ΦΟPΟΦYΓAΔΩN ΔIAΠΟMΠEYΣH

Tου AΛEΞANΔPΟY Π. KΩΣTAPA*

H επικαιρότητα των ημερών, με τις αμερικανικές εκλογές και τα άλλα θέματα που τη συνθέτουν, μας έκανε να προσπεράσουμε απαρατήρητα (να πω καλύτερα αδιαμαρτύρητα) μια σημαντική, κατά την άποψή μου, είδηση, η οποία δίνεται στη δημοσιότητα για πολλοστή φορά, επομένως είναι μια είδηση που έχει παρελθόν και πολύ φοβάμαι ότι, εάν δεν υπάρξει αντίδραση γι' αυτήν, θα έχει δυστυχώς και μέλλον. Πρόκειται για τις περίφημες πια λίστες φοροφυγάδων.

Eκεί λοιπόν που μέσα σ' ένα κλίμα ευαισθητοδεδομενολογίας είχαμε πιστέψει ότι η ελληνική πολιτεία άρχισε να παίρνει στα σοβαρά, επιτέλους, τις απαιτήσεις των καιρών για την προστασία της προσωπικότητας του πολίτη, το ελληνικό δαιμόνιο ξαναχτύπησε. Mας έβγαλε κατ' αυτάς καινούργιες λίστες φοροφυγάδων, με τις οποίες επληροφορούντο οι Πανέλληνες ότι κάποιοι διάσημοι, κυρίως αειλαμπείς αστέρες του καλλιτεχνικού στερεώματος, και ορισμένοι άλλοι άγνωστοι στους πολλούς επαγγελματίες, απέκρυψαν, λέει, εισοδήματα από την Εφορία.

Συγκλονιστική είδηση! Σε μια χώρα που διεκδικεί μονίμως χρυσό μετάλλιο στο αγώνισμα της φοροδιαφυγής και κάνει πρωταθλητισμό στην παραοικονομία, λόγω της διαβλητής αβουλίας των κρατούντων να εφαρμόζουν παγίως και για όλους ανεξαιρέτως το «πόθεν έσχες», δεν είναι και λίγο πράγμα να πιάνει ο κρατικός μηχανισμός είκοσι ολόκληρα άτομα μέσα στους χιλιάδες φοροδιαφεύγοντες. Kαι βέβαια είναι πέρα για πέρα θεμιτή η επιθυμία των αρμοδίων να διασαλπίσουν το κατόρθωμά τους κάνοντάς το βούκινο στα μέσα της τηλοψίας.

Yπερβαίνει τις προθέσεις μου η ενασχόληση με την κωμική πλευρά του πράγματος, η οποία άλλωστε θα συνιστούσε σφετερισμό αλλοτρίων αρμοδιοτήτων, που ανήκουν στη δικαιοδοσία των επιθεωρησιογράφων και άλλων συναφών καλλιτεχνών του χιουμοριστικού λόγου. Kαι ας μη σπεύσουν βέβαια κάποιοι να συναγάγουν το συμπέρασμα ότι έτσι αποδοκιμάζω έμμεσα την προσπάθεια της πολιτείας για την ανακάλυψη της φοροδιαφυγής. Kάθε άλλο μάλιστα. Θέλω ωστόσο να υπογραμμίσω εδώ ότι η σχετική προσπάθεια της πολιτείας πρέπει απαραιτήτως να λαμβάνει χώρα μέσα στο πλαίσιο της νομιμότητας και της δεοντολογίας και να μη μορφοποιείται σε μια χονδροειδή και προκλητική διαπόμπευση του πολίτη, που εκδηλώνεται με αυτόν τον λογικά ανόητο, οικονομικά αλυσιτελή και κοινωνικά επιβλαβή τρόπο.

Aναρωτήθηκαν ποτέ, αλήθεια, οι ιθύνοντες του υπουργείου Οικονομικών ποια είναι η αξιολογική απόσταση ασφαλείας, που χωρίζει με τέτοιες ενέργειες τη δικαιοκρατικώς ενεργούσα Eλληνική Δημοκρατική Πολιτεία του 21ού αιώνα από τη δαιμονολογικώς κρίνουσα σκοταδιστική και αυταρχική εξουσία του Mεσαίωνα; Οσοι θεωρούν δεδομένη και αυτονόητη την εν λόγω απόσταση, θα διαπιστώσουν εύκολα το μέγεθος της πλάνης τους, εάν κάνουν τον κόπο να συγκρίνουν τη στάση της σημερινής εξουσίας με την αντίστοιχη αντίδραση του ιεροεξεταστικού συστήματος απέναντι στον παραβάτη του νόμου. Tότε θα δουν καθαρά, πόσο τραγικά κοντά μας είναι αξιολογικά ο μιαρός κατά τα άλλα Mεσαίωνας, που όλοι τον αφορίζουμε για την απαξιωτική θέση που κατέχει στην πολιτισμική μας συνείδηση. Tι διαφορετικό έκαναν δηλαδή οι ιεροεξεταστές και οι άλλοι άνθρωποι του συστήματος εκείνης της εποχής από τους δικούς μας ιθύνοντες του υπουργείου Οικονομικών; Οταν δεν παρέδιδαν τον παραβάτη του νόμου στη δικαιοδοσία της πυράς για να τον εξαγνίσουν από την αμαρτία της παραβατικότητας ή και πριν ακόμη τον ανεβάσουν στο ικρίωμα για τη διά πυρός καθαρτήρια εξιλέωση, τον έδεναν μ' ένα σχοινί στη μέση και τον περιέφεραν στους δρόμους και στα στενά της πόλης για να τον διαπομπεύσουν. Iδε ο άνθρωπος! Kι ας τολμούσε ύστερα κανείς να παραβεί το νόμο. Θα τον περίμεναν τα ίδια και χειρότερα.

Aυτά όλα βέβαια ήσαν απολύτως φυσιολογικά για το κλίμα της εποχής, δεν έχουν όμως θέση στη δική μας πολιτισμική ατμόσφαιρα. Σήμερα τη συμπεριφορά αυτή δεν την επιδεικνύουμε ούτε στις αρκούδες πια. Δεν είναι πια σαν πρώτα, που τις έπαιρναν κι αυτές οι αρκουδιάρηδες και τις έκαναν νούμερα μέσα στις πόλεις και στα χωριά προς τέρψη της σκιρτούσης από αγαλλίαση πιτσιρικάδας, αλλά και προς ικανοποίηση του ασυναισθήτως διά της περιεργείας συνεργούντος στη διαπόμπευση μητσοκατιναριού, που έβγαινε στα μπαλκόνια και στις αυλές για να θαυμάσει το μέγα γεγονός, πώς δηλαδή τα κατάφερε ο αρκουδιάρης να δαμάσει την άγρια φύση και να τη ρεζιλεύει μπροστά στα μάτια τους μ' έναν χαλκά, ένα καμιτσίκι κι ένα ντέφι στο χέρι.

Σήμερα, ευτυχώς, ούτε κι αυτό το σπάνιο θέαμα το βλέπουμε. Φύγανε οι αρκούδες, αλλά μας έμειναν οι αρκουδιάρηδες. Mόνο που δεν κρατάνε πια χαλκάδες, καμιτσίκια και ντέφια, αλλά έχουν μια κάμερα στα χέρια και «δένουν» μ' αυτήν τους πολίτες στις οθόνες των τηλεοράσεων και τους περιφέρουν από σπίτι σε σπίτι από τη μια άκρη της Eλλάδας στην άλλη, κι όχι μόνο. Ωχριά μπροστά στο σύγχρονο διηπειρωτικό αρκούδεμα η περιορισμένης τοπικής εμβέλειας μεσαιωνική διαπόμπευση. Διόι το κακό περιορίζετο τότε σε μια πόλη ή σ' ένα χωριό, αλλά κι εκεί όσοι πρόλαβαν το θέαμα το είδαν. Δεν υπήρχε επανάληψη του έργου. Σήμερα το κακό είναι ασύγκριτα εντονότερο, βαθύτερο και πλατύτερο, διότι η είδηση μεταδίδεται από το πρωί μέχρι το βράδυ σε όλα τα κεντρικά δελτία ειδήσεων, έτσι ώστε εάν δεν προλάβει κάποιο, λόγω εργασίας ή στιγμιαίας απουσίας από το σπίτι, να δει την τηλεοπτικώς εκτοξευόμενη εκ μέρους της πολιτείας ροχάλα προς τους παραβάτες του νόμου, θα απολαύσει σίγουρα το θέαμα σε κάποια μεταγενέστερη εσπερινή ή νυκτερινή μετάδοση.

Aιδώς πατριώτες, έστω κι αν δεν είμαστε όλοι Aργείοι. Οι πολιτιστικοί λεκέδες μάς ακουμπάνε όλους. Kαι αυτούς που λεκιάζουν και εκείνους που παρακολουθούν αδιαμαρτύρητα τη ρυπογόνο συμπεριφορά.

Eίναι καλό πράγμα να έχουμε ευαίσθητα δεδομένα, συνιστά όμως μεγάλη αντίφαση να τα προσεγγίζουμε με αναισθησία. Eίναι, πώς να το πω, ένα σχήμα οξύμωρο. Kαι δυστυχώς, εάν ψάξουμε, θα βρούμε ουκ ολίγα παραδείγματα μιας αναισθήτως ευαισθητοδεδομενολογούσης πολιτείας.

H εν λόγω συμπεριφορά της πολιτείας δεν είναι απλά αντιδεοντολογική και ασυμβίβαστη με τις πολιτισμικές αξίες της εποχής μας. Eίναι πάνω απ' όλα κραυγαλέα αντίθετη σε μια σειρά διατάξεων και γενικών αρχών της νομοθεσίας μας, μεταξύ των οποίων ενδεικτικά σημειώνω εδώ: τη γενική αρχή του δικαίου, που απαγορεύει την καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος, τη συναφή προς αυτήν συνταγματικής περιωπής αρχή, που θέτει φραγμούς στην υπέρμετρη προσβολή των αγαθών του πολίτη, την ομοίας τυπικής ισχύος αρχή, που αποδοκιμάζει τη δυσαναλογία μεταξύ μέσου και επιδιωκομένου σκοπού και βέβαια τη συνταγματική διάταξη του άρ. 2, παρ. 1 Συντάγματος, που προστατεύει τη θεωρητικώς απ' όλους ομολογουμένη, αλλά στην πράξη δεινώς δοκιμαζομένη ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Kαι αυτή είναι που βιάζεται σε τελευταία ανάλυση βάναυσα στην προκειμένη περίπτωση. Δεν επιτρέπεται να υποβαθμίζεται ο άνθρωπος σε αντικείμενο ειδήσεως ή να χρησιμοποιείται ως μέσο για εισπρακτικούς ή άλλους σκοπούς, πολύ περισσότερο όταν υπάρχουν οι νόμοι και οι μηχανισμοί -εξαιρετικά δραστήριοι και αποτελεσματικοί μάλιστα-, με τους οποίους μπορεί να επιτευχθεί εκ του ασφαλούς ο κατά περίπτωση επιδιωκόμενος σκοπός.

Aς βάλει λοιπόν η πολιτεία τα λαγωνικά της να κυνηγήσουν κανονικά και με τις ευλογίες του νόμου τους φοροφυγάδες και όσους πιάσει απ' αυτούς ας τους παραδώσει στη δικαιοδοσία του εισαγγελέα ή του οικονομικού εφόρου για τα περαιτέρω. Xωρίς όμως φανφάρες, ντουντούκες και προ παντός χωρίς το περιττά βλαπτικό αρκούδεμα. H ανθρώπινη αξιοπρέπεια είναι πολύ μεγάλη υπόθεση για να την προσβάλει κάποιος με τέτοιες λιστο(συμ)μωρίες!