Το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά την εξέλιξη του ευρώ και του πετρελαίου που ταλανίζουν τις ευρωπαϊκές οικονομίες και πολύ περισσότερο την ελληνική στην τελική διαδρομή της για την ΟΝΕ.

Τον άξονα αυτής της μικρής αλλά επικίνδυνης διαδρομής διαπερνά η απόφαση της ΤτΕ για το πότε και πώς θα μειώσει τα επιτόκια της δραχμής.

Η ανησυχία των αγορών και η αβεβαιότητα εντείνονται, καθώς περιορίζεται ο χρόνος λήψης των αποφάσεων για την ομαλή προσγείωση της ελληνικής οικονομίας και της δραχμής στη ζώνη του εύρω.

Η αβεβαιότητα για το ευρώ σε συνδυασμό με τις δυσοίωνες προοπτικές για τις τιμές των καυσίμων αναγκάζει την ΤτΕ να κινηθεί τους δύο τελευταίους μήνες «επί ξυρού ακμής».

Από την πλευρά της ΤτΕ υπογραμμίζεται, πάντως, ότι οι συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί στην αγορά συναλλάγματος υποχρεώνουν το Εθνικό Συμβούλιο Νομισματικής Πολιτικής να επανεξετάσει την κατάσταση με πολλή προσοχή και «είναι πιθανό αυτή η νέα κατάσταση να επηρεάσει το χρόνο και τον τρόπο προσαρμογής των επιτοκίων...».

Το Συμβούλιο θα εξετάσει τα νέα δεδομένα στις 10-15 Νοεμβρίου, ήτοι μετά τη γνωστοποίηση των αποτελεσμάτων των αμερικανικών εκλογών και την εκδήλωση των πρώτων αντιδράσεων από πλευράς αγορών...

Σε... δόσεις

Το ενδεχόμενο που εξετάζεται -πάντα σε συνάρτηση με τις συνθήκες που θα δημιουργηθούν στις αγορές μετά τη γνωστοποίηση των αποτελεσμάτων των αμερικανικών εκλογών- είναι αν η μείωση των επιτοκίων θα κατανεμηθεί σε περισσότερες και μικρότερες «δόσεις» έτσι ώστε να απορροφηθεί ομαλότερα από τις αγορές.

Η σημασία που δίδεται στις αμερικανικές εκλογές οφείλεται στο γεγονός ότι μέχρι τότε η επίσημη αμερικανική πολιτική, για λόγους σκοπιμότητας, θα ήταν δύσκολο να αποδεχθεί μία υποχώρηση του δολαρίου, η οποία θα μπορούσε να εκληφθεί ως «απαρχή της αποδυνάμωσης του αμερικανικού νομίσματος».

Kατά συνέπεια, μέχρι τότε ο συνδυασμός των αμερικανικών υψηλότερων επιτοκίων, τα οποία κυμαίνονται στο 6,5% και του ταχύτερου ρυθμού ανάπτυξης στις HΠA, ο οποίος φέτος αναμένεται να ξεπεράσει το 5,2% - έναντι 3,5% στη ζώνη του ευρώ-, θα συνεχίζει να «μαγνητίζει» τα διεθνή κεφάλαια.

Μακροπρόθεσμα, τονίζουν από την ΤτΕ, η υποχώρηση του ευρώ προκαλεί (λόγω μεγάλων εισαγωγών από Ε.Ε.) διεύρυνση του ήδη πολύ μεγάλου ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου των ΗΠΑ, γεγονός που θα οδηγήσει σε επιβράδυνση της κίνησης κεφαλαίων από Ε.Ε. προς ΗΠΑ και θα αυξήσει τη ζήτηση του ευρώ με αποτέλεσμα την ενίσχυσή του.

Το αποτέλεσμα

Βραχυπρόθεσμα, όμως, παραδέχονται ότι η εκλογή Γκορ ή Μπους θα επηρεάσει τις συμπεριφορές των αγορών, καθώς είναι γνωστή η «εξωστρέφεια» των δημοκρατικών και η «εσωστρέφεια» των ρεπουμπλικανών, πράγμα που θα καθορίσει το αν η FED θα επανέλθει σε στήριξη του ευρώ και αν ναι, σε ποιο βαθμό. Και οι δύο υποψήφιοι υποστηρίζουν το ισχυρό δολάριο, το ερώτημα είναι όμως πώς θα προεξοφλήσουν οι αγορές τη στάση τους έναντι της Γουόλ Στριτ και της αγοράς ομολόγων.

Βέβαια, παρατηρούν ότι η παρουσία του Αλαν Γκρίνσπαν αποτελεί εγγύηση σταθερότητας και ισχύος της αντίληψης για διατήρηση της πολιτικής του ισχυρού δολαρίου.

Στην ελληνική αγορά ήδη έχουν αρχίσει να δημιουργούνται συνθήκες «ασφυξίας», καθώς η ρευστότητα έχει περιοριστεί σε σημείο που ορισμένοι οικονομικοί φορείς να προχωρούν σε δραχμοποίηση συναλλάγματος για να καλύψουν ανάγκες τους (σε συνδυασμό ίσως και με προσδοκίες για αντιστροφή των τάσεων βραχυπρόθεσμα).

Είναι χαρακτηριστικό όμως ότι την περασμένη εβδομάδα, προκειμένου να αποκατασταθεί η ρευστότητα και να διατηρηθούν τα βραχυχρόνια επιτόκια στο επίπεδο του 7,5%, η ΤτΕ χρειάστηκε να διοχετεύσει περίπου 850 δισ. δρχ.

Η ελληνική αγορά, σύμφωνα με τις υπάρχουσες εκτιμήσεις, δείχνει να υποφέρει ήδη από ένα συνδυασμό των «φυσιολογικών και αναμενόμενων» επιπτώσεων από τη διολίσθηση της δραχμής και από την ασθένεια η οποία έχει πλήξει το ευρώ, η οποία δεν είναι άλλη από τον εκπατρισμό των κεφαλαίων προς την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η ΤτΕ είναι υποχρεωμένη να μειώσει τα δραχμικά επιτόκια κατά 2,5% προκειμένου να διανύσει το «τελευταίο μίλι» πριν από την ένταξη και να συγκρατήσει ταυτόχρονα τις πληθωριστικές πιέσεις που αυτό θα επιφέρει, τη στιγμή που οι υπόλοιποι της ευρωζώνης με αντίστοιχους αντιπληθωριστικούς στόχους πιθανότατα θα αυξήσουν το κόστος δανεισμού σε ευρώ κατά 0,25%.

Ανησυχία

Είναι πολύ πιθανόν, όπως παρατηρούν από την άλλη πλευρά στελέχη της τραπεζικής αγοράς, αν η ρευστότητα δεν ενισχυθεί να ασκηθούν αυξητικές πιέσεις στα επιτόκια της αγοράς. Η ανησυχία της αγοράς για τα όρια μέσα στα οποία θα διαμορφώνει κάθε στιγμή το επόμενο δίμηνο τη ρευστότητα η ΤτΕ, έχει αναδειχθεί πλέον σε εξαιρετικά κρίσιμο ζήτημα.

Eχει γίνει πλέον αποδεκτό ότι οι δυνάμεις που έχουν «εκτροχιάσει» τον πληθωρισμό στο 3,5% ή ακόμη στο 3,6%, είναι πολύ ισχυρότερες από αυτές που θα μπορούσαν να ενεργοποιήσουν τα χαμηλότερα επιτόκια. Αλλωστε, στο σύνολό τους πλέον οι πελάτες των εμπορικών τραπεζών δανείζονται σε ευρώ, με επιτόκια τα οποία είναι κατά 2% με 3% χαμηλότερα απ' αυτά που ισχύουν για τη δραχμή.

Η άνοδος του δομικού πληθωρισμού στο 2% (δεν περιλαμβάνει τις τιμές των καυσίμων και των εποχικών ειδών διατροφής) το Σεπτέμβριο αποτελεί εξέλιξη η οποία έχει δημιουργήσει πρόσθετο προβληματισμό για το βαθμό στον οποίο έχει επηρεάσει την ελληνική οικονομία η άνοδος του δολαρίου και του πετρελαίου.

Ετσι, τόσο το υπουργείο Οικονομικών όσο και η Τράπεζα της Ελλάδος δεν κρύβουν την ικανοποίηση για την περίπτωση που ο πληθωρισμός κλείσει για το τέλος του έτους μεταξύ 3,5% και 4%.

Στην περίπτωση που ο δείτκης τιμών καταναλωτή ξεπεράσει το 4%, οι μεσοπρόθεσμες προβλέψεις για έλλειμμα, χρέος και ρυθμό ανόδου του ΑΕΠ θα πρέπει να αναθεωρηθούν.