ANAΛYΣH

Tου ΓIANNH ΠAPAΣKEYΟΠΟYΛΟY

Ο Μιλόσεβιτς είχε τη φήμη ευφυούς τακτικιστή. Ομως ο Κοστούνιτσα του τράβηξε το χαλί κάτω από τα πόδια του. Κέρδισε την παρτίδα με δύο κινήσεις. Πρώτη κίνηση: μετά τα αποτελέσματα των προεδρικών εκλογών του πρώτου γύρου, που τον έφερναν να προηγείται με διαφορά αλλά να μην κερδίζει την απολυτη πλειοψηφία, ο Κοστούνιτσα κατηγόρησε το καθεστώς για νοθεία και δήλωσε ότι δεν θα κατεβεί στο δεύτερο γύρο. Οι πάντες αναρωτιούνταν τι επιδιώκει ο Κοστούνιτσα με αυτή την ενέργεια και γιατί απεμπολεί μια σίγουρη νίκη στο δεύτερο γύρο. Ο Κοστούνιτσα, όμως, φαίνεται ότι ήξερε καλά τι έκανε.

Μία νίκη, ακόμη και καθαρή, του Κοστούνιτσα στο δεύτερο γύρο θα έφερνε τον Μιλόσεβιτς δεύτερο, αλλά ισχυρό στη θέση της αντιπολίτευσης, με σχεδόν το μισό κόσμο μαζί του και με την πλειοψηφία της Βουλής στη διάθεσή του. Ο Μιλόσεβιτς θα παρέμενε στο πολιτικό παιχνίδι και θα καραδοκούσε για την ανακατάληψη της εξουσίας. Ο Κοστούνιτσα δεν ήθελε την εκλογική ήττα του Μιλόσεβιτς. Ηθελε την ανατροπή του, την πολιτική του εξόντωση. Για τον ίδιο λόγο πιθανότατα ο Κοστούνιτσα απευχόταν εξίσου μια δική του νίκη με απόλυτη πλειοψηφία από τον πρώτο γύρο!

Τα αποτελέσματα του πρώτου γύρου ήρθαν γάντι στον Κοστούνιτσα. Στην πραγματικότητα, του κάτσανε τόσο καλά, ώστε θα μπορούσαν ακόμη και να γεννήσουν υπόνοιες ότι ο ίδιος είχε νοθεύσει το αποτέλεσμα, αν είχε αυτή τη δυνατότητα! Τον έφεραν να προηγείται με διαφορά, αλλά όχι αρκετή για να κερδίσει την προεδρία, δίνοντάς του έτσι το όπλο να κατηγορήσει τον αντίπαλό του για παραποίηση και να προετοιμάσει το έδαφος για την εξ εφόδου ανατροπή του.

Από την άλλη, ο Κοστούνιτσα γνωρίζοντας ότι βαδίζει στην κόψη του ξυραφιού, φρόντισε με πολλή περίσκεψη να μην παρατραβήξει το σχοινί και να δώσει στον Μιλόσεβιτς τη δυνατότητα να κινητοποιήσει το στρατό και την αστυνομία. Μίλαγε συνεχώς για ειρηνική διεκδίκηση, για λαϊκές ενέργειες στο πλαίσιο της νομιμότητας και επιπλέον εμφανιζόταν αντίθετος με την παραπομπή του Μιλόσεβιτς στο Διεθνές Δικαστήριο. Ακόμη δεν έπαυε να διακηρύττει την αντίθεσή του σε οποιαδήποτε ξένη παρέμβαση στις εσωτερικές εξελίξεις της χώρας.

Κίνηση δεύτερη και αποφασιστική: ο Κοστούνιτσα προσέφυγε στο συνταγματικό δικαστήριο, καταγγέλλοντας το εκλογικό αποτέλεσμα. Γνώριζε ότι κατά πάσα πιθανότητα το δικαστήριο ελέγχεται από τον Μιλόσεβιτς. Για μια ακόμη φορά οι πάντες αιφνιδιάστηκαν. Καινούργια γκάφα; Ο Κοστούνιτσα όμως το είχε δέσει το πράγμα: αν το δικαστήριο αποφάσιζε νέα καταμέτρηση, από την οποία θα έβγαινε νικητής, δεν είχε να χάσει τίποτα. Το ίδιο θα ίσχυε και αν το δικαστήριο αποφάσιζε άμεση επανάληψη των εκλογών του πρώτου γύρου.

Aλλη όμως ήταν η κρυφή ελπίδα του Κοστούνιτσα. Αυτό που συνέβη και στην πραγματικότητα: ο Μιλόσεβιτς πάτησε την μπανανόφλουδα και έσπευσε να επωφεληθεί από το αναπάντεχο δώρο του αντιπάλου του. Ισως παρασύρθηκε από την αλαζονεία του, ίσως η δύσκολη θέση στην οποία είχε περιέλθει σκότισε τη σκέψη του. Το δικαστήριο αποφάσισε κάτι πρωτοφανές: ακύρωσε τις εκλογές και τις μετέθεσε για τη λήξη της προεδρικής θητείας στα μέσα του επόμενου χρόνου. Δηλαδή αποφάσισε την πραξικοπηματική διακοπή της εκλογικής διαδικασίας. Ο Κοστούνιτσα είχε πια τον Μιλόσεβιτς εκεί που τον ήθελε. Η λαϊκή οργή ξεχείλιζε. Ο Κοστούνιτσα, επισείοντας την προκλητική και εξοργιστική δικαστική απόφαση, κινητοποιεί το λαό και τον κατεβάζει στους δρόμους. Τα υπόλοιπα είναι γνωστά. Ο Μιλόσεβιτς δεν έχασε απλώς μια εκλογική μάχη. Ανατράπηκε πανηγυρικά, όπως ακριβώς είναι η μοίρα κάθε δικτάτορα.

Βέβαια το παραπάνω σενάριο περιέχει και μια δόση φαντασίας. Δεν είναι σίγουρο αν ο Κοστούνιτσα όντως έστησε την αριστοτεχνική παγίδα ή απλώς του ήρθαν «δεξιά» τα πράγματα. Αν όμως ισχύει η πρώτη εκδοχή, τότε ο Κοστούνιτσα χτύπησε στα ίσια τον αντίπαλό του, στο σημείο που υποτίθεται ότι ήταν ένα από τα δυνατότερά του: την πονηριά και την καπατσοσύνη.