Ενότητα και εσωτερική συνέχεια του ομόσπονδου κράτους είναι οι προτεραιότητες που θέτει ο νέος πρόεδρος της Γιουγκοσλαβίας, Βόισλαβ Κοστούνιτσα.

Και γι' αυτό δεν άφησε καμία αμφιβολία, στον πρώτο λόγο του, προς τους Γιουγκοσλάβους και τη διεθνή κοινότητα, αμέσως μετά την ορκωμοσία του, σε μια σεμνότατη τελετή το Σάββατο το βράδυ.

«...Η μεταφορά της εξουσίας έγινε με ειρηνικό τρόπο... Η χώρα μπαίνει στην οικογένεια των δημοκρατικών χωρών... Υπεράνω των διαφορών μας είναι η τύχη του κράτους». Θα τα συζητούμε όλα στο Κοινοβούλιο, παρά τις διαφορές μας, μπορούμε να συμφωνούμε ότι διαφωνούμε σε διάφορα θέματα, αλλά όλοι συμφωνούμε ότι υπεράνω όλων είναι η ευημερία της χώρας μας...».

«...Θα επιτύχουμε και θα λύσουμε τα προβλήματά μας. Οι σχέσεις Σερβίας και Μαυροβουνίου θα ενισχυθούν, η εθνική κυριαρχία θα αποκατασταθεί σε περιοχές του Kοσόβου και θα βρούμε έναν έντιμο τρόπο να υπερασπιστούμε την εθνική αξιοπρέπειά μας».

«...Πολλές χώρες της Ευρώπης έχουν κάνει λάθη μιλώντας για τη Γιουγκοσλαβια...».

Είναι μερικά αποσπάσματα από την πρώτη ομιλία του κ. Κοστούνιτσα μπροστά στους βουλευτές των δύο Βουλών της χώρας, της ομόσπονδης και της σερβικής, μέσα σε σταθερά, παρατεταμένα χειροκροτήματα, χωρίς όμως επίδειξη παχυλών συναισθηματικών εκδηλώσεων.

Ο κ. Κοστούνιτσα, πρόεδρος της Γιουγκοσλαβίας για έναν χρόνο μόνο, έως ότου οδηγήσει τη χώρα σε πρόωρες προεδρικές εκλογές και εκλογές στη Σερβία (όπως προβλέπει η συμφωνία του με το συνασπισμό των κομμάτων που τον ανέδειξαν), δείχνει να καταλαβαίνει τα τεράστια προβλήματα που έχει μπροστά του.

Περίσκεψη

Το ίδιο φαίνεται να κατανοεί και ο σερβικός λαός. Δεν υπήρχαν πλήθη συγκεντρωμένα και αλαλάζοντα έξω από το κτίριο όπου έγινε η ορκωμοσία του, δεν υπήρχε ισχυρή αστυνομική δύναμη, δεν υπήρχαν φωταψίες, δεν υπήρχαν «επαναστατικές εκδηλώσεις» ούτε εντυπωσιακές εκδηλώσεις. Υπήρχε περίσκεψη, μεγάλος προβληματισμός, πίστη στο μέλλον και φόβος ταυτόχρονα.

Στη μικρή αίθουσα του «Sava Center», ενός πολιτιστικού κέντρου, με πολλές αίθουσες για εκδηλώσεις, κινηματογράφο, καταστήματα κ.λπ. (ένα εμπορικό κέντρο, δηλαδή), είχαν «στοιβαχθεί» ο κ. Κοστούνιτσα, σύσσωμο το διπλωματικό σώμα, στελέχη του συνασπισμού των κομμάτων της συμπολίτευσης, ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Παπανδρέου- πάντα μαζί με τον κ. Κοστούνιτσα, ο Nορβηγός υπουργός Εξωτερικών και άλλοι, περιμένοντας τη λήξη της συνεδρίασης των βουλευτών, ώστε να αρχίσει η ορκωμοσία.

Η συνάθροιση δεν είχε τίποτα το εντυπωσιακό, ούτε το πολυτελές. Ηταν σεμνή και λιτή, μέσα σε σύννεφα από καπνό από τσιγάρα και πάρα πολλές κουβέντες - ήταν μια τυπική βαλκανική συνάντηση.

Ηταν όμως και σημαντική και σημαδιακή απάντηση για όσους τρίτους περίμεναν, μετά περισσής βεβαιότητας και αλαζονείας, πραξικοπήματα, συγκρούσεις, εμφυλίους κ.λπ.:

Στοιχημένοι και ζυγισμένοι, οι αρχηγοί των ενόπλων δυνάμεων της Γιουγκσολαβίας μπήκαν στην αίθουσα, δεν τους πείραξε κανείς, πλησίασαν τον κ. Κοστούνιτσα, τον χαιρέτησαν, του ευχήθηκαν. Τους ευχαρίστησε, μίλησε λίγο μαζί τους και τους άφησε να μπερδευτούν και αυτοί ήσυχα μέσα στο πολύβουο πλήθος των παρισταμένων.

Ωριμότητα

Αν η σκηνή αυτή δεν είναι στοιχείο ωριμότητας και σοβαρότητας ενός λαού και του συνόλου των δυνάμεών του, τότε θα πρέπει να αλλάξουμε την έννοια των όρων.

Μέσα σ' αυτό το πλήθος, η συνομιλία με τον κ. Kοστούνιτσα ήταν ιδιαιτέρως εύκολη, ειλικρινής και κυρίως χωρίς ξύλινη γλώσσα. Χωρίς εμφανείς σωματοφύλακες και άλλους οπλαρχηγούς, ο κ. Κοστούνιτσα δεν έδειξε να εκπλήσσεται ούτε να βιάζεται να φύγει, όταν δέχτηκε απανωτά ερωτήματα της «Ε». Χωρίς να μας διακόψει κανένας, ο κ. Κοστούνιτσα ξεδίπλωσε πτυχές των σκέψεών του:

- Ναι, ελπίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση θα προχωρήσει σε άρση των κυρώσεων σε βάρος της χώρας του που τις έχει ιδιαιτέρως ανάγκη.

- Οχι, ελπίζει ότι το θέμα Μιλόσεβιτς και η παραπομπή του στη Xάγη δεν πρόκειται να σταθεί εμπόδιο ή προϋπόθεση για την προσέγγιση και την οικονομική βοήθεια που περιμένει.

- Οχι, εκτιμά ότι ο Μιλόσεβιτς δεν πρόκειται να του δημιουργήσει προβλήματα. Ομοίως πιστεύει ότι το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Σερβίας θα συνεργαστεί, αν και θα το απορροφήσουν τα πολλαπλά εσωτερικά προβλήματα, που φυσιολογικά θα αντιμετωπίσει.

- Nαι, βασική σκέψη του είναι να πραγματοποιήσει το ταχύτερο δυνατόν περιοδεία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για διαβουλεύσεις και φυσικά ένας από τους πρώτους σταθμούς θα είναι η Ελλάδα.

- Ναι, βεβαίως θα ταξιδέψει στην Ουάσιγκτον για συνομιλίες, αλλα αυτό μετά το Νοέμβριο.

- Μην ξεχνάτε ότι ο πρόεδρος της Γιουγκοσλαβίας έχει περιορισμένες αρμοδιότητες, τόνισε ο κ. Κοστούνιτσα, παραπέμποντας τη συζήτηση στον πιθανό πρωθυπουργό της χώρας.

- «Εγώ θα επιθυμούσα πρωθυπουργός να είναι ο αντιπρόεδρος του Σοσιαλιστικού Kόμματος του Μαυροβουνίου, γιατί νομίζω ότι μπορούμε να συνεργαστούμε», είπε ευθέως ο κ. Κοστούνιτσα.

Η ευθύτητα του κ Κοστούνιτσα είναι άγνωστο προς το παρόν αν θα λύσει τα πολλαπλά προβλήματα που ήδη έχει στους κόλπους του συνασπισμού των κομμάτων, DΟS, που τον επέλεξαν.

Το θέμα του πρωθυπουργού ήταν το Σάββατο το βράδυ αντικείμενο πολλαπλών παρασκηνιακών διαβουλεύσεων, τόσο ώστε να καθυστερήσει υπερβολικά η πρώτη κοινή συνεδρίαση των δύο Βουλών και η ορκωμοσία του προέδρου.

Tεχνοκράτες

Ο DΟS εξακολουθεί να επιμένει ότι η πρώτη κυβέρνηση πρέπει να αποτελείται μόνον από τεχνοκράτες και όχι πολιτικούς. Ο κ. Λάμπους, για παράδειγμα, μέλος της ομάδας οικονομολόγων G 17, επιμένει ότι ο ίδιος μπορεί να είναι ο αυριανός πρωθυπουργός.

Το Σοσιαλιστικό Κόμμα του Mαυροβουνίου όμως επιμένει ότι θα συμμετάσχει μόνον σε πολιτική κυβέρνηση, αλλιώς αποχωρεί. Το πρόβλημα είναι ιδιαιτέρως οξύ, καθώς ο πρόεδρος του Mαυροβουνίου εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει τον κ. Κοστούνιτσα ως πρόεδρο της Γιουγκοσλαβίας, παρά μόνον της Σερβίας, χαρακτηρίζοντας τις πρόσφατες εκλογές παράνομες.

Από την άλλη πλευρά, ο ισχυρός ανήρ των κομμάτων του συνασπισμού, ο Ζόραν Tζίτζιτς, δηλώνει ευθέως ότι αυτός θέλει να είναι ο νέος υπουργός Εξωτερικών της χώρας, με δηλωμένη και πολλαπλώς εκπεφρασμένη την προτίμησή του προς την πολιτική των ΗΠΑ... και ας επαίρεται δημοσίως ο κ. Κοστούνιτσα ότι θεωρεί «κομπλιμέντο» ότι δεν συμπίπτουν οι απόψεις του με αυτές των ΗΠΑ και ας δηλώνει κατηγορηματικώς τη θέση του ότι τα κόμματα δεν πρέπει και δεν μπορούν να χρηματοδοτούνται από το εξωτερικό...

Ο κ. Κοστούνιτσα δεν κρύβει ότι μία από τις μεγάλες πολιτικές δυσκολίες του είναι οι σχέσεις με το Mαυροβούνιο και η εξέλιξή τους, όπως και η άμεση επιστροφή των Σέρβων και μη Aλβανών στο Κοσσυφοπέδιο. Eνώ για την οικονομική κατάσταση, ο κ. Κοστούνιτσα γνωρίζει ότι η μεταβίβαση εξουσίας δεν θα είναι εύκολη υπόθεση ούτε ανέξοδη για τη χώρα.

Σε ό,τι αφορά όμως τις σχέσεις του με τον DΟS το παιχνίδι αρχίζει τώρα και ο κ. Κοστούνιτσα δεν μπορεί παρά να αισθάνεται ήδη μόνος του.

Οι σχέσεις του με το Σοσιαλιστικό Κόμμα, τέλος, είναι υποτονικές. Ο πρώην πρόεδρος της Σερβίας Μ. Μιλουτίνοβιτς και στενός συνεργάτης του κ. Μιλόσεβιτς παίζει το ρόλο του συνδετικού ιστού. Δεν μπορεί παρά να αναφερθεί η τριαντάλεπτη συνάντησή του το Σάββατο με το Γ. Παπανδρέου σε κλίμα ήσυχο έως «φιλικό».