«Nαι» ως μητροπολίτης, «όχι» ως αρχιεπίσκοπος

Kαι όμως... Πριν από δέκα χρόνια ο κ. Xριστόδουλος ήθελε το θρησκευτικό αποχρωματισμό της Πολιτείας

Tης BANAΣ ΦΩTΟΠΟYΛΟY

Και όμως, πριν από δέκα χρόνια ο τότε μητροπολίτης Δημητριάδος Χριστόδουλος τασσόταν υπέρ του πλήρους χωρισμού Εκκλησίας - Πολιτείας, τονίζοντας μάλιστα ότι η Εκκλησία θα τον αποδεχθεί «διότι αυτή δεν υπάρχει επειδή τη στηρίζει το κράτος». Σήμερα, που ο μητροπολίτης έγινε αρχιεπίσκοπος υποστηρίζει τα ακριβώς αντίθετα.

Τότε, έλεγε ότι «επαφίεται στην Πολιτεία η επιλογή του χωρισμού ως συστήματος που θα διέπει τις σχέσεις της με την Εκκλησία». Σήμερα, κηρύσσει ανένδοτο αγώνα, καλεί τους πιστούς να κατεβούν στους δρόμους και φοβάται ότι η απάλειψη του θρησκεύματος από τις ταυτότητες είναι η απαρχή γι' αυτό που ο ίδιος ονομάζει «θρησκευτικό αποχρωματισμό». Πρώτος στη λίστα των ιδεολογικών του αντιπάλων είναι ο πρώην πρύτανης και νυν υπουργός Δικαιοσύνης Μιχ. Σταθόπουλος, διότι τόλμησε να υπερασπίσει τα αυτονόητα. Οτι δηλαδή είναι αποκλειστική αρμοδιότητα της Πολιτείας το τι θα γράφεται και τι όχι στις ταυτότητες.

Και όμως, πριν από δέκα χρόνια σε δημοσιευμένη μελέτη του ο αρχιεπίσκοπος συμμεριζόταν τη θέση του υπουργού για το χωρισμό Εκκλησίας - Κράτους, ώστε να αποφεύγονται, όπως υποστήριζε, οι θεσμικές επεμβάσεις της Πολιτείας στα εκκλησιαστικά πράγματα που είναι αντίθετες με τις συνταγματικές διατάξεις. Θεωρούσε μάλιστα ότι ο συνταγματικός χάρτης τάσσεται υπέρ του θρησκευτικού αποχρωματισμού της Πολιτείας, γεγονός που επιδοκίμαζε. Σήμερα επικαλείται το ίδιο ακριβώς επιχείρημα για να επενδύσει τις εμπρηστικές δηλώσεις του. Νωπές είναι ακόμη οι αναφορές για πραξικόπημα και για αλλαγή της βούλησης του εκλογικού σώματος εάν η κυβέρνηση απεκάλυπτε τις προθέσεις της για τις ταυτότητες πριν από την προσφυγή στις κάλπες.

H μελέτη

«Αμφισβήτησις της συνταγματικότητος των νομοθετικών επεμβάσεων της Πολιτείας επί της Εκκλησίας» τιτλοφορούσε τη μελέτη του, το 1990 ο τότε μητροπολίτης Δημητριάδος Χριστόδουλος και παρέπεμπε στην αρθρογραφία του κ. Σταθόπουλου για να υποστηρίξει ότι το Σύνταγμα διαπνέεται από το πνεύμα της εκκοσμίκευσης των σχέσεων Εκκλησίας -Πολιτείας και ότι καλό είναι να μην κάνει χρήση ο νομοθέτης της ευχέρειας να εκδίδει με νόμο τον Καταστατικό Χάρτη της Εκκλησίας. Ιδού τι υποστήριζε:

«Το ισχύον Σύνταγμα, εν τη διατυπώσει του άρθρου 3 παρ.1, αλλά και άλλων συναφών, διαπνέεται από το πνεύμα της εκκοσμικεύσεως των σχέσεων Εκκλησίας - Πολιτείας. Εχει έναν προσανατολισμόν που συνιστά απαρχήν θρησκευτικού αποχρωματισμού της Πολιτείας βαίνοντος σταδιακώς προς τον χωρισμόν της από την Εκκλησίαν. Τούτο έχει διαπιστωθεί από πλειάδα επιφανών νομομαθών οι οποίοι, επί πλέον, ισχυρίζονται ότι, με βάσιν τον προσανατολισμόν αυτόν, θα πρέπει η ελληνική Πολιτεία να έχει υπ' όψιν αυτής ότι αι νομοθετικαί επεμβάσεις της επί της Εκκλησίας εγγίζουν εις το τέρμα των».

Σε άλλο σημείο της μελέτης του ο κ. Χριστόδουλος επιχειρηματολογούσε γιατί ο Καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας δεν πρέπει να είναι νόμος:

«Ημείς ισχυριζόμεθα ότι το Σύνταγμα δεν καθορίζει ότι ο Καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας πρέπει αφεύκτως να είναι νόμος του Κράτους...

...Την γνώμην μας αυτήν απεδέχθη προσφάτως και ο πρύτανις του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου, καθ. κ. Μ. Σταθόπουλος, εν αρθρογραφία του εις την εφημερίδα "Τα Νέα" της 23-9-87. Αναφερόμενος εις το προκείμενον γράφει: "Η ιδια συνταγματική διάταξη προβλέπει τη διοίκηση της Εκκλησίας με βάση τον Καταστατικό της Χάρτη για τον οποίο πολλοί υποστηρίζουν ότι το Σύνταγμα τον εννοεί ως νόμο του Κράτους. Εν τούτοις, όπως σωστά υποστήριξε τελευταία ο Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Χριστόδουλος με άρθρο του στην εφημερίδα "Καθημερινή" της 15-8-87 το Σύνταγμα δεν λέει πουθενά ότι είναι απαραίτητο ο καταστατικός Χάρτης να είναι νόμος. Στις συζητήσεις στην Αναθεωρητική Βουλή που ψήφισε το Σύνταγμα του 1975 προτάθηκαν όλες σχεδόν οι παραλλαγές, π.χ. ότι τον Καταστατικό Χάρτη θα ψηφίζει η Βουλή ή ότι θα τον συντάσσει η Ιερά Σύνοδος κ.λπ. αλλά τέτοιες εξειδικεύσεις δεν έγιναν δεκτές στο τελικό κείμενο, που αναφέρεται απλά στον Καταστατικό Χάρτη της Εκκλησίας».

... «Διά τούτο και ο καθ. Σταθόπουλος καταλήγει ότι "σωστότερο πάντως είναι, όπως λέχθηκε, να μην κάνει χρήση ο νομοθέτης της ευχέρειας να εκδίδει με νόμο τον Καταστατικό Χάρτη. Ετσι θα γίνει χωρίς αντικείμενο και η διαφωνία, αν ο νόμος για τον Καταστατικό Χάρτη μπορεί να τροποποιεί και σε τι μέτρο τους ιερούς κανόνες, τον Πατριαρχικό Τόμο του 1850 κ.λπ. ως προς τη συγκρότηση της Ιεράς Συνόδου, αλλά και ως προς την εν γένει διοίκηση της Εκκλησίας και άλλα θέματα».

Ο χωρισμός

Και κατέληγε με την επισήμανση ότι βαίνουμε σε πλήρη χωρισμό Εκκλησίας -Πολιτείας, τον οποίο η Εκκλησία μπορεί να μην επιδιώκει, αλλά θα τον δεχθεί :

«Kατακλείοντες την παράθεσιν των απόψεων μας επί του προκειμένου παρατηρούμεν ότι αι διαμορφούμεναι εν τη χώρα συνθήκαι, καθώς και η κρατούσα εν τε τη θεωρία και τη νομολογία γνώμη συνομολογούν την ολονέν και σταθεροτέραν αποστασιοποίησιν της Πολιτείας από της Εκκλησίας, η οποία εις το προσεχές μέλλον προβλέπεται να εξελιχθή εις πλήρη απ' αλλήλων χωρισμόν. Και η μεν Eκκλησία έχει, κατ' επανάληψιν, δηλώσει ότι, διά λόγους ιστορικούς, δεν επιδιώκει η ίδια τον χωρισμόν τούτον, θα τον δεχθή όμως άλλοθεν επιβαλλόμενον. Διότι η Εκκλησία δεν υπάρχει επειδή την στηρίζει το κράτος. Προϋπήρξεν αυτού, συνυπάρχει μετ' αυτού και θα υπάρξη και άνευ αυτού. Εις την Πολιτείαν επομένως επαφίεται η επιλογή του χωρισμού ως συστήματος το οποίον θα διέπει εις το μέλλον τας σχέσεις της με την Εκκλησίαν. Ανεξαρτήτως όμως αυτού, γεγονός είναι ότι αι νομοθετικαί επεμβάσεις της επί της Εκκλησίας ευρίσκονται έξω του πνεύματος του Συντάγματος και στηρίζονται επί της νομολογίας, η οποία, και αυτή, ακολουθεί παγίως την άπαξ χαραχθείσαν πορείαν. Καιρός όμως να αλλάξουν τα πράγματα. Αρκετήν ζημίαν προκάλεσαν εις την Εκκλησίαν, αλλά και εις το έθνος αι επεμβάσεις αύται. Δεν έχει θέσιν η νομοθετική εξουσία να ρυθμίζη τα εσωτερικά της Εκκλησίας. Τα εξωτερικά -υπό την έννοιαν ρυθμίσεων αι οποίαι άπτονται των συμφερόντων της Πολιτείας ή τομέων της αρμοδιότητός της- ας τα διατηρήση υπό τον έλεγχόν της. Τίποτε άλλο όμως. Η ζωή της Εκκλησίας είναι ιδική της υπόθεσις. Αλλως δεν έχομεν εις την Ελλάδα θρησκευτικήν ελευθερίαν ή μάλλον έχομεν δι' όλας τα άλλας γνωστάς θρησκείας εκτός της επικρατούσης. Καιρός να επανέλθωμεν εις την συνταγματικην τάξιν. Αυτό πρέπει να καταστή αξίωσις της Εκκλησίας».

Mε πούλμαν, σημαιάκια και «Mπιρσίμ» τον Aνθιμο

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Του ΚΩΣΤΑ ΛΑΣΚΑΡΕΛΙΑ

Απορρίπτουν την πολιτική και τον κομματισμό οι ιεράρχες, αλλά στη σημερινή τους λαοσύναξη επιλέγουν πρακτικές κομμάτων. Καλύπτουν οι ίδιοι τηλεοπτικά τη συγκέντρωση και κεντρικά θα δοθεί εικόνα στα κανάλια. Κινητοποιούν κόσμο απ' όπου της Μακεδονίας και Θράκης σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μην υπάρχει διαθέσιμο μέσο μαζικής μεταφοράς στην... αγορά. Στήνουν... μπλοκ στο χώρο της συγκέντρωσης έτσι ώστε η εικόνα που θα προκύψει να δείχνει μια συγκέντρωση μεγάλους βάθους. Προτείνουν τις ελληνικές και βυζαντινές σημαίες για να δοθεί μεγαλύτερη ζωντάνια στην τηλεόραση. Εκείνο που θα λείπει είναι τα πανό και το κεντρικό σύνθημα, όπως τουλάχιστον προανήγγειλε ο μητροπολίτης Αλεξανδρούπολης Ανθιμος.

Το Αγιον Ορος, γραπτά, εξεδήλωσε την αλληλεγγύη του στην Εκκλησία της Ελλάδος κι αποφάσισε ν' ανταποκριθεί στην πρόσκληση της Ιεραρχίας για συμμετοχή στις αγωνιστικές εκδηλώσεις. «Από αγάπη για το έθνος και την πατρίδα το Αγιον Ορος, λένε οι αγιορείτες, είναι αντίθετο σε οποιαδήποτε κίνηση και απόφαση μπορεί να έχει ως επίπτωση την πρόκληση ρηγμάτων στον μακραίωνα σύνδεσμο του δημόσιου εθνικού βίου με την ορθόδοξη εκκλησιαστική ζωή και παράδοση».

Κι αυτός είναι ο λόγος που είναι αντίθετοι με τη μη αναγραφή θρησκεύματος στις ταυτότητες, τις ηλεκτρονικές ταυτότητες με το γνωστό δυσώνυμο αριθμό και τα άλλα μέτρα αποχρωματισμού της εθνικής ζωής από τη θρησκευτική της διάσταση. Είναι ένα κείμενο προάγγελος, καθώς θ' ακολουθήσουν επεξηγηματικές ανακοινώσεις και για πρώτη φορά βγαίνει από το Ορος ένα κείμενο, το οποίο δεν στηρίζεται μόνο στη θεολογική διάσταση κι είναι διατυπωμένο απλοελληνικά.

Στη «λαοσύναξη» βασικός ομιλητής θα είναι ο αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, ο οποίος θα φτάσει οδικά στο χώρο της συγκέντρωσης συνοδευόμενος από το μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Παντελεήμονα B', ο οποίος και θα τον προσφωνήσει στη συγκέντρωση. Μηνύματα θ' απευθύνουν ο ηγούμενος της μονής Βατοπεδίου Εφραίμ, εκπροσωπώντας τη διπλή σύναξη του Αγίου Ορους, περιστοιχιζόμενος από τους ηγούμενους : Γεώργιο της Γρηγορίου, Ιωσήφ της Ξηροποτάμου και Χριστόδουλο της Κουτλουμουσίου, εκπρόσωπο του κλήρου και εκπρόσωπο της νεολαίας. Εκκλησιαστικά μηνύματα θα διαβαστούν πριν από την κυρίως εκδήλωση και θα προέρχονται όλα από την Eκκλησία. Δεν θα διαβαστούν πολιτικά μηνύματα κι ούτε θ' αναγγελθούν πολιτικές παρουσίες στο χώρο της λαοσύναξης.

ΒΟΛΟΣ: Περισσότερα από 60 λεωφορεία έχει δρομολογήσει η μητρόπολη Δημητριάδος για τη μεταφορά πιστών στο σημερινό συλλαλητήριο της Θεσσαλονίκης.

Κατά τους υπολογισμούς των διοργανωτών στη Θεσσαλονίκη, από τη Μαγνησία θα βρίσκονται πάνω από 3.000 άτομα, ενώ το κομβόι των πούλμαν ξεκινά σήμερα το μεσημέρι από το Πνευματικό Κέντρο της μητρόπολης στο Βόλο. Επίσης δρομολογούνται λεωφορεία από τις επαρχίες Αλμυρού και Βελεστίνου.

Σε τοπική εκδήλωση (διεθνή συνάντηση νεανικών χορωδιών στο δήμο Νέας Ιωνίας) αξίζει να σημειωθεί ότι ο μητροπολίτης Ιγνάτιος ζήτησε από τον κόσμο που παραβρέθηκε ευαισθητοποίηση στο θέμα των ταυτοτήτων, προέτρεψε για μαζική συμμετοχή στη συγκέντρωση της Θεσσαλονίκης και κάλεσε τους πολίτες της Μαγνησίας «να στείλουν επιστολές στον πρωθυπουργό με τις οποίες να ζητούν την αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες».

ΚΟΜΟΤΗΝΗ: Περισσότερα από 250 λεωφορεία των ΚΤΕΛ και τουριστικών γραφείων υπολογίζεται ότι έχουν μισθωθεί για να μεταφέρουν σήμερα το απόγευμα στη Θεσσαλονίκη κατοίκους της Θράκης, οι οποίοι θα πάρουν μέρος στο συλλαλητήριο στην πλατεία Αριστοτέλους.

Παρ' ότι οι μητροπόλεις κρατούν «κλειστά τα χαρτιά τους» , γεγονός είναι πως υπήρξε κινητοποίηση στον Εβρο, τη Ροδόπη, την Ξάνθη, την Καβάλα, τη Δράμα, τις Σέρρες κλ.π.

Ο Aλεξανδρουπόλεως Aνθιμος επί τω έργω: Σύσκεψη με άλλα στελέχη της Eπιτροπής «Λαοσυνάξεως» στην πλατεία Aριστοτέλους, χθες