτω από το τραπέζι. Ηταν άτυχος, γιατί προηγήθηκε η πτώση... των μπουκαλιών. Ο μικρός, ο Νίκος, στάθηκε κάτω από μια πόρτα. Πιο τρομοκρατημένη ήταν η γυναίκα μου, που βρέθηκε στο μπαλκόνι».

Οι σεισμολόγοι δεν φοβούνται την ώρα του σεισμού;

«Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μη φοβάται τη δόνηση. Ο σεισμολόγος δεν πρέπει να πανικοβάλλεται... Πάντως, δεν πανικοβλήθηκα. Παρ' όλο που έπεφταν τα μπουκάλια».

Είδαμε ρωγμές στην πιλοτή της πολυκατοικίας.

«Πολλοί συνεργάτες μου έχουν σπίτια "κίτρινα" και κάποια χαρακτηρίστηκαν στην πρώτη αυτοψία "κόκκινα"».

Η κ. Μαίρη φέρνει τα ποτά και τη ρωτάμε τι δυσκολίες αντιμετωπίζει μια γυναίκα σεισμολόγου: «Κατ' αρχάς τα παιδιά βομβαρδίζονται από ερωτήσεις "Τι σας λέει ο μπαμπάς". Και για μένα δεν είναι καθόλου εύκολο. Προσπαθούν να μου αποσπάσουν πληροφορίες. Ο Γιώργος δεν προλαβαίνει ν' ασχοληθεί με τα προβλήματα της οικογένειας. Η έντονη πίεση της δουλειάς μεταφέρεται στο σπίτι. Η ζωή μας πια εξαρτάται από τις μεταβολές της σεισμικής δραστηριότητας... Εκείνο το βράδυ ο Γιώργος έφυγε και ήρθε ύστερα από τρεις μέρες. Βγήκα έξω με τα παιδιά. Mόνο το πρώτο βράδυ κοιμηθήκαμε στο αυτοκίνητο».

Ο κ. Σταυρακάκης λέει πως δεν είχε επιλέξει κατοικία υπολογίζοντας ενδεχόμενο σεισμού και επισημαίνει: «Ολη η καταστροφή έγινε μέσα σε έξι δευτερόλεπτα. Αν δεν υπήρχαν νεκροί θα μπορούσαμε να κάνουμε και λίγη πλάκα με όλα αυτά».

Γερ. Παπαδόπουλος

Ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος είχε μόλις τρεις μήνες αγοράσει το καινούργιο διαμέρισμά του στο δεύτερο όροφο, στο Νέο Ψυχικό. «H ζημιά, που οφείλεται σε κακοτεχνίες, ξεπερνάει τα δύο εκατομμύρια δραχμές», μας λέει δείχνοντας τις ρωγμές σε όλα τα δωμάτια. «Τρεις φορές περάστηκε αυτό το μπλέ στον τοίχο για να το πετύχουμε». Η γυναίκα του, Σμαρούλα, συμπληρώνει για τις καταστροφές αντικειμένων: «Τίποτα δεν έμεινε. Κι ήταν ό,τι αγαπούσαμε πιο πολύ. Τα μαζεύαμε από τα νησιά στις διακοπές». Μπαίνουμε στην κρεβατοκάμαρα. Μια ρωγμή, στο κεφάλι του κρεβατιού, διασχίζει τον τοίχο από τη μία άκρη μέχρι την άλλη. Απέναντί μας η βιβλιοθήκη του σπιτιού. «Ακόμα προσπαθούμε να μαζέψουμε τόσα βιβλία και φακέλους. Εγιναν όλα γυαλιά-καρφιά, αλλά κοιμόμαστε στο σπίτι».

Kαθόμαστε στη βεράντα. Ο κ. Παπαδόπουλος θυμάται γελώντας: «H δόνηση με βρήκε να περιγράφω σε τηλεοπτικό κανάλι τα πρακτικά μέτρα σε περίπτωση σεισμού... Μία κυρία -έντονα θρησκευόμενη- άρχισε να μου λέει πως θέλω να κλέψω τη δόξα του Θεού. Κι επέμενε πως δεν θα το καταφέρω, διότι οι σεισμοί είναι θεόσταλτοι και γίνονται ξαφνικά, σαν αστραπή. Εκείνη τη στιγμή γίνεται ο σεισμός. Κι ενώ όλοι έτρεχαν πανικόβλητοι, η κυρία κοντοστάθηκε -στο αποκορύφωμα της δόνησης- με κοίταξε και είπε: "Είδατε που σας τα 'λεγα; " Διαβολικές συμπτώσεις», μονολογεί και συνεχίζει:

«Εφυγα τρέχοντας για το Αστεροσκοπείο. Με τη γυναίκα μου επικοινώνησα έξι ώρες αργότερα. Δεν λειτουργούσαν τα τηλέφωνα. Μου είπε ότι είναι καλά, πως δεν χρειάζεται να πάω κοντά της. Ρώτησε μόνο πού να κοιμηθεί το βράδυ. Της απάντησα πως αν το σπίτι είναι εντάξει, τότε μπορεί να παραμείνει. Εγώ γύρισα τα ξημερώματα».

Θυμούνται πως έπεφταν αντικείμενα, βιβλία, ό,τι υπήρχε στο σπίτι, ότι επιθεώρησαν μ' έναν φακό το κτίριο και διαπίστωσαν ρωγμές σε πολλούς εσωτερικούς τοίχους. Το πρόβλημα, λένε, ήταν ψυχολογικό και πρακτικό. Ολο το σπίτι χρειάζεται επισκευή. Η Σμαρούλα Παπαδοπούλου τρόμαξε πολύ. Ο σύζυγός της τη βρήκε στο γραφείο της φοβισμένη, ανήσυχη. Και ο μηχανικός ήταν φίλος, εξηγεί ο ίδιος, «είχα πάρει δείγμα από το μπετόν, που το έστειλα για εξέταση στο Κεντρικό Εργαστήριο Δημόσιων Εργων».

Στ. Tάσσος

Ο Σταύρος Τάσσος μας υποδέχεται χαμογελώντας. Μένει στη Γλυφάδα. Σε παλιά διώροφη πολυκατοικία. Μακριά από το επίκεντρο του σεισμού. «Xάσαμε την ησυχία μας από τους δημοσιογράφους», διαμαρτύρονται. «Δεν αντέχουμε άλλο ν' ακούμε τη λέξη σεισμός».

Η δημοσιότητα έχει και τα καλά της.

«Ναι. Ξαφνικά κυκλοφορείς στο δρόμο και σε γνωρίζουν όλοι...».

Εκτός του ότι την τροφοδοτείτε διαφωνώντας.

«Εσείς οι δημοσιογράφοι τα βρίσκετε μεταξύ σας; Πάντως, δεν σημαίνει ότι είμαστε καλύτεροι επιστήμονες από τους χημικούς, που δεν έχουν τη δυνατότητα προβολής. Χρησιμοποιούμε τα κανάλια ως βήμα για να λύσουμε τις διαφορές μας. Και φτάνουμε στο σημείο η επιστήμη να γίνεται με επικοινωνιακά κριτήρια αντί επιστημονικά. Μέσω επιβολής απόψεων...».

Και ο κόσμος θεατής...

«Τον έχουμε αποτρελάνει. Τη στιγμή που ο κόσμος είναι τρομοκρατημένος δεν μπορούν να βγαίνουν στα κανάλια, βρίσκοντας την ευκαιρία να επιβάλουν την άποψή τους. Και μάλιστα με τέτοιες μεθόδους. Για να πάρουν προγράμματα. Δόθηκαν χρήματα για να μπει ένα δίκτυο οργάνων πρόγνωσης σεισμών, αλλά η δυνατότητα άμεσης πρόγνωσης δεν υπάρχει. Δεν είναι σοβαρά πράγματα αυτά. Στην Ελλάδα γίνονται και θα γίνονται σεισμοί. Αν σου πω ότι θα γίνει ατύχημα στην εθνική -που γίνεται κάθε μέρα- αυτό είναι πρόγνωση; ».

Τι απαντάτε όταν σας ρωτούν αν πρόκειται να γίνει άλλος, μεγάλος σεισμός;

«Αν είναι να 'ρθει θέ' να 'ρθει, αλλιώς ας προσπεράσει (γέλια). Ξέρουμε ότι η πιθανότητα κατάρρευσης μιας πολυκατοικίας είναι μικρή, ειδικά όταν υπάρχει απόσταση (από το επίκεντρο). Οι περιοχές που επλήγησαν χτίστηκαν αυθαίρετα. Και η νομιμοποίησή τους παραμένει ένα εισπρακτικό μέτρο...».

Οταν αγοράσατε το σπίτι είχατε κατά νου τη σεισμικότητα;

«Πρόσεξα ότι η κατασκευή είναι καλή. Αυτή η πολυκατοικία είναι θεμελιωμένη σε βράχο, όχι όπως στο Xαλάνδρι, πάνω σε μπαζώματα και ρέματα. Aν ήταν σε περιοχή υψηλής επικινδυνότητας θα το σκεφτόμουν σοβαρά. Πιστεύω πως και η πολιτεία για πρώτη φορά συνειδητοποιεί πως πρέπει να δίνει σημασία στα ουσιαστικά μέτρα προστασίας και όχι στα πυροτεχνήματα».

Ομως, ο σεισμός πανικοβάλλει.

«Τον απόλαυσα. Οταν τον αισθάνηκα, κατάλαβα πως είναι κοντινός και δεν είναι πάνω από έξι Ρίχτερ. Είναι ο πρώτος "σεισμός της Αθήνας". Αλλά 100.000 άστεγοι σημαίνει 30.000 σπίτια κατεστραμμένα. Και για να χτίσεις ένα σπίτι παλεύεις μια ζωή. Κι έχεις κι εμάς να προσπαθούμε να καταξιωθούμε στο πόνο του κόσμου. Ολες τις ανασφάλειές μας βγάζουμε».

Το πρώτο βράδυ πού κοιμηθήκατε;

«Είμαστε οι μόνοι που παραμείναμε στην πολυκατοικία. Την επομένη μας είδαν οι γείτονες στο μπαλκόνι και είπαν, αφού είστε εσείς εδώ, νιώθουμε ασφαλείς. Μόνο ένα βάζο έσπασε. Δώρο ενός Ρώσου συναδέλφου, που δεν ζει πια, είχε μεγάλη συναισθηματική αξία για μένα. Μικροζημιές έγιναν. Το σύνθετο που βλέπετε το έχω στερεώσει στον τοίχο με ούπα, αλλά άνοιξαν τα πορτάκια, ήρθαν όλα τα ποτήρια μπροστά».

Ο γιος του Χάρης μας εξηγεί ότι ο πατέρας του είχε πάει στο σχολείο και τους έκανε μάθημα για τους σεισμούς. «Ετσι ξέραμε και μπήκαμε κάτω από το τραπέζι και το γραφείο». Η κ. Τερέζα εξηγεί ότι «γνωστοί και φίλοι είναι αναστατωμένοι, φοβούνται. Τηλεφωνούν και ρωτάνε αν θα γίνει άλλος σεισμός. Και στο σχολείο ρωτάνε τον Χάρη».

«Πανικοβλήθηκα»

Το μοναδικό ζευγάρι σεισμολόγων είναι ο Γιάννης Μπασκούτας και η Γεωργία Πανοπούλου. Συναντηθήκαμε στο Σεισμολογικό Ινστιτούτο, γιατί το σπίτι τους στην Αγία Παρασκευή επισκευάζεται. Ρωτάμε αν διαφωνούν μεταξύ τους για τις προβλέψεις. «Καθόλου», μας απάντησαν.

«Μας θυμήθηκαν άνθρωποι που είχαμε χρόνια να μιλήσουμε, για να ρωτήσουν αν θα γίνει άλλος σεισμός. Προσπαθούμε να πείσουμε τον κόσμο πως δεν γίνεται πρόγνωση», λέει η κ. Πανοπούλου, απαντώντας σε άπειρα τηλεφωνήματα. Πόσο άλλαξε η ζωή τους; «Είμαστε από το πρωί μέχρι το βράδυ στο πόδι. Επιστρατεύσαμε τους παππούδες για να κρατήσουν τα παιδιά».

Ο Γιάννης είχε βάρδια στο Αστεροσκοπείο εκείνη την ώρα: «Πανικοβλήθηκα. Είπα καταστροφή. Και κοίταξα το ταβάνι, μήπως πέσει. Δεν ήλπιζα ότι θα βγω ζωντανός. Τα κτίρια του Ινστιτούτου είναι πολύ παλιά...».

Μετά έγιναν δέκτες του πανικού. «Κι άντε να πεις ότι ο άλλος, επειδή έχει οικονομικά συμφέροντα, βγαίνει και λέει βλακείες. Μακάρι να μη γίνει άλλος σεισμός, γιατί θα ξεφτιλιστούμε».

Είχατε ζημιές;

«Ο, τι ήταν ακουμπισμένο σε ανατολικούς και δυτικούς τοίχους έπεσε κάτω. Τον περιμέναμε το σεισμό, αλλά κανείς δεν φανταζόταν ότι θα γίνει στην Αθήνα. Tο χειρότερο είναι να δέχεσαι τους διάφορους που έρχονται εδώ ή τηλεφωνούν και μας προαναγγέλουν σεισμούς, παρατηρώντας τα ατμοσφαιρικά φαινόμενα, τα άστρα ή κάποιες αλλαγές στο σώμα τους. Και πρέπει να τους ακούς σοβαρά και μάλιστα να βάζεις αριθμό πρωτοκόλλου στις άπειρες γραπτές σελίδες που φέρνουν... Τρελές καταστάσεις. Ασε που στο σχολείο ρωτάνε διαρκώς τα παιδιά για προγνώσεις. Δέκα μέρες στη γιαγιά βρίσκονται παραμελημένα».