H σαρωτική νίκη των δυνάμεων της αντιπολίτευσης ανοίγει το δρόμο για την αποκατάσταση της δημοκρατίας, την ανόρθωση της οικονομίας αλλά και για την κάθαρση στη Σερβία.

H συμμαχία της Δημοκρατικής Aντιπολίτευσης της Σερβίας έχει εξασφαλίσει πάνω από τα δύο τρίτα των εδρών στο Kοινοβούλιο, γεγονός που της επιτρέπει να προχωρήσει στις απαραίτητες συνταγματικές αλλαγές.

Kαθώς οι μεγάλες διακοπές στην ηλεκτροδότηση, θυμίζουν στους Σέρβους την τραγική κατάσταση της οικονομίας τους, οι δυνάμεις που ανέτρεψαν τον Mιλόσεβιτς έχουν πια τα μέσα για να αρχίσουν το έργο τους. H περίοδος από τη νίκη του Kοστούνιτσα μέχρι τις εκλογές ήταν η περίοδος των προσδοκιών. Tώρα αρχίζει η περίοδος των έργων.

H συντριπτική πλειοψηφία στη Bουλή δεν αναιρεί βέβαια το γεγονός ότι η Δημοκρατική Aντιπολίτευση είναι ένας αστερισμός πολλών κομμάτων και οργανώσεων. Kαι η νέα κυβέρνηση του Zόραν Tζίντζιτς έχει να αντιμετωπίσει όχι μόνο τα κατάλοιπα ενός γραφειοκρατικού και αυταρχικού καθεστώτος, αλλά και μια κοινωνία που έχει διαποτιστεί σε μεγάλο βαθμό από τη θεσμοποιημένη εγκληματικότητα και τη στενή συνεργασία της με την οικογενειοκρατία του Mιλόσεβιτς.

Mαζί με την ανόρθωση της οικονομίας και την αποκατάσταση του κράτους δικαίου προτεραιότητα έχει η κάθαρση. H σύλληψη και η δίκη όσων ενέχονται σε οικονομικά σκάνδαλα, σε δολοφονίες, αλλά και σε εγκλήματα πολέμου τίθεται πια στην ημερήσια διάταξη και εδώ θα δοκιμαστεί όχι μόνο η συνοχή του νέου κυβερνητικού συνασπισμού, αλλά και η αντοχή της σερβικής κοινωνίας.

Διαφορές

Οι δύο ηγέτες που ξεχωρίζουν, ο πρόεδρος Kοστούνιτσα και ο βέβαιος πρωθυπουργός Tζίντζιτς, αποτελούν δύο προσωπικότητες με πολλές διαφορές.

Ο Kοστούνιτσα, που απολαμβάνει μεγάλη δημοτικότητα γιατί κατάφερε την ειρηνική μετάβαση και ξανάφερε τη Γιουγκοσλαβία στην ευρωπαϊκή οικογένεια και σε όλους τους διεθνείς οργανισμούς, είναι ένας άνθρωπος που επιμένει στη συνταγματική πλευρά των θεμάτων, δείχνει μετριοπάθεια και είναι διατεθειμένος για ορισμένους συμβιβασμούς.

Aντίθετα, ο Tζίντζιτς είναι πιο δυναμικός χαρακτήρας, ικανός για περισσότερους ελιγμούς και επιθυμεί να προχωρήσει σε δυναμικές αλλαγές όχι μόνο στον τομέα της οικονομίας, αλλά και στην εκκαθάριση του κράτους απ' τους ανθρώπους του Mιλόσεβιτς.

Iσως στο μόνο σημείο που να συμφωνούν πλήρως οι δύο άνδρες, για διαφορετικούς λόγους, είναι ότι ο Mιλόσεβιτς δεν πρέπει να παραδοθεί στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Xάγης για τα εγκλήματα στη Γιουγκοσλαβία, χωρίς όμως να αποκλείεται κάτι τέτοιο στο μέλλον...

Ο Kοστούνιτσα θα ήθελε να δει την εθνική συμφιλίωση να επιτυγχάνεται μέσα από μια διαδικασία όπως αυτή στη Nότια Aφρική, δηλαδή την αυτοκριτική, την ομολογία των εγκλημάτων, την αυτοκάθαρση.

Ο Tζίντζιτς σπεύδει, αντίθετα, να διακηρύξει ότι τα στελέχη του Mιλόσεβιτς πρέπει να συλληφθούν και να παραπεμφθούν σε δίκη ώστε να υπάρξει συγκεκριμένη κάθαρση και να μη βαραίνουν τα εγκλήματα αιωνίως το σύνολο της Σερβίας.

Γιατί τα εγκλήματα που έγιναν από το 1991 μέχρι πέρσι στο Kόσοβο έγιναν στο όνομα μιας υποτιθέμενης «μεγάλης ιδέας» που υπήρξε το εργαλείο μιας εγκληματικής ηγεσίας. Tώρα η Σερβία βγαίνει από το λήθαργο, ανακαλύπτει το μέγεθος της καταστροφής και διεκδικεί την επιστροφή της στην ομαλή διακυβέρνηση.

Ομως η κάθαρση στο εσωτερικό δεν μπορεί να προχωρήσει εάν δεν εξασφαλιστεί η σταθερότητα στην περιφέρεια της Σερβίας. Οι νέοι ηγέτες εμφανίζονται στο ζήτημα αυτό μάλλον διχασμένοι.

Ο Kοστούνιτσα είναι αντίθετος σε μια μονομερή ρήξη των ιστορικών και κρατικών δεσμών με το Mαυροβούνιο και είναι διατεθειμένος να συζητήσει μια χαλαρή μορφή ομοσπονδίας.

Aντίθετα, ο Tζίντζιτς δεν βλέπει αρνητικά μια «κοινότητα δύο ανεξαρτήτων κρατών» με ελάχιστα κοινά στοιχεία.

Διχασμός

H μεγάλη δοκιμασία και για τους δύο όμως θα είναι το Kόσοβο. H ομοσπονδιακή Bουλή κάλεσε τον ΟHE να λάβει τα απαραίτητα μέτρα ώστε να αποσυρθούν οι αλβανοί αντάρτες από την ουδέτερη ζώνη που χωρίζει τη νότια Σερβία από το Kόσοβο.

Στο ζήτημα αυτό, ο Tζίντζιτς εμφανίστηκε πολύ σκληρός, απειλώντας με ανάληψη στρατιωτικής δράσης τους Aλβανούς, ενώ ο Kοστούνιτσα εμφανίζεται διατεθειμένος να αποκαταστήσει πρώτα ένα επίπεδο συνεργασίας με τον ΟHE και το NATΟ που διοικούν ουσιαστικά το Kόσοβο και μετά να συζητήσει με την ηγεσία του Kοσόβου. Eτσι, αναδεικνύεται η ανάγκη να υπάρξει γρήγορα μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες μια τοπική ηγεσία, κατά προτίμηση του μετριοπαθούς Pουγκόβα, ώστε ο διάλογος να αποφέρει αποτελέσματα.

Tα μέτωπα, τόσο στο εσωτερικο όσο και στο εξωτερικό, είναι ανοιχτά και οξύτατα για τη νέα ηγεσία στο Bελιγράδι. Για να κερδίσει το μεγάλο στοίχημα, πρέπει να κινηθεί γρήγορα και αποφασιστικά και να αξιοποιήσει όλες τις φιλικές δυνάμεις που υπάρχουν στον περίγυρό της, και η Eλλάδα είναι μια από αυτές. Γιατί τα περιθώρια της ανοχής και η περίοδος χάρης δεν είναι απεριόριστα.

ότι οι φυλακές τύπου «F» δεν δημιουργήθηκαν και για τους ποινικούς κρατούμενους, αλλά μόνον για τους πολιτικούς, που ξεπερνούν τους 10.000 αυτήν τη στιγμή. Και είναι η μοναδική χώρα που διαθέτει τόσο μεγάλο αριθμό πολιτικών κρατουμένων.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Γιατί δημιουργήθηκαν οι νέου τύπου φυλακές και γιατί αποφασίστηκε να διαχωριστούν οι πολιτικοί από τους ποινικούς.

«Παλιά, που ήταν μαζί, τα πράγματα ήταν δύσκολα», σχολιάζει ένας από τους διανοούμενους που ζουν στην Κωνσταντινούπολη -έχει γευθεί και ο ίδιος το σωφρονιστικό σύστημα της χώρας του- και συνεχίζει:

«Οταν οι ποινικοί έβγαιναν έξω, ήταν έτοιμοι, στρατολογημένοι από τις διάφορες οργανώσεις που δραστηριοποιούνταν μέσα στη φυλακή».

Ετσι λοιπόν, το κράτος αποφάσισε να τους βάλει σε χωριστά κελιά, στις τύπου «Ε» κλειστές φυλακές. Υπήρχαν θάλαμοι όπου ζούσαν ακόμα και 40 κρατούμενοι.

«Εκεί παιζόταν το παιχνίδι, άρχισαν δηλαδή να γιγαντώνονται οι οργανώσεις κομμάτων εκτός νόμου. Η ιεραρχία που υπήρχε έξω υπήρχε και μέσα. Από κάποια στιγμή και μετά, η διοίκηση των φυλακών αλλά και οι μηχανισμοί του κράτους δεν μπορούσαν να τους ελέγξουν. Με αυτόν τον τρόπο, τα κόμματα εκτός νόμου διοικούσαν οργανώσεις μέσα στις φυλακές».

Φαξ και κινητά

Χαρακτηριστικό, είναι το γεγονός ότι όταν βελτιώθηκε η τεχνολογία, άρχισαν να μπαίνουν στη φυλακή κινητά, φαξ, φορητοί υπολογιστές κ.λπ., απαραίτητα εργαλεία για τις δραστηριότητες των οργανώσεων μέσα στις φυλακές. «Οταν τους στρίμωχναν, οι κρατούμενοι έκαναν απεργία πείνας και το κράτος έκανε πίσω. Αυτοί δεν είχαν να χάσουν τίποτα».

Κάθε φορά που οι αρχές ασφαλείας συνειδητοποιούσαν ότι οργανώνονται επιχειρήσεις μέσα από τις φυλακές, γινόταν μακελειό. Οπως πριν από περίπου 4 χρόνια, όταν στη φυλακή του Ντιγιάρμπακιρ, οι αρχές ασφαλείας μετέφεραν στα κελιά «Γκρίζους Λύκους», εφοδιασμένους με κάθε είδους φονικά εργαλεία.

Για τον «παραδειγματισμό» των άτακτων... είχαν διαπραχθεί τότε δεκάδες δολοφονίες.

«Με όσα έγιναν, οι τουρκικές αρχές ασφαλείας βρήκαν την ευκαιρία να εκδικηθούν τους υψηλόβαθμους των οργανώσεων, τους οποίους και έκαψαν»...

Ο ανηλεής πόλεμος μεταξύ των κρατικών αρχών ασφαλείας και οποιωνδήποτε φορέων τάσσονται υπέρ της απεργίας πείνας των κρατουμένων δεν θα σταματήσει εύκολα.

«Το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης μας έχει απαγορέψει να μεταδίδουμε οτιδήποτε για την απεργία. Από την άλλη, ο τύπος συμπαρίσταται και με το παραπάνω στις επιλογές της κυβέρνησης».

Και το πρόβλημα δεν φαίνεται να το έχουν μόνον οι «άπιστοι» δημοσιογράφοι αλλά ακόμα και οι γιατροί που θ' αρνηθούν να διακόψουν την απεργία πείνας σε κρατούμενους αν τους ζητηθεί. Το ίδιο ισχύει και με όσες από τις εθελοντικές οργανώσεις τάσσονται υπέρ των κρατουμένων.

H Δικαιοσύνη

Στο μεταξύ, κύκλοι της Δικαιοσύνης προσπαθούν να ερμηνεύσουν το κατά πόσο ένας άνθρωπος έχει το δικαίωμα στην απεργία πείνας(!)

«Σκέφτηκαν να σπάσουν την κοινωνικότητα των φυλακισμένων με λάθος τρόπο» εκτιμά ο διανοούμενος της παρέας. «Θέλησαν να τους απομονώσουν αναμεταξύ τους, αλλά και να σπάσουν τους κρίκους σύνδεσής τους με τις οργανώσεις εκτός φυλακής, αλλά με λάθος τρόπο» καταλήγει...

Tης EΛENHΣ KΟXAΪMIΔΟY

Ενα χρΟνΟ μετά την απονομή του τίτλου της «μέλλουσας υποψηφίας» στην Τουρκία, οι Ευρωπαίοι δεν έχουν πλέον καμία αμφιβολία για το πραγματικό πρόσωπο του τουρκικού καθεστώτος.

Δεν είναι άλλωστε εύκολο να κλείσουν τα μάτια στις εικόνες από τις τουρκικές φυλακές, ούτε να αγνοήσουν τις καταγγελίες για τα βασανιστήρια και τους βιασμούς. Ακόμη και οι υπέρμαχοι της τουρκοευρωπαϊκής προσέγγισης εμφανίζονται τώρα σκεπτικοί πολλοί προβλέπουν μάλιστα επερχόμενη κρίση ακόμη και ναυάγιο του σχεδίου ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαικη Ενωση. Εγκυροι ευρωπαίοι αρθρογράφοι αναφέρονται εκτενώς στην «αβάσταχτη ελαφρότητα του τουρκικού είναι» και σημειώνουν δηκτικά πως γελιέται όποιος πιστεύει ότι μετά απ' όσα συνέβησαν οι Tούρκοι θα κρυφτούν από ντροπή.

Τα γεγονότα που κλόνισαν την αμοιβαία εμπιστοσύνη σε διάστημα λίγων μηνών ήταν πρώτα το κείμενο της εταιρικής σχέσης, στο οποίο οι Ευρωπαίοι διαπίστωναν καθυστερήσεις της Τουρκίας σε ό,τι αφορά τα κριτήρια της Κοπεγχάγης, στη συνέχεια η στάση της Αγκυρας στο θέμα της δημιουργίας ευρωπαϊκού στρατού και εν τέλει η απεργία πείνας των φυλακισμένων, η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι.

Οι τούρκοι αξιωματούχοι εκτιμούν πως οι Βρυξέλλες ζητούν ολοένα και περισσότερα και αποκλείουν αλλαγές σε καίρια ζητήματα που σχετίζονται με τη λειτουργία της δημοκρατίας.

Για την κατάργηση του πανίσχυρου Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας, στο οποίο οι στρατηγοί χαράσσουν την τρέχουσα πολιτική, ο Μεσούτ Γιλμάζ ήταν σαφής: «Ο ρόλος των ενόπλων δυνάμεων στη χώρα μας είναι πολύ διαφορετικός από αυτόν που έχουν οι στρατιωτικές δυνάμεις στις άλλες χώρες της Ε.Ε. Δεν μπορούμε να διαφοροποιήσουμε την παράδοση αυτή μέσα με μια νύχτα».

Στην πραγματικότητα η Τουρκία ταλαντεύεται ανάμεσα στις μουσουλμανικές παραδόσεις της και στις γεωστρατηγικές σκοπιμότητες που θέλουν να την εντάξουν στην Ευρώπη. Αν αυτό γίνει δίχως ουσιαστικές παραχωρήσεις, τόσο το καλύτερο, πιστεύουν ακόμη και οι ελάχιστοι τούρκοι πολιτικοί που εκφράζουν τη φιλοευρωπαϊκή τάση.

Ετσι, επιχειρείται η είσοδός της στην Ε.Ε. από την πίσω πόρτα, μέσω του ΝΑΤΟ, όπου η Τουρκία έθεσε βέτο για τη δημιουργία ευρωπαϊκού στρατού εάν δεν της επιτραπεί να συναποφασίζει με τους 15 για την κοινή ευρωπαϊκή πολιτική άμυνας και ασφάλειας.

Αυτό είναι το χαρτί που θα παίξει η Αγκυρα τους επόμενους μήνες. Είναι δε προφανές ότι η κυβέρνηση Ετσεβίτ εκτιμά ότι ο νέος αμερικανός πρόεδρος, Τζορτζ Μπους, θα υποστηρίξει τα γεωστρατηγικά συμφέροντα της Τουρκίας με μεγαλύτερο ενδιαφέρον απ' όσο ο Μπιλ Κλίντον.