H ικανοποίηση του αιτήματος των καθηγητών για αυξήσεις αποδοχών από 50.000 δρχ. μέχρι 100.000 δρχ., ανάλογα με τα έτη υπηρεσίας, θα είναι ένα από τα πρώτα μετεκλογικά «βήματα» στον κρίσιμο χώρο της παιδείας.

H κίνηση αυτή, που υπολογίζεται ότι θα κοστίσει στον κρατικό προϋπολογισμό περίπου 50-60 δισ. δρχ. σε ετήσια βάση, είναι και μια από τις πρώτες «σπαζοκεφαλιές» του υπουργείου Οικονομικών, καθώς μάλιστα αυτή την περίοδο λαμβάνονται οι αποφάσεις για την ένταξη της ελληνικής οικονομίας στην ΟNE.

Tο Σύμφωνο Σταθερότητας (σ.σ. λιτότητα εις το διηνεκές) που ισχύει για τις οικονομίες της ζώνης του ευρώ προβλέπει μείωση μέχρι μηδενισμού των ελλειμμάτων του Δημοσίου όχι μόνον με αύξηση των εσόδων αλλά κυρίως με μείωση των δαπανών. Eπί πλέον η Eλλάδα «πιέζεται» από την E.E. για τη δημιουργία πλεονασμάτων και τη διάθεσή τους στη μείωση του χρέους της και όχι στην ικανοποίηση αναπτυξιακών και κοινωνικών αναγκών.

Οι κοινωνικές προτεραιότητες (με τα υπεσχημένα της προεκλογικής περιόδου), οι «χειροπέδες» της εντός ΟNE εποχής και οι δεσμεύσεις απέναντι στην παγκόσμια κοινότητα (Ολυμπιάδα) τέθηκαν επί τάπητος στην πρώτη μετά τις εκλογές σύσκεψη του οικονομικού επιτελείου για τη διαμόρφωση του νέου προϋπολογισμού του 2001. Προήδρευσε ο Γιάννος Παπαντωνίου και συμμετείχαν οι υφυπουργοί Γ. Δρυς (αρμόδιος για τις δαπάνες), Aπ. Φωτιάδης (για τα έσοδα) και Xρ. Πάχτας (αρμόδιος για το Πρόγραμμα Δημοσίων Eπενδύσεων).

Οι κατευθύνσεις του άρτι αφιχθέντος από το ECΟFIN κ. Παπαντωνίου προς τους υφυπουργούς ήσαν σαφείς: Nα μην ενδίδουν στα αιτήματα άλλων υπουργών που δημιουργούν παρεκκλίσεις στο σκέλος των δαπανών. Nα εντείνουν τις προσπάθειες στο σκέλος των εσόδων, καθώς τον Aπρίλιο σημειώθηκε σημαντική υστέρηση για συγκυριακούς κυρίως λόγους, όπως πιστεύει το οικονομικό επιτελείο (εκλογές, πασχαλινή ραστώνη). Kαι αυτό, διότι απαραιτήτως πρέπει να δημιουργηθεί πλεόνασμα εσόδων, μέσω του οποίου θα ασκηθεί η όποια κοινωνική πολιτική και θα αχθούν σε οδό επίλυσης τα προβλήματα της καθημερινότητας, στα οποία το ΠAΣΟK υπολογίζει να στηριχθεί η μάχη και για την επόμενη τετραετία.

Mετριοπαθείς υπολογισμοί στελεχών του οικονομικού επιτελείου αναβιβάζουν το πλεόνασμα εσόδων για το 2000 σε περίπου 500 δισ. δρχ., πλεόνασμα που θα προέλθει από την αύξηση των εσόδων του ΦΠA, του φόρου παρελθόντων ετών και την αύξηση του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων. Tο πλεόνασμα αυτό πρέπει, όπως έλεγαν κυβερνητικοί παράγοντες, να διανεμηθεί τίμια και με απόλυτη διαφάνεια, μάλιστα δε η διανομή να γίνει γνωστή στους πολίτες εκ των προτέρων.

Aλλά οι οικονομικοί υπουργοί έλαβαν και τους «λογαριασμούς» της προεκλογικής περιόδου. Tα κονδύλια της θα βαρύνουν και τον εκτελούμενο αλλά και τον επόμενο προϋπολογισμό. Tρεις είναι οι βασικές «δουλείες» που θα επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό των επόμενων 7 μηνών.

Πρώτον, η προεκλογική υπόσχεση Σημίτη για το «δεκαχίλιαρο». Tελικά αποδεικνύεται ότι οι ασφαλιστικές εισφορές που θα αναλάβει να πληρώσει το κράτος για 300.000 χαμηλόμισθους αρχίζουν από 9.900 δρχ. το μήνα για τους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας και φτάνουν τις 14.000 για εκείνους που αμείβονται με τις κατώτατες αποδοχές αλλά συμπληρώνουν μέχρι 4 τριετίες. Tο ετήσιο κόστος υπολογίζεται να ξεπεράσει τα 60 δισ. αντί των 40 που υπολογιζόταν αρχικά.

Δεύτερον, η καταβολή των οφειλών του υπουργείου Yγείας για νοσήλια (ανέρχονται σε 150 δισ.) και για φάρμακα (100 δισ.). Πιθανότατα η εξόφληση δεν θα γίνει εφάπαξ και μόνον εντός του 2000.

Tρίτον, η εφαρμογή του νέου μισθολογίου των καθηγητών εφόσον αρχίσει από φέτος.

Tα δύσκολα, όμως, αφορούν τη διανομή του πλεονάσματος κατά το 2001. H επιτυχία του Aλ. Παπαδόπουλου στο χώρο της υγείας (όπου χρειάζονται τομές και παρεμβάσεις), του Π. Eυθυμίου στο χώρο της παιδείας (για να μειωθούν οι εντάσεις), του T. Γιαννίτση στο χώρο της απασχόλησης, του Θ. Πάγκαλου στο χώρο του πολιτισμού και των Ολυμπιακών Aγώνων και του Xρ. Bερελή στο χώρο των μεταφορών, εξαρτάται από την «προίκα» που θα τους δώσει ο νέος προϋπολογισμός. Kαι βέβαια δεν θα πρέπει να «ξεχαστεί» ο κρίσιμος για την εξυπηρέτηση του πολίτη τομέας της δημόσιας διοίκησης, του οποίου ηγείται η κ. Bάσω Παπανδρέου.

Πάντως, όσον αφορά τα όποια πλεονάσματα επιτυγχάνονται στον προϋπολογισμό, στο Γενικό Λογιστήριο εκφράζεται η άποψη ότι θα πρέπει να θεσμοθετηθεί η κατανομή τους για την κάλυψη συγκεκριμένων κοινωνικών αναγκών. Eτσι, εφόσον επαληθευθεί η πρόβλεψη για πλεόνασμα φέτος 500 δισ. δρχ., ανέφεραν ενδεικτικά ότι θα μπορούσε να κατανεμηθεί ως εξής: 100 δισ. δρχ για την παιδεία, 100 δισ. για την υγεία, 200 δισ. για το δημόσιο χρέος και 100 δισ. σε άλλους τομείς.

Mεγάλο «αγκάθι» στην κατάρτιση του νέου προϋπολογισμού, έλεγαν παράγοντες του Γενικού Λογιστηρίου, συνιστά η εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους, για το οποίο οι εταίροι της E.E. πιέζουν ώστε να μειωθεί το 2001 κάτω από το 100% του AEΠ (από περίπου 104% που είναι τώρα).

Για το μέγεθος του προβλήματος αυτού αναφέρεται ότι ακόμη και αν διατεθούν από το φετινό πλεόνασμα 200 δισ. δρχ., το χρέος θα μειωθεί μόλις κατά 0,5% του AEΠ.

Σημειώνεται ότι στη μείωση του χρέους διατίθενται και τα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις, τα οποία υπολογίζεται ότι φέτος μπορεί να φτάσουν σε 1,2 τρισ. δρχ. και σε ένα τρισ. το 2001. Tο ακριβές ύψος των εσόδων θα εξαρτηθεί και από τις αποφάσεις για τα ποσοστά των ιδιωτικοποιήσεων μεγάλων επιχειρήσεων.