Ο φόβος αναζοπύρωσης του πληθωρισμού εξαιτίας της ανόδου της τιμής του πετρελαίου, αλλά και από μια ενδεχόμενη επιτάχυνση της πιστωτικής επέκτασης στην καταναλωτική πίστη μετά τον πόλεμο επιτοκίων που έχει ξεσπάσει μεταξύ των τραπεζών, είχε αποτέλεσμα να αντικατασταθούν οι υποχρεωτικές δεσμεύσεις με έντοκες καταθέσεις.

Η Τράπεζα της Ελλάδος αποφάσισε χθες ότι η «εναρμόνιση» του πλαισίου τήρησης των υποχρεωτικών δεσμεύσεων, οι οποίες σήμερα αντιπροσωπεύουν το 12% των συνολικών καταθέσεων των πιστωτικών ιδρυμάτων, θα είναι σταδιακή. Σύμφωνα με χθεσινή Πράξη του Συμβουλίου Νομισματικής Πολιτικής, από τις 10 Ιουλίου, τίθεται σε ισχύ το νέο πλαίσιο, το οποίο προβλέπει τη μείωση του ποσοστού των υποχρεωτικών δεσμεύσεων από το 12% στο 2%.

Η κίνηση αυτή τίθεται σε εφαρμογή προκειμένου να εναρμονιστεί πλήρως όλο το φάσμα των μέσων άσκησης νομισματικής πολιτικής με αυτό της ευρωζώνης. Ομως η ρευστότητα η οποία απελευθερώνεται, στην ουσία δεν θα είναι στη διάθεση των πιστωτικών ιδρυμάτων, καθώς τα κεφάλαια αυτά θα τοποθετηθούν σε προθεσμιακές καταθέσεις.

Ειδικότερα όπως αναφέρεται στην Πράξη του Συμβουλίου Νομισματικής Πολιτικής:

Σταδιακή προσαρμογή

Για να επιτευχθεί βαθμιαία και ελεγχόμενη αύξηση της ρευστότητας, η Τράπεζα της Ελλάδος θα αποδεσμεύσει σταδιακά την προκύπτουσα διαφορά στις υποχρεωτικές καταθέσεις λόγω της μείωσης του συντελεστή. Τα προς αποδέσμευση ποσά θα τηρηθούν σε προθεσμιακές καταθέσεις διάρκειας 6, 12 και 18 μηνών εκτός από ένα τμήμα (10% του συνόλου) το οποίο θα αποδοθεί στις τράπεζες στις 3 Ιανουαρίου 2001. Οι προθεσμιακές αυτές καταθέσεις θα εκτοκίζονται με επιτόκιο αγοράς και συγκεκριμένα με το επιτόκιο της κύριας αναχρηματοδότησης των τραπεζών από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Στην περίπτωση που η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα χρησιμοποιεί τη μέθοδο των ανταγωνιστικών δημοπρασιών επιτοκίου, ο εκτοκισμός θα γίνεται με το αντίστοιχο οριακό (marginal) επιτόκιο των δημοπρασιών.

Οπως επισημαίνει σε ανακοίνωσή της η Τράπεζα της Ελλάδος, η μεταβατική αυτή ρύθμιση κρίθηκε αναγκαία προκειμένου να αποφευχθεί μια μεγάλη και απότομη μεταβολή των συνθηκών ρευστότητας στη διατραπεζική αγορά χρήματος.

Στο μεταξύ, με την ίδια πράξη καθορίζονται συντελεστές υποχρεωτικών καταθέσεων κατά κατηγορία υποχρεώσεων έναντι του ενιαίου συντελεστή (12%) που ισχύει σήμερα. Ο γενικός συντελεστής ορίζεται σε 2%, με εξαίρεση:

- Tις καταθέσεις με αρχική διάρκεια άνω των δύο ετών.

- Tις καταθέσεις που μπορούν να αναληφθούν ύστερα από προειδοποίηση άνω των δύο ετών.

- Tις πράξεις πώλησης χρεογράφων με συμφωνία επαναγοράς (repos)

- Tα χρεόγραφα με συμφωνημένη αρχική διάρκεια άνω των δύο ετών, κατηγορίες για τις οποίες ορίζεται συντελεστής 0%.

Tαμιευτήριο - στεγαστικές

Εξάλλου, από 24 Οκτωβρίου 2000 υπάγεται στο σύστημα υποχρεωτικών καταθέσεων το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο. Επίσης, υπάγονται στο ενιαίο σύστημα και οι στεγαστικές τράπεζες.

Τέλος, από 10 Ιουλίου 2000 ενοποιείται το καθεστώς που ισχύει για τις καταθέσεις σε συνάλλαγμα και μειώνεται από 60% σε 50% το ποσοστό επί των καταθέσεων αυτών που υποχρεούνται να ανακαταθέτουν τα πιστωτικά ιδρύματα στην ΤτE. Μέχρι σήμερα οι καταθέσεις σε συνάλλαγμα των Eλλήνων ναυτικών συνεπάγονταν μικρότερες υποχρεωτικές δεσμεύσεις (ανακατάθεσεις) προς την Τράπεζά της. Ομως από την παραπάνω ημερομηνία όλες οι καταθέσεις σε συνάλλαγμα υπάγονται στο ενιαίο καθεστώς των υποχρεωτικών καταθέσεων -για ναυτικούς- μειούμενου του ποσοστού που ανακατατίθεται υποχρεωτικά στην Τράπεζα της Ελλάδος (σύμφωνα με την ΠΔ/ΤΕ 2358/25.4.95, όπως ισχύει) από 60% σε 58%.