Με γοργούς ρυθμούς η Βουλή της Συρίας άνοιξε το δρόμο για την αναρρίχηση του δευτερότοκου γιου του Χαφέζ Αλ Ασαντ στην ηγεσία της χώρας, καθώς η αντιπολίτευση ζητεί πλουραλισμό, ωστόσο ένα από τα όπλα του νέου ηγέτη Μπασάρ Ασαντ θεωρείται ότι θα είναι η εκστρατεία κατά της διαφθοράς και οι φιλελεύθεροι προσανατολισμοί του.

Με το θάνατο του Ασαντ ο αντιπρόεδρος της Συρίας Αμντέλ Χαλίμ Χαντάμ δήλωσε ότι αναλαμβάνει προσωρινώς την ηγεσία της χώρας. Ταυτοχρόνως έγιναν δύο κινήσεις. Η Βουλή τροποποίησε το Σύνταγμα ορίζοντας ως όριο ηλικίας του προέδρου της χώρας τα 34 χρόνια αντί των 40. Ετσι θα μπορεί να γίνει πρόεδρος ο ηλικίας 34 ετών Μπασάρ. Στη συνέχεια το κυβερνών κόμμα Μπάαθ ανακήρυξε τον οφθαλμίατρο γιο του εκλιπόντος προέδρου υποψήφιο για την προεδρία. Το Μπάαθ ανέβαλε το προγραμματισμένο για τις 17 του μηνός συνέδριό του, για τις 25 του μηνός. Τότε θα συνεδριάσει η Βουλή για να εγκρίνει την υποψηφιότητα του Μπασάρ. Στη συνέχεια θα γίνουν προεδρικές εκλογές, αλλά με μοναδικό υποψήφιο τον Μπασάρ.

Στρατηγός ο Mπασάρ

Στις κινήσεις διαδοχής συμπεριλαμβάνεται και το διάταγμα που εξέδωσε ο αντιπρόεδρος Χαντάμ, με τα οποία ο νεαρός Μπασάρ από συνταγματάρχης γίνεται στρατηγός και αναλαμβάνει την ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων, αξίωμα που είχε και ο τελευτήσας πατέρας του. Το Μπάαθ και οι ένοπλες δυνάμεις είναι οι δύο ισχυροί πυλώνες εξουσίας στη Συρία. Οι συντονισμένες αυτές ενέργειες προδίδουν τη βούληση της ιεραρχίας για ομαλή μετάβαση και σταθερή διακυβέρνηση του βρετανοσπουδαγμένου οφθαλμίατρου, ο οποίος είναι δημοφιλής, καθώς πολλοί Σύροι έχουν γνωρίσει μόνο έναν ηγέτη, τον Ασαντ, και θεωρούν αδιανόητο να μην έχουν έναν Ασαντ στην ηγεσία της χώρας.

Ο Χαφέζ Αλ Ασαντ είχε φροντίσει τη διαδοχή του από πολύ νωρίς, όταν ακόμα απέκλειε με τον πιο δυναμικό τρόπο τον αδερφό του από τη διεκδίκηση της εξουσίας το 1983-1984. Σήμερα ο εξόριστος Ριφαάτ είναι στην Ευρώπη και το περιβάλλον του δηλώνει ότι ο διωχθείς θείος του Μπασάρ διστάζει να επιστρέψει στη Δαμασκό, για να συμμετάσχει στις εκδηλώσεις πένθους του αδερφού του. Η Μουσουλμανική Αδελφότητα, η μεγαλύτερη οργάνωση της αντιπολίτευσης στη Συρία, ζήτησε επίσης από την εξορία περισσότερες ελευθερίες μετά από 30 χρόνια «συγκεντρωτικής και αυταρχικής διοίκησης».

«Hρεμος ο στρατός»

Σχεδόν 48 ώρες μετά το θάνατο του Ασαντ, οι συριακές ένοπλες δυνάμεις έδειχναν ήρεμες, όπως σημείωνε ανωνύμως Ισραηλινός αξιωματούχος, εκφράζοντας την ελπίδα ότι έτσι θα μείνει η κατάσταση και ότι δεν υπάρχει κινητοποίηση ούτε από πλευράς Ισραήλ. Η οργάνωση Χεζμπολά έπλεξε το εγκώμιο του Χαφέζ Αλ Ασαντ και εξέφρασε την πεποίθηση ότι ο γιος του πρέπει να ακολουθήσει το δρόμο του πατέρα του. Στη Δαμασκό δυτικοί παρατηρητές εκτιμούσαν ανωνύμως ότι η εκστρατεία κατά της διαφθοράς, που κλιμακώθηκε τους τελευταίους μήνες, ενισχύει τη θέση του Μπασάρ και τη δημοτικότητά του, του προσδίδει λαϊκή νομιμότητα, αλλά αποτελεί και ένα είδος δαμοκλείου σπάθης για όσους αντιπάλους του θα ήθελαν να σταθούν εμπόδιο στους προσανατολισμούς του.

Η διαδικασία περιθωριοποίησης της παλιάς φρουράς στη Συρία είχε αρχίσει όταν ακόμα δελφίνος ήταν ο αποθανών πρωτότοκος αδελφός του Μπασάρ, Μπασέλ. Τώρα ο Μπασάρ με την εκστρατεία κατά της διαφθοράς εμφανίζεται να αγωνίζεται υπέρ του εκσυγχρονισμού της οικονομίας, με κεφάλαια ιδιωτικά και από το εξωτερικό. Στους στόχους του είναι ο εκσυγχρονισμός της εκπαίδευσης και η διάδοση της τεχνολογίας, καθώς προεδρεύει της συριακής εταιρείας πληροφορικής. Αλλά και εδώ θα βρει αντιπάλους μεταξύ των φρουρών της γραφειοκρατίας, σύμφωνα με τον ίδιο δυτικό ειδικό σε θέματα Συρίας.

(Ασοσιέιτεντ, Γαλλικό, ΑΠΕ)

«Ο πραγματιστής ηγέτης»

ΔΑΜΑΣΚΟΣ

Για 29 χρόνια ήταν στην κεφαλή της Συρίας ο Χαφέζ Αλ Ασαντ, ο οποίος αναλαμβάνοντας τη διακυβέρνηση -σε ηλικία 40 ετών- έγινε ο νεαρότερος ηγέτης που είχε αναλάβει ποτέ τα ηνία στη χώρα του.

Ο Ασαντ γεννήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 1930 στην Κιρτνάχα, κοντά στη Λατάκεια της βόρειας Συρίας, από οικογένεια που ανήκε θρησκευτικά στη σιιτική μειονότητα των Αλεβιτών. Το 1946, χρονιά κατά την οποία η Συρία ανεξαρτητοποιήθηκε, ο Ασαντ έγινε μέλος του Κόμματος Μπάαθ. Το 1955 ολοκλήρωσε τις στρατιωτικές σπουδές του στη Στρατιωτική Ακαδημία του Χομς και έπειτα πέρασε τις εξετάσεις στη Σχολή Αεροπορίας του Αλέπο. «Οι πρώτες ώρες πτήσης, πίσω από τον πιλότο, ήταν για μένα η αποκάλυψη ενός άλλου κόσμου», είπε κάποτε ο Ασαντ.

Ενα χρόνο μετά τις πρώτες ελεύθερες εκλογές στη Συρία -το 1954- ο Ασαντ πάει στην Αίγυπτο και ιδρύει τη Στρατιωτική Επιτροπή του Μπάαθ. Η Επιτροπή αυτή μετείχε στο πραξικόπημα του Μαρτίου του 1963 στη Συρία, που έφερε στην εξουσία το Κόμμα Μπάαθ. Ο Ασαντ απομακρύνεται από το στρατό το 1961, αλλά επιστρέφει δύο χρόνια αργότερα. Το 1965 γίνεται αρχηγός της Αεροπορίας και το 1966, λίγες ημέρες έπειτα από άλλο πραξικόπημα, με το οποίο ανετράπη το καθεστώς του στρατηγού Αμιν Χαφέζ, αναλαμβάνει υπουργός Αμυνας.

Στις 13 Νοεμβρίου του 1970 ηγείται ο ίδιος πραξικοπήματος, παίρνει την εξουσία και στις 12 Μαρτίου κάνει εκλογές που τον αναδεικνύουν πρόεδρο. Επανεκλέγεται το 1978, το 1985 και το 1991.

Δολοφονική επίθεσση

Στις 26 Ιουνίου 1980 δέχεται δολοφονική επίθεση με πυρά και χειροβομβίδες στη Δαμασκό, αλλά επιβιώνει με μικρές αμυχές. Δύο χρόνια αργότερα και αφού από καιρό το καθεστώς του αντιμετωπίζει επιθέσεις από την ισλαμική «μουσουλμανική αδελφότητα», στέλνει δυνάμεις στη Χαμά της κεντρικής Συρίας. Απολογισμός: 10.000 νεκροί.

Για πολλά χρόνια ο Ασαντ αντιμετωπιζόταν με δυσπιστία από την Ουάσιγκτον εξαιτίας της θετικής στάσης του απέναντι σε «τρομοκρατικές» -κατά τους Αμερικανούς- οργανώσεις αλλά και διότι στον περσοϊρακινό πόλεμο ήταν με την πλευρά του Ιράν. Κατά τον πόλεμο στον Κόλπο όμως αποφασίζει να ταχθεί με την πλευρά των Δυτικών, κάνοντας έτσι μια θεαματική επιστροφή στη διεθνή πολιτική σκηνή. Η ικανότητά του να ανατρέπει συμμαχίες, όταν έκρινε ότι τούτο εξυπηρετούσε τα συμφέροντα της Συρίας, έκανε τους πολιτικούς παρατηρητές να μιλούν για το «αρχέτυπο του πραγματιστή ηγέτη». Το 1994, με την επίσκεψή του στη Δαμασκό, ο Μπιλ Κλίντον επιβεβαιώνει εμπράκτως ότι ο Ασαντ είναι ο πολιτικός που δύναται να διαδραματίσει σημαντικότατο ρόλο στην περιοχή.

Ο Ασαντ ήταν παντρεμένος και πατέρας τριών γιων και μίας κόρης. Μετά το θάνατο του πρωτότοκου γιου του, Μπασέλ, σε αυτοκινητικό δυστύχημα το 1994, ο Ασαντ προωθεί στην πολιτική σκηνή το δευτερότοκο γιο του, Μπασάρ.

(Γαλλικό-ΑΠΕ)

Aιτία θανάτου δίνεται για τους κοινούς θνητούς... ΔΑΜΑΣΚΟΣ

Σαράντα ημέρες θα θρηνούν οι Σύροι την απώλεια του Χαφέζ Αλ Ασαντ, ο οποίος πέθανε το Σάββατο σε ηλικία 69 ετών. Επισήμως δεν ανακοινώθηκε η αιτία θανάτου, ο Σύρος πρεσβευτής στην Τεχεράνη όμως έκανε λόγο για εγκεφαλικό και ιατρική πηγή στη Βηρυτό είπε ότι προήλθε από καρδιακή προσβολή. Σύμφωνα με γιατρό της οικογένειάς του, ο Ασαντ είχε καρδιακά προβλήματα, νεφρική ανεπάρκεια και λέμφωμα. Στο άκουσμα της τραγικής είδησης πολλοί βουλευτές, που εκείνη την ώρα συνεδρίαζαν, αλλά και απλοί πολίτες, ξέσπασαν σε λυγμούς. Λίγες ώρες αργότερα γίνονταν οι απαραίτητες διαδικασίες για την κηδεία -που θα γίνει αύριο- αλλά και τη διαδοχή.

«Η πατρίδα θρηνεί την απώλεια του πατέρα του έθνους», διαβάζει κανείς σε πανώ αναρτημένα στη Δαμασκό. Τα καταστήματα στη Συρία έκλεισαν, μαύρες σημαίες κρεμάστηκαν παντού, το ραδιόφωνο μετέδιδε αποσπάσματα από το Κοράνι και ο κόσμος έβγαινε στους δρόμους συντετριμμένος.

«H περηφάνεια των Aράβων»

«Δεν μπορώ να το πιστέψω. Ο πρόεδρος ήταν τα πάντα για μας. Τον σεβόμασταν και τον αγαπούσαμε, η μνήμη του θα μας συνοδεύει για πάντα», έλεγε κάποιος δάσκαλος. «Σήμερα πέθανε ο πατέρας μου», έλεγε ένας 20χρονος φοιτητής και μια νεαρή: «Mόνη μας παρηγοριά είναι τώρα ο Μπασάρ» (ο γιος του εκλιπόντος). «Ο πρόεδρος Ασαντ αντιπροσώπευε την υπερηφάνεια των Αράβων, την τιμή των Αράβων. Πέθανε σαν ένα μεγάλο δέντρο που δεν λύγισε ποτέ», είπε ο ζωγράφος Ναϊλάα Μαχούντ.

Ο Ασαντ πέθανε ενώ μιλούσε στο τηλέφωνο για τα προβλήματα της περιοχής με τον πρόεδρο του Λιβάνου Εμίλ Λαχούντ. Γράφει ο Λαχούντ στο συλληπητήριο τηλεγράφημά του: «Η τελευταία φράση που μου είπε ήταν ότι "προορισμός μας είναι να οικοδομήσουμε για τα παιδιά μας ένα μέλλον που θα τα εξασφαλίζει και υποχρέωσή μας να τους αφήσουμε μια κληρονομιά καλύτερη από αυτήν που άφησαν σε εμάς". Στη συνέχεια υπήρξε μια ξαφνική σιωπή και η επικοινωνία διακόπηκε. Κατάλαβα τότε πως είχε περάσει το τελευταίο του μήνυμα».

Η σορός του Ασαντ θα μεταφερθεί αύριο στις 8 το πρωί -τοπική ώρα- από το σπίτι του, στην πλατεία Ομαγιάντ, όπου θα εκτεθεί σε λαϊκό προσκύνημα. Στη συνέχεια το φέρετρο θα τοποθετηθεί σε κιλλίβαντα πυροβόλου όπλου και θα μεταφερθεί στο αεροδρόμιο, απ' όπου αεροπορικώς θα μεταφερθεί στην Λατάκια. Από εκεί η πομπή θα ξεκινήσει για τη γενέτειρά του Καρνταχά. Η κηδεία θα γίνει αύριο το απόγευμα. Η σορός θα ταφεί στο οικογενειακό κοιμητήριο.

Οι ξένες αντιπροσωπείες

Στην κηδεία τις ΗΠΑ θα εκπροσωπήσει η υπουργός Εξωτερικών Μάντλεν Ολμπράιτ. Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε ότι θα εκπροσωπηθεί σε «ανάλογο επίπεδο», χωρίς περαιτέρω διευκρινήσεις. Το δίκτυο «NTV» πάντως μετέδωσε ότι θα μεταβεί στην Δαμασκό ο πρόεδρος της Δούμας Γκενάντι Σελεζνιόφ.

Ο πρόεδρος της Γερμανίας Γιοχάνες Ράου και ο καγκελλάριος Σρέντερ έστειλαν συλλυπητήρια τηλεγραφήματα, αλλά δεν έγινε γνωστό εάν θα παραστούν στην κηδεία. Στην κηδεία θα πάει ο Γάλλος πρόεδρος Ζακ Σιράκ. Επίσης, ο Γιάσερ Αραφάτ, ο βασιλιάς της Ιορδανίας Αμπντάλα και ο πρόεδρος του Λιβάνου Εμίλ Λαχούντ. Ιράν, χώρες του Κόλπου και Κούβα -με απόφαση του Φιντέλ Κάστρο- κήρυξαν πένθος σε όλη την επικράτειά τους.

(Γαλλικό - Ασόσιετεντ - ΑΠΕ)