Μένουν μόλις λίγες ώρες για να δούμε ένα από τα πιο παράδοξα που έχει συμβεί από γεννήσεως ελληνικού κράτους και δραχμής: Aπό αύριο 1/1/2001 η ελληνική οικονομία θα λειτουργεί με βάση ένα νέο νόμισμα που υπάρχει, αλλά δεν κυκλοφορεί, το ευρώ, ενώ εγκαταλείπει ένα νόμισμα που δεν υπάρχει (από σήμερα τα μεσάνυχτα) αλλά παρ' όλα αυτά... θα κυκλοφορεί για άλλο έναν ακόμα χρόνο, τη δραχμή.

Η «λύση» του παράδοξου αυτού είναι ότι η δραχμή από τα μεσάνυκτα μέχρι και τις 28 Φεβρουαρίου του 2002 θα κυκλοφορεί πλέον σαν μια σταθερή υποδιαίρεση του ευρώ ίση με 1/340,75 ευρώ και όχι σαν ανεξάρτητο εθνικό νόμισμα.

Το μεγάλο όμως ερώτημα μέσα από αυτή την αλλαγή είναι αν η ελληνική οικονομία είναι έτοιμη για ένα τέτοιο «άλμα», ένα άλμα που ορισμένοι του αποδίδουν το χαρακτήρα της πλέον «βίαιης» προσαρμογής στην ιστορία του ελληνικού καπιταλισμού.

Εχουμε δρόμο

Η πρώτη αρμόδια και επίσημη απάντηση στο ερώτημα αυτό δόθηκε πριν από μερικές ημέρες από το διοικητή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Βιμ Ντόιζενμπεργκ, ο οποίος υποστήριξε ότι η Ελλάδα «μένει να κάνει πολλά ακόμα για να καταστήσει διατηρήσιμη τη θέση της όσον αφορά τον πληθωρισμό» και αυτό παρά τις «εξαιρετικές προσπάθειες» που έχουν γίνει από την Αθήνα ενόψει της ένταξης.

n Πράγματι, ο πληθωρισμός είναι η πρώτη από τις επτά «σκληρές» προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ελληνική οικονομία εντασσόμενη στο σκληρό πυρήνα των οικονομιών της Ε.Ε., στη ζώνη του ευρώ.

Η μεγάλη εξάρτηση της ελληνικής οικονομίας από την εισαγωγή ενέργειας την καθιστά ευάλωτη στις εξελίξεις. Το 2000 ήταν η ζωντανή απόδειξη γι' αυτό, καθώς οι τιμές του πετρελαίου και το ακριβό δολάριο ενέτειναν περισσότερο από ό,τι στις άλλες χώρες της ευρωζώνης τις ήδη σταθερά ανοδικές τάσεις του πληθωρισμού. Αυτό βέβαια θα φανεί τώρα και «θετικά», καθώς η ενίσχυση του ευρώ και η πτώση του πετρελαίου θα «κατεβάσουν» τον πληθωρισμό το Δεκέμβριο στο 3,6% - 3,8% από το 4,2% του Νοεμβρίου.

Παρά την «απόκλιση» όμως του πληθωρισμού από τον αρχικό στόχο δεν προβλέπεται αναπροσαρμογή της εισοδηματικής πολιτικής. Η διαφορά όμως με τις άλλες χώρες θα αρχίσει να γίνεται «ενοχλητική» τώρα που ο πληθωρισμός θα πέφτει σε επίπεδα έως και κάτω από το 2% στις άλλες χώρες, ενώ στην Ελλάδα θα παραμείνει στην καλύτερη περίπτωση στο 3% το 2001.

Η δεύτερη μεγάλη πρόκληση ακούει στο όνομα «ανταγωνιστικότητα» και «παραγωγικότητα». Η σύγκριση με τις χώρες της ευρωζώνης είναι άσχημη, καθώς κατατάσσει την ελληνική οικονομία χαμηλότερα από όλους τους εταίρους της. Ο κίνδυνος από τη διαφορά αυτή αναμένεται να εκδηλωθεί μέσα στα επόμενα χρόνια με τη συρρίκνωση σημαντικών τομέων της μεταποίησης, αλλά και της παροχής υπηρεσιών, με μεγάλες επιπτώσεις στις ΜΜΕ και βέβαια στην ανεργία.

Οι επενδύσεις στη νέα τεχνολογία, στην οποία έχουν στρέψει την προσοχή τους στις άλλες χώρες της ευρωζώνης τα τελευταία χρόνια, βρίσκονται σε μεγάλη καθυστέρηση στην Ελλάδα και μόλις πριν από λίγες ημέρες δημιουργήθηκε ειδική γραμματεία στο ΥΠΕΘΟ για την προώθησή τους μέσω του Γ' ΚΠΣ. Χαρακτηριστικό είναι ότι το περιώνυμο ΤΑΝΕΟ (κρατικό venture capital για την ενίσχυση των επενδύσεων στις νέες τεχνολογίες στις ΜΜΕ κυρίως επιχειρήσεις) δεν έχει ακόμη ξεκινήσει να λειτουργεί, όπως επίσης και η ΝΕΧΑ. Οι εκτιμήσεις των αρμοδίων στελεχών της ΕΚΤ είναι ιδιαίτερα απαισιόδοξες για το μέλλον της εγχώριας μεταποίησης στη ζώνη του ευρώ...

Η τρίτη πρόκληση αφορά τις διαρθρωτικές αλλαγές και τη διαδικασία «αποχώρησης του Δημοσίου από τους χώρους παραγωγής», όπως είχε περιγραφεί η ιδιωτικοποίηση των ΔΕΚΟ από το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης. Οι προβλέψεις και εδώ είναι αρκετά άσχημες τόσο λόγω των μέχρι τώρα εξελίξεων των διαγωνισμών όσο και λόγω του δυσμενούς διεθνούς περιβάλλοντος (με επιπτώσεις ιδιαίτερα για τον ΟΤΕ, την Ο.Α., τη ΔΕΗ και προπάντων την πώληση των αδειών της κινητής τηλεφωνίας τρίτης γενιάς).

Για το λόγο αυτό άλλωστε επισπεύδεται μέσα στον Ιανουάριο, όπως αποκάλυψε η «Οικονομία», η ψήφιση νόμου που θα επιτρέπει τη μεταφορά πακέτων των μετοχοποιημένων ΔΕΚΟ στη ΔΕΚΑ και η πώλησή τους εκτός ΧΑΑ με τη μορφή προμετόχων.

Η τέταρτη μεγάλη πρόκληση αφορά τη σταθεροποίηση της χρηματιστηριακής αγοράς ώστε να δημιουργηθεί, όπως υποστηρίζει το επιτελείο του ΥΠΕΘΟ, μια ισχυρή υποδομή στο χώρο της αγοράς κεφαλαίων ικανή για τη χρηματοδότηση των τεράστιων επενδύσεων που προβλέπονται από το 2001 μέχρι το 2006.

Οι τράπεζες

Η πέμπτη πρόκληση αφορά την αναδιάρθρωση του τραπεζικού συστήματος μέσα από ένα νέο κύκλο εξαγορών και συγχωνεύσεων στην περαιτέρω συγκεντροποίηση των τραπεζικών ομίλων και την εξυγίανση των χαρτοφυλακίων τους, ώστε να αντέξουν αφενός στον ευρω-ανταγωνισμό και αφετέρου να στηρίξουν τα προγράμματα των αναπτυξιακών επενδύσεων στην Ελλάδα και την περιοχή της ΝΑ Ευρώπης.

Η έκτη μεγάλη πρόκληση ακούει στο όνομα Γ' ΚΠΣ και αφορά την έγκαιρη, αλλά καθόλου δεδομένη με τους νέους αυστηρούς κανονισμούς απορρόφηση των 9,5 τρισ. δρχ. (27,88 δισ. ευρώ) κοινοτικών πόρων και την εξεύρεση των υπόλοιπων 8 τρισ. δρχ. (23,48 δισ. ευρώ) από το δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.

Τέλος, η έβδομη και σημαντικότερη πρόκληση αφορά τους ρυθμούς αύξησης της απασχόλησης, οι οποίοι δύσκολα - και με προϋπόθεση την αποτελεσματική απορρόφηση των πόρων του Γ' ΚΠΣ - θα καλύψουν την ψηλών ρυθμών αύξηση της ανεργίας.