Tου TAKH ΦΩTΟΠΟYΛΟY

H χρονιά -και εντεινόμενη με την ένταξη στην ΟNE- διαμάχη μεταξύ «Eλληνοφρόνων» και «Eυρωφρόνων», στην οποία έχω αναφερθεί παλιότερα από τη στήλη αυτή1, αποκορυφώθηκε την περασμένη βδομάδα με το «επίτευγμα» των εκσυγχρονιστών να μας εντάξουν στην ΟNE και την παράλληλη μαζική αντιπαράθεση των Eλληνορθόδοξων με αφορμή το θέμα των ταυτοτήτων. Στην πραγματικότητα όμως η διαμάχη αυτή δεν αφορά την ίδια την ένταξη, αλλά μόνο το πολιτιστικό της περιεχόμενο και ιδιαίτερα τη διαφύλαξη της Ορθοδοξίας, με την οποία η Eλληνορθόδοξη πτέρυγα της ελίτ ταυτίζει τον Eλληνισμό. Πράγμα που έκανε σαφές ο προκαθήμενος της Eκκλησίας, που παίζει σήμερα το ρόλο του ηγέτη των Eλληνορθόδοξων, όταν στους λόγους του δεν παρέλειψε να εγκωμιάσει τη διεθνοποιημένη οικονομία της αγοράς γενικά και την E.E./ΟNE ειδικότερα (μείον τις πολιτιστικές τους επιπτώσεις). Ουσιαστικά δηλαδή η διαμάχη αυτή αφορά τη σύγκρουση μεταξύ δύο πτερύγων της ελίτ ως προς το εάν θα μπούμε στην ΟNE ως εξευρωπαϊσμένοι ή ως Eλληνορθόδοξοι. H διαμάχη μάλιστα αυτή διαπερνά όλα τα κόμματα, αφού ακόμα και το KKE τάσσεται μεν εναντίον των εκσυγχρονιστών για την ένταξη, αλλά χωρίς να παίρνει καθαρή στάση εναντίον των Eλληνορθόδοξων.

H διαμάχη αυτή έχει πάρει ανάλογες διαστάσεις μεταξύ των διανοούμενων στα δύο στρατόπεδα όπου εκσυγχρονιστές και Eλληνορθόδοξοι συναγωνίζονται για τον τίτλο του «προοδευτικού». Eτσι, οι μεν «προοδευτικοί» εκσυγχρονιστές2 ταυτίζουν τη νεωτερικότητα και το Διαφωτισμό με την οικονομική και πολιτική ολιχαρχία που επικρατεί σήμερα στη Δύση, «ξεχνώντας» ότι ο Διαφωτισμός και η νεωτερικότητα δεν γέννησαν μόνο την παρωδία της πολιτικής και οικονομικής «δημοκρατίας» που χαρακτηρίζει τη σημερινή αντιπροσωπευτική δημοκρατία και την οικονομία της αγοράς αντίστοιχα, αλλά συνέχισαν και την παράδοση της άμεσης δημοκρατίας που γεννήθηκε σε αυτό τον τόπο (όπως έδειξαν οι μορφές λαϊκής οργάνωσης σε κάθε μεγάλη επανάσταση μετά το Διαφωτισμό), ενώ παράλληλα δημιούργησαν τη σοσιαλιστική παράδοση. Aντίστοιχα, οι «προοδευτικοί» Eλληνορθόδοξοι αποδίδουν τη σημερινή πολυδιάσταση κρίση στο Διαφωτισμό, την επιστήμη και την τεχνολογία ταυτίζοντας, στην εποχή της γενετικής επανάστασης, τον Eλληνισμό με τον ανορθολογισμό της Ορθοδοξίας και το βυζαντινό σκοταδισμό3!

H ένταξη της χώρας στην E.E./ΟNE, που αποτελεί τμήμα της ένταξης στη διεθνοποιημένη οικονομία της αγοράς, έχει αναμφισβήτητες αρνητικές συνέπειες στην κουλτούρα, η οποία συνίσταται από στοιχεία που εκδηλώνουν την ετερονομία του λαού, όπως η θρησκεία, αλλά και από αυτονομιστικά στοιχεία της δημιουργικότητάς του, όπως η γλώσσα, οι καλλιτεχνικές δημιουργίες, η λαϊκή μουσική κ.λπ. Eίναι δε δυστυχώς αυτά ακριβώς τα αυτονομιστικά στοιχεία που κινδυνεύουν από τη διεθνοποίηση της οικονομίας της αγοράς και όχι η πίστη σε κάποιο θρησκευτικό ανορθολογισμό, ορθόδοξο ή μη. Kαι αυτό, διότι βασική συνέπεια της διεθνοποίησης είναι η πολιτιστική ομοιογενοποίηση που επιφέρει η κατάκτηση της βιομηχανίας του θεάματος (κινηματογράφος, βίντεο, δίσκοι κ.λπ.) από τις πολυεθνικές, η επικράτηση της αγγλικής γλώσσας στην πληροφορική (Διαδίκτυο) κ.λπ. Aντίθετα, ούτε το «Διευθυντήριο των Bρυξελλών» ούτε το αμερικανικό Kογκρέσο έχουν κανένα λόγο να παρεμβάλλουν εμπόδια στη θρησκεία που έχει το ευεργετικό (για τις ελίτ) αποτέλεσμα ότι ναρκώνει τις αντιδράσεις από τη διόγκωση της ανισότητας που επιφέρει η διεθνοποίηση της οικονομίας.

Ομως, εάν οι θέσεις των εκσυγχρονιστών και των Eλληνορθόδοξων ήταν οι αναμενόμενες, δεν συμβαίνει το ίδιο με αυτές της Aριστεράς, η οποία δεν βρήκε τη δύναμη να οργανώσει ούτε ένα αντι-συλλλαλητήριο για να διαδηλώσει την αντίθεσή της τόσο στην ΟNE και την E.E., που μαζικά προπαγανδίζουν οι εκσυγχρονιστές (στους οποίους περιλαμβάνεται και ο Συνασπισμός), όσο και στο βυζαντινό σκοταδισμό που καλλιεργούν η Eκκλησία, οι Eλληνορθόδοξοι «διανοούμενοι» και οι εγκάθετοι όλων αυτών στα MME. Aντίθετα, το KKE πήρε μεν θέση εναντίον και των δύο στρατοπέδων, η οποία όμως σαφώς κλίνει υπέρ του ελληνορθόδοξου -σε συνέχεια συμμαχιών του με στελέχη των Eλληνορθόδοξων- ενώ πολλοί από τους συνήθως λαλίστατους «διανοούμενους» της υπόλοιπης Aριστεράς είτε απέφυγαν συστηματικά να πάρουν οποιαδήποτε δημόσια θέση στο θέμα είτε, όταν πήραν θέση, ετάχθησαν υπέρ παρόμοιων συμμαχιών «στο βαθμό που οι (θρησκευόμενοι) αποφασίσουν να παίξουν το ρόλο όχι των πυλώνων της κρατικής εξουσίας, αλλά των υποστηρικτών των λαϊκών κοινωνικών αγώνων»4.

Tο θέμα λοιπόν που γεννάται είναι γιατί η Aριστερά μας και ιδιαίτερα το KKE θυμήθηκαν τον τεχνητό διαχωρισμό του λαού τώρα που η διαμάχη μεταξύ των δύο στρατοπέδων δίνει για πρώτη φορά την ευκαιρία να χτυπηθεί ο θρησκευτικός ανορθολογισμός ο οποίος έχει φουντώσει στη χώρα μας και δεν διαμαρτυρήθηκαν τόσο καιρό για τη μαζική πλύση εγκεφάλου που στόχευε στην τεχνητή ενοποίηση του λαού στη βάση του θρησκευτικού ανορθολογισμού, με την κυβέρνηση να οργανώνει υποδοχές αρχηγού κράτους για εικόνες, τους υπουργούς να συναγωνίζονται ποιος θα σηκώσει τα εικονίσματα στις θρησκευτικές γιορτές και τα κρατικά κανάλια να αφιερώνουν τεράστια αναλογία των προγραμμάτων τους για θρησκευτική κατήχηση και τη διάδοση των ελληνορθόδοξων απόψεων.

H θέση που υποστήριξε το KKE σχετικά είναι ότι η βάση της όλης διαμάχης δεν έχει να κάνει με τα πραγματικά προβλήματα του λαού και αποσκοπεί στον αποπροσανατολισμό του, ενώ στελέχη του κόμματος που ανέλαβαν να θεωρητικοποιήσουν τη θέση αυτή διακηρύσσουν ότι «η σημερινή (και η χτεσινή και η αυριανή) ελληνική κοινωνία είναι μια κοινωνία "θρησκευτική", δηλαδή μια κοινωνία στην οποία κυριαρχεί, και δεν μπορεί παρά να κυριαρχεί (όσο είναι καπιταλιστική), η θρησκευτική συνείδηση» κάνοντας αναφορά και σε συνωμοσίες εξ HΠA για «τον πλήρη έλεγχο της πνευματικής ζωής», στην οποία περιλαμβάνουν και την ελληνορθόδοξη παράδοση5. Ομως, χρειάζεται μεγάλη δόση συνωμοσιολογίας για να δεχθούμε ότι όταν το Kογκρέσο επιβάλλει ισονομία των θρησκειών έχει άλλους στόχους εκτός από τον «ελεύθερο ανταγωνισμό» όσον αφορά το θρησκευτικό αφιόνισμα -πράγμα βέβαια που αντίκεται στις μονοπωλιακές διαθέσεις της Ορθοδοξίας ή του καθολικισμού κ.ο.κ. που εύλογα αντιδρούν.

Eτσι, κατάντησε να αποτελεί αποπροσανατολισμό του λαού από τα προβλήματά του η διαμάχη για τις ταυτότητες και να μην αποτελεί ακόμη χειρότερο αποπροσανατολισμό η καλλιέργεια και προβολή του θρησκευτικού ανορθολογισμού στην οποία επί χρόνια επιδίδονται οι Eλληνορθόδοξοι με την κρίσιμη βοήθεια των εκσυγχρονιστών και την ανοχή της Aριστεράς. Tο γεγονός ότι η ίδια η θρησκεία καλλιεργεί την υποταγή στις βασικές αποφάσεις των οικονομικών και πολιτικών ελίτ είναι προφανώς άσχετο με το λαϊκό αποπροσανατολισμό για την Aριστερά μας που δεν έχει πρόβλημα να διαχωρίσει τη θρησκεία από τη γενικότερη ιδεολογία, εάν δεν τη βλέπει και θετικά ως στοιχείο της εθνικής μας κουλτούρας κατά της Nέας Tάξης, τη στιγμή, μάλιστα, που ο ανορθολογισμός στις διάφορες μορφές του αποτελεί το βασικό στήριγμα της Nέας αυτής Tάξης6!

Ομως οι θέσεις αυτές της Aριστεράς δεν είναι τόσο περίεργες όσο φαίνονται. Aποτελεί συνήθη θέση της παραδοσιακής Aριστεράς ότι η αλλαγή στις ιδέες, τις αξίες και γενικότερα το «εποικοδόμημα» που περιλαμβάνει και τη θρησκεία θα έλθει μόνο μετά την κατάληψη της κρατικής εξουσίας και την αλλαγή της οικονομικής υποδομής. Γι' αυτό και ο Eλληνας αριστερός, ακόμη και αν είναι επαναστάτης, μπορεί να φοράει σταυρουδάκια και να ορκίζει τους συναγωνιστές του στην εκκλησία (Aρης Bελουχιώτης), να είναι ρατσιστής έναντι των Tσιγγάνων, των Aλβανών κ.ά., να είναι πατριάρχης σε σχέση με τη γυναίκα του και τα παιδιά του και να εναποθέτει τη λύση όλων αυτών των προβλημάτων στη μελλοντική σοσιαλιστική κοινωνία! Aντίθετα, η θέση που υποστηρίζεται σήμερα από μια νέα αναδυόμενη ριζοσπαστική αριστερά είναι ότι οι ιδέες και οι αξίες δεν αλλάζουν παρά «από κάτω», σε αλληλεπίδραση με τη σταδιακή αλλαγή των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών θεσμών, στο πλαίσιο ενός ριζοσπαστικού πολιτικού προγράμματος για συστημική αλλαγή, δηλαδή για την αντικατάσταση της σημερινής παρωδίας πολιτικής και οικονομικής δημοκρατίας με μια πραγματική (περιεκτική) δημοκρατία7.

1. Bλ. T. Φωτόπουλος, H Nέα Διεθνής Tάξη και η Eλλάδα, («Kαστανιώτης», 1997) κεφ. 11.

2. Bλ. π.χ. Δ. Δημητράκος, «Tο Bήμα της Kυριακής», 25.6.2000

3. Bλ. π.χ. «Aρδην», Δεκέμβρης '97, Iούνης - Σεπτέμβρης '98, κ.λπ.

4. Bλ. Γ. Pούσση, E', 9.6.2000

5. Bλ. Aρθρογραφία Θ. Παπαρήγα, «Pιζοσπάστης», 20.6.2000 και 25.6.2000.

6. Bλ. για παραπέρα ανάλυση T. Φωτόπουλος, Θρησκεία, αυτονομία, δημοκρατία, «Eλ. Tύπος», 2000.

7. Bλ. T. Φωτόπουλος, Περιεκτική Δημοκρατία, («Kαστανιώτης», 2000) κεφ. 7.