Θέλουν τον κόσμο και τον θέλουν τώρα. Σε όλο τον αναπτυγμένο βιομηχανικά κόσμο, οι νέοι είναι ανυπόμονοι όσο ποτέ άλλοτε, αλλά και επιτυχημένοι όσο ποτέ άλλοτε.

Πολύ περισσότερο στις ΗΠΑ, λιγότερο στην Ευρώπη, οι νέοι εισέρχονται όλο και πιο νωρίς στο χώρο της παραγωγικής εργασίας, ανεβαίνουν πολύ γρηγορότερα τα σκαλιά της ιεραρχίας ή στήνουν τις δικές τους επιχειρήσεις, βάζοντας κυριολεκτικά τα γυαλιά σε πολλούς πρεσβύτερους.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η γενιά των σημερινών εφήβων είναι πιο αισιόδοξη για το μέλλον της, σε σχέση με τις παλαιότερες. Η άνθηση της οικονομίας, αλλά πολύ περισσότερο η έκρηξη της τεχνολογίας, την οποία οι σημερινοί εικοσάρηδες παίζουν στα δάχτυλα, τους ανοίγουν ορίζοντες που οι γονείς τους ούτε καν φαντάζονταν.

Στην επανάσταση της πληροφορικής, οι νέοι είναι οι αδιαμφισβήτητοι ηγέτες. Οι περισσότερες από τις σημερινές μεγάλες εταιρείες πληροφορικής ξεκίνησαν μέσα σε γκαράζ της Σίλικον Βάλεϊ όπου πιτσιρικάδες παθιασμένοι με τους κομπιούτερ έκαναν το κέφι τους.

Ως άλλοι χίπις

Είναι η γενιά που δημιούργησε το Netscape και το Yahoo και που εφάρμοσε στις εταιρείες που δημιούργησε το παλιό σύνθημα των χίπις: «Μην εμπιστεύεσαι κανέναν πάνω από 30».

u«Είχαμε την τύχη να μεγαλώσουμε με ιλιγγιώδη ταχύτητα», λέει η Ρεμπέκα Σμιθ, που στα 23 της χρόνια είναι υποδιευθύντρια στο γοργά αναπτυσσόμενο γραφείο δημοσίων σχέσεων New York dot.com.

Η εισβολή της γενιάς των εικοσάρηδων στις εταιρείες πληροφορικής έφερε μαζί της κι έναν άνεμο φρεσκάδας, χαλαρώνοντας το αυστηρό εργασιακό κλίμα που ισχύει συνήθως στις μεγάλες επιχειρήσεις. Το κοστούμι, η γραβάτα και το αυστηρό ταγεράκι δεν αποτελούν πια σε αυτούς τους χώρους εγγύηση επαγγελματικής σοβαρότητας.

uΣτη Microsoft, μια εταιρεία με 25 χρόνια στο ενεργητικό της και 40.000 εργαζόμενους, στην πλειονότητά τους νέους, κανείς δεν σοκάρεται στη θέα υπαλλήλων, ακόμα και διευθυντικών στελεχών, με τριμμένο τζιν, σορτσάκι, σκουλαρίκι στη μύτη ή μπλε μαλλιά.

Σιγά-σιγά, η έλλειψη κανόνων έγινε ο μοναδικός κανόνας. Τόσο, ώστε η εταιρεία θέσπισε για τους εργαζόμενους το σλόγκαν: «Tα πάντα επιτρέπονται, εκτός από το κάπνισμα και τα όπλα (Αμερική γαρ!)».

uΗ εξοικείωση των νέων με την πληροφορική και η μαζική εισοδός τους στην αγορά ανέτρεψε αναπόφευκτα και τους αυστηρούς κανόνες στην ιεραρχία. Η ηλικία και η εμπειρία δεν αποτελούν πια απαραίτητες προϋποθέσεις για την προαγωγή, αλλά οι γνώσεις και ο ενθουσιασμός για τη δουλειά. Ετσι, ο σημερινός 25άρης και ο 30άρης δεν θα περιμένουν απαραίτητα να ασπρίσουν τα μαλλιά τους και να αποκτήσουν ρυτίδες για να ανέλθουν στην ιεραρχία της εταιρείας.

Πολλοί νέοι στις ΗΠΑ προτιμούν να δουλεύουν σε καινούριες και μικρές εταιρείες, όπου θα αντιμετωπίσουν μικρότερο ανταγωνισμό και θα έχουν περισσότερες ευκαιρίες να αναπτύξουν τις ικανότητές τους ή να στήσουν τη δική τους επιχείρηση, ακόμα κι αν χρειαστεί να διακόψουν τις σπουδές τους ή να μην τις ξεκινήσουν καν.

uΣύμφωνα με δημοσκόπηση του αμερικανικού ινστιτούτου Οpinion Research Council, το 54% των νέων 18 - 24 χρόνων ενδιαφέρονται να ανοίξουν δική τους επιχείρηση σε σύγκριση με το 36% των ανθρώπων από 35 - 64 χρονών.

Οπως μάλιστα έδειξε πρόσφατη έρευνα του περιοδικού «Newsweek», ο Μπιλ Γκέιτς, ο οποίος παράτησε το πανεπιστήμιο για να στήσει τη Microsoft, αποτελεί πρότυπο για το 50% περίπου των νεαρών Αμερικανών.

Νέοι καιροί, νέα ήθη. Στις ΗΠΑ, όλοι οι φοιτητές, ανεξάρτητα από την επιστήμη που σπουδάζουν, ξέρουν να χειρίζονται τους υπολογιστές και να σερφάρουν στο δίκτυο. Το 60% των νοικοκυριών με παιδιά διαθέτει υπολογιστή με πρόσβαση στο Ιντερνετ.

u«Είναι η πρώτη φορά που τα παιδιά είναι περισσότερο εξοικειωμένα από τους γονείς τους με μια καινοτομία κυρίαρχη στην κοινωνία», λέει ο Μ. Τάπσκοτ, συγγραφέας του βιβλίου «Growing up digital» (Μεγαλώνοντας στην ψηφιακή εποχή).

«Η τεχνολογία είναι το σημείο αναφοράς για τη γενιά των σημερινών παιδιών, όπως οι πόλεμοι ή οι οικονομικές κρίσεις ήταν το σημείο αναφοράς για τις παλιότερες γενιές. Η τηλεόραση άνοιξε τα μάτια της γενιάς του baby boom στο παγκόσμιο χωριό, αλλά το Ιντερνετ δίνει στα σημερινά παιδιά τη δυνατότητα να γίνουν ενεργά μέλη αυτού του παγκόσμιου χωριού, αντί να μένουν απλοί παρατηρητές».

Aλλο στιλ

Οι νέοι της Ευρώπης μπορεί να είναι επίσης ωφελημένοι από τις νέες τεχνολογίες, αλλά σίγουρα απέχουν πολύ από το μαχητικό και επιχειρηματικό πνεύμα των Αμερικανών. Η ανεργία πλήττει κυρίως τους νέους, όχι μόνο στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης που προσπαθούν με χίλια ζόρια να ορθοποδήσουν, αλλά και στη Δυτική, ιδίως σε χώρες όπως η Ισπανία, η Γαλλία ή η Ιταλία.

Θα ήταν υπερβολικό να ισχυριστεί κανείς ότι οι νέοι αποτελούν ανερχόμενη δύναμη στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας, τη στιγμή που πολλοί δεν έχουν καν πρόσβαση σε αυτή.

Βέβαια, οι νέοι στις ΗΠΑ είναι «διαφορετικοί». Πιο εφευρετικοί, πιο ριψοκίνδυνοι και πιο εξοικειωμένοι με ελαστικές μορφές εργασίας που προσπαθούν να κυριαρχήσουν και στη Γηραιά Ηπειρο. Ομως οι νεαροί Αμερικανοί δεν γνωρίζουν τι σημαίνει κοινωνικό κράτος. Το μόνο που ξέρουν είναι ότι πρέπει να στηριχθούν αποκλειστικά στις δικές τους δυνάμεις, αλλιώς δεν έχουν να περιμένουν βοήθεια από πουθενά.

Ισως είναι καλύτερα να παραμείνει αναλλοίωτο το κοινωνικό κράτος στην Ευρώπη, κι ας μην αποκτήσουν ποτέ οι εδώ νέοι την ευελιξία των Αμερικανών.