Τη στιγμή που η ανακοίνωση για την πρώτη πλήρη χαρτογράφηση του γενετικού μας κώδικα γεννούσε χιλιάδες σκέψεις στο μυαλό των ανθρώπων σε ολόκληρο τον κόσμο, μάλλον δύσκολα θα φανταζόταν κάποιος ένα σκηνικό ερευνών μέσα σε καβγάδες ανταγωνισμών, για τη διευθέτηση των οποίων μεσολάβησε ένας Ελληνας, με το όνομα Αριστείδης Πατρινός.

Ο Αριστείδης Πατρινός, επικεφαλής του Γραφείου Περιβαλλοντικών και Βιολογικών Ερευνών στο Αμερικανικό Υπουργείο Ενέργειας, που βρίσκεται πίσω από το Πρόγραμμα για το Ανθρώπινο Γένωμα, δέχθηκε ένα τηλεφώνημα από τον Φράνσις Κόλινς, διευθυντή του Ερευνητικού Ινστιτούτου για το Ανθρώπινο Γένωμα των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας. «Ας το δοκιμάσουμε», είπε ο Κόλινς και από εκείνη τη στιγμή ο Πατρινός κατάλαβε πως μια επιστημονική διαμάχη θα έβρισκε επιτέλους τη λύση της. Επί μήνες, όπως αναφέρει το περιοδικό «Τάιμ», ο Κόλινς δεχόταν ισχυρές πιέσεις να λύσει τις διαφορές του με τον Κρεγκ Βέντερ, εκ των διευθυντών της ιδιωτικής εταιρείας «Celera Genomics», που προχωρούσε το δικό της ανεξάρτητο πρόγραμμα για το ανθρώπινο γένωμα.

Σοβαρές διαφωνίες

Ο ανταγωνισμός των δύο πλευρών ήταν έντονος, με σοβαρές διαφωνίες για την ανταλλαγή πληροφοριών, δεδομένων και πολλές παρεξηγήσεις. Ο καβγάς έπαιρνε κατά διαστήματα ακραίες διαστάσεις και παρά τη μεγάλη σπουδαιότητα του προγράμματος, απειλούσε να καθυστερήσει την πρόοδο της επιστημονικής ανακάλυψης. Ο Πατρινός, λοιπόν, ανέλαβε ένα ρόλο διαμεσολαβητή, για να έρθει η ειρήνη στις σχέσεις του συναδέλφου του, Κόλινς, με τον Βέντερς, ο οποίος, από την πλευρά του, είχε μια μοναδική ικανότητα να «τσαντίζει» τον Κόλινς και άλλα «κεφάλια» του αμερικανο-βρετανικού προγράμματος για το γένωμα. Το ίδιο έκαναν φυσικά και οι συνεργάτες του Κόλινς από άλλες υπηρεσίες των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ. Μάλιστα, οι διαμεσολαβήσεις για...«ειρήνευση» ήταν κάποτε τόσο ισχυρές όσο εκείνη του προέδρου Κλίντον, που κάποια στιγμή έγραψε ένα σημείωμα στον επιστημονικό σύμβουλο Νιλ Λέιν, με τη σύντομη, αλλά σαφή υπόδειξη: «Κανόνισέ το... κάνε αυτούς τους ανθρώπους να συνεργαστούν».

Στις 7 Μαΐου, οι δύο ανταγωνιστές κάθησαν στο ίδιο τραπέζι, στο σπίτι του Πατρινού, αποφασισμένοι να αφήσουν στην άκρη τους ενδοιασμούς και τις αμφιβολίες τους και να δουλέψουν στην κατεύθυνση επίλυσης των διαφορών τους. Ο Κόλινς και ο Βέντερ χρειάστηκε να συναντηθούν στη συνέχεια και δεύτερη και τρίτη φορά. Η ανακοίνωση της Δευτέρας οφείλεται σε έναν μεγάλο βαθμό και στο γεγονός ότι οι επιστήμονες έβαλαν στην άκρη όσα τους χώριζαν και δικαίωσαν με τη δουλειά τους την ουσία της επιστημονικής έρευνας.

Nομοθετική ρύθμιση

Ως «ένα σημαντικό στάδιο που θα μας οδηγήσει να μεταβάλλουμε τον τρόπο που σκεπτόμαστε», για το οποίο όμως είναι «αναγκαία» μια νομοθετική ρύθμιση, χαρακτήρισε την είδηση για την αποκρυπτογράφηση του ανθρώπινου γενετικού κώδικα ο επίτιμος πρόεδρος της επιτροπής βιοηθικής της Γαλλίας, Ζαν Πιέρ Σανζό.

«Δεν είναι η επιστήμη επικίνδυνη, αλλά επικίνδυνες είναι οι χρήσεις της από τον άνθρωπο», τονίζει ο Γάλλος ειδήμων, προσθέτοντας ότι «οι επιστημονικές ανακαλύψεις δεν προκαθορίζουν τον προορισμό των γνώσεων που αποκομίζουμε» από αυτές.

Υπενθυμίζοντας ότι σε πρώτη φάση οι γενετικές πληροφορίες θα μας βοηθήσουν να καταπολεμήσουμε πολλές ασθένειες, ο Σανζό τόνισε πως είναι απαραίτητο να μην αφεθεί κανείς στο περιθώριο, όπως έγινε με την Αφρική στην περίπτωση της μάχης κατά το AIDS και θα πρέπει να συσκεφθούμε επ' αυτού σε «πλανητικό επίπεδο».

(Γαλλικό, ΑΠΕ)