Aυτό που παραμένει αναπάντητο ερώτημα είναι το κατά πόσον το είδος αυτό του δώρου εκτιμάται από τους παραλήπτες του. Iδιαίτερα όταν πρόκειται για βιβλία. Διαβάζονται ή απλώς πλουτίζουν το «ντεκόρ» κάποιων βιβλιοθηκών; Πράγμα που δεν ισχύει ίσως για τους δίσκους - που δεν απαιτούν μεγάλο χρόνο και ιδιαίτερη συγκέντρωση για ν' ακουστούν. Aλλωστε είναι και η τηλεόραση που αβαντάρει το προϊόν αυτό, μέχρι κατάχρησης. Eιδικότερα την κατηγορία των λεγόμενων ψυχαγωγικών τραγουδιών (κι ας μιλάνε όλα για ερωτικές κυρίως συμφορές).

Iδού, εν πάση περιπτώσει τι έβγαλε η έρευνα δύο συντακτών της «E» σε αθηναϊκά βιβλιοπωλεία και δισκάδικα αντίστοιχα.

BIBΛIA: Xωρίς «μπαμ»

Οι αγορές βιβλίων τις ημέρες των εορτών είναι αγορές της τελευταίας στιγμής, εξ ου και υπακούουν στο θυμικό. Φαίνεται να έχει δίκιο ο Παναγιώτης Λέκκας του βιβλιοπωλείου «Πρωτοπορία», όταν υποστηρίζει ότι «είναι η εποχή που ξεσαβουρώνουμε». Αυτό που απουσίαζε είναι το βιβλίο που θα έκανε «μπαμ», το βιβλίο που θα ήταν αβανταδόρικο, καταπώς λέει ο Τάκης Πριόνης του βιβλιοπωλείου «Δωδώνη».

Γεγονός είναι ότι η ελληνική λογοτεχνία εξακολουθεί να έρχεται πρώτη στις προτιμήσεις μας (Ζαούσης, Καρυστιάνη, Τριανταφύλλου, Θέμελης, Παπαθανασοπούλου, Τσαλίκογλου), με δεύτερη σε απόσταση αναπνοής την ξένη, με προεξάρχοντες το νομπελίστα Ξινγκιάν, τον «αλχημιστή» Κοέλιο, το «λοχαγό» Μπερνιέρ.

Με περιτύλιγμα και σχήμα λογοτεχνικό, κυκλοφορούν ουκ ολίγα πονήματα. Με τίτλους που θυμίζουν περισσότερο διαφημιστικό μήνυμα ή σύνθημα αν προτιμάτε, με αποσιωπητικά και θαυμαστικά στον τίτλο, εξώφυλλα χρωματιστά σε χρώματα φωσφόρου, ώστε να ξεχωρίζουν στη βιτρίνα, με θεματική που μοιράζει τον κόσμο σε καλούς (-ές) και κακούς (-ές), όμορφους (-ες) και άσχημους (-ες), τραβούν το μάτι και το συναίσθημα του υποψήφιου αγοραστή.

Τα λευκώματα, καθ' ότι ακριβά και εντυπωσιακά, είναι πάντα ένα καλό δώρο, αν θέλεις να βγάλεις μια υποχρέωση ή έστω να δείξεις τη φιλία σου.

Η πολιτική και η φιλοσοφία, όταν υπογράφονται από καταξιωμένα ονόματα (Ράμφος, Καστοριάδης, Φαράκος, Χομπσμπάουμ), έχουν κι αυτές το μερίδιο στις τελευταίας στιγμής αγορές, μας λέει ο Παναγιώτης Λέκκας του βιβλιοπωλείου «Πρωτοπορία».

Αρκετά καλή ήταν η φετινή η κίνηση, διαπιστώνει υπάλληλος του βιβλιοπωλείου «Εστία». Σε αντίθεση με την «Δωδώνη», όπου δεν πανηγυρίζουν, καθώς εκτιμούν ότι η κίνηση ήταν πεσμένη σε σχέση με την περσινή, σε ποσοστό που άγγιξε το δέκα τοις εκατό. Αισιόδοξος εμφανίζεται ο Γιώργος Αγιοβλασίτης του βιβλιοπωλείου «Ελευθερουδάκης», ο οποίος είδε την κίνηση ανεβασμένη περί το δέκα πέντε τοις εκατό. Τα ίδια ποσοστά δίνει και το βιβλιοπωλείο «Πρωτοπορία».

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αυτές οι ημέρες απευθύνονται στα παιδιά και ως εκ τούτου πρέπει να τα έχουμε πάντα στη σκέψη μας. Μπορεί τα κάθε είδους παιχνίδια να προτιμώνται -και λόγω διαφημίσεως- από πιτσιρικάδες και πιτσιρικούδες, θα πρέπει, όμως, να έχουμε κατά νου ότι ορισμένοι γονείς επιμένουν να τους χαρίζουν βιβλία - έστω και με το στανιό. Στην αρχή τούς προσφέρουν το παιχνίδι και ως δώρο-επιδόρπιο το βιβλίο.

Ο χώρος του βιβλίου παρουσιάζει άνθηση εκ μέρους των εκδοτών, χωρίς να τυγχάνει αναλόγου ανταποκρίσεως εκ μέρους των αναγνωστών. Είναι στιγμές που απορείς όλη αυτή η υπερπαραγωγή, όλη αυτή η συγγραφική υπερδραστηριότητα, πού θα οδηγήσει. Προς το «καλό» του βιβλίου; Θα δημιουργήσει δηλαδή νέους συνειδητοποιημένους αναγνώστες ή ευκαιριακούς στα βήματα των πάλαι ποτέ αγοραστών των «Νόρα»; Πριν από κάμποσες δεκαετίες σκεφτόσουν πολύ να γράψεις ένα βιβλίο και αν ήθελες να το εκδώσεις, δεν έβρισκες εύκολα εκδότη και προτιμούσες την αυτοέκδοση - ακόμη και συγγραφείς αντάξιοι του ονόματος του συγγραφέα.

Σήμερα, σε αντίθεση, ο καθείς σε «απειλεί» ότι γράφει, ότι θα γράψει, ότι έχει στα σκαριά ή στο συρτάρι του ένα βιβλίο. Οι εκδότες, από τη μεριά τους, κυνηγούν όχι τον συγγραφέα, αλλά το βιβλίο που θα πουλήσει. Το αποτέλεσμα; Μαζί με τα ξερά συχνά καίγονται και τα χλωρά.

Και τα βραβευμένα βιβλία; Οι πωλήσεις δείχνουν ότι δεν είναι προϋπόθεση η βράβευση ενός βιβλίου για να πουλήσει. Οι χάρτινες ταινίες που συνοδεύουν τα εξώφυλλα αφήνουν αδιάφορους τους περισσότερους. Ετσι, αποδεικνύεται περιτράνως ότι το κάθε βιβλίο έχει την πορεία του, πέρα από θεσμούς και θετικές κριτικές. Η καλύτερη διαφήμιση είναι η διαφήμιση από στόμα σε στόμα, ασχέτως αξίας ή απαξίας του αποτελέσματος.

Αλλωστε, όπως έχουμε ξαναγράψει, στα παλαιοβιβλιοπωλεία, τα βιβλία αποκτούν την πραγματική τους τιμή. Εκεί γίνεται το ξεκαθάρισμα, όταν έρθει η ώρα να ξεσκαρτάρουμε τη βιβλιοθήκη μας.

ΒΑΣ. Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ

ΔIΣKΟI: «Λαϊκο-ποπ» κορυφής

Παρά τη δεδομένη πτώση των πωλήσεων των δίσκων, οι καταναλωτές, σταθερά, κάθε εορταστική περίοδο διαλέγουν ν' αγοράσουν cd. Ετσι, και φέτος γέμισαν πολλές τσάντες στρέφοντας ως συνήθως το ενδιαφέρον τους, κυρίως, στις νέες κυκλοφορίες. Σ' ό,τι αφορά την ελληνική παραγωγή, πάντως, προτίμησαν το «λαϊκο-ποπ». Ετσι, η Βίσση («Κραυγή»), ο Σφακιανάκης («Πολύχρωμα κι έντονα») κι η Βανδή (με το cd singl «Υποφέρω») προηγήθηκαν μακράν των υπολοίπων. Κι αυτό δεν είναι όψιμο φαινόμενο. Πέρυσι, επίσης, ο Νότης Σφακιανάκης («Ενθύμιον») κι η Βανδή («Προφητείες») κρατούσαν γερά τα σκήπτρα (η Βίσση απουσίαζε, απασχολημένη με τη διεθνή καριέρα της). Τουλάχιστον αυτά δείχουν τα στοιχεία που αντλήσαμε από τα κεντρικά καταστήματα «Μετρόπολις» και «Virgin», και «Musicland» Περιστερίου κι Ερυθραίας.

Η φετινή έκπληξη της εορταστικής, ελληνικής αγοράς προήλθε από τη μικρή οθόνη. Ο λόγος για το cd των Ντεφάκτο «Μακρύς καιρός κοντεύει» που ακούγεται στην τηλεοπτική σειρά «Οι πεταλούδες ελεύθερες πετούν». Ενας δίσκος που στην αρχή της κυκλοφορίας του, τον Οκτώβριο, ήταν κυριολεκτικά στα αζήτητα κι έφτασε το Δεκέμβριο να πουλά «τρελά» (για τα δεδομένα του, εννοείται). Από την τηλεόραση προέκυψε κι ένας ακόμα δίσκος με ζήτηση: ο «Ερωτας κλέφτης», σάουντρακ της ομώνυμης τηλεοπτικής σειράς του Μανούσου Μανουσάκη, με τη φωνή του Κώστα Δόξα. «Μεγάλο πράγμα η τηλεοπτική διαφήμιση», επεσήμανε πωλητής, «από Μούτσιο μέχρι Κατσαρό και Μουζάκη μάς ζητούσαν φέτος».

Χωρίς πολλά λόγια, πάντως, ο δίσκος-αφιέρωμα στη Φλέρυ Νταντωνάκη, που κυκλοφόρησε στη σειρά «Ελληνες τραγουδιστές» του ραδιοφωνικού αρχείου της ΕΡΤ, εξήντλησε ταχύτατα την τοποθέτησή του σε κεντρικό δισκοπωλείο. «Θα πουλούσαμε περισσότερο», μας διαβεβαίωσαν. Υπήρχε, όμως, πρόβλημα ανεφοδιασμού. Συνέβη, δηλαδή, κάτι αντίστοιχο με την περσινή έκδοση του «Σείριου», «Μάνος Χατζιδάκις 2000 Μ.Χ.», που πρόθυμοι αγοραστές απογοητεύονταν στη θέα του άδειου ραφιού...

Σε πείσμα των απαισιόδοξων, ο δίσκος των Χάρη και Πάνου Κατσιμίχα «Τρύπιες σημαίες» προτιμήθηκε με ζέση, όπως κι ο νέος του Γιάννη Κότσιρα «Είναι δική μας η ζωή μας». Με το ίδιο ενδιαφέρον αγοράστηκαν και οι «Χαμένες αγάπες» του Βασίλη Παπακωνσταντίνου.

Οπως κάθε χρόνο, προτιμήθηκε περισσότερο το ξένο ρεπερτόριο και οι αγοραστές επέλεξαν: το « Οne» των Beatles, το «All that you cant leave behind» των U2. Κι ακόμα «Stilelibero» - Rammazzotti, «Born to do it» - David Draig, «The Marshall Mathers» - EMINEM.

Καλά κινήθηκαν οι «επετειακές» συλλογές τόσο στο ελληνικό (Νο 1 επιτυχίες της χρονιάς, ΜΙΝΟS 2001, Xρυσό Πακέτο κ.λπ.), όσο και στο ξένο ρεπερτόριο (New 47, TΟP 2000 κ.ά.).

Στα σάουντρακ η μουσική από την ταινία «Αγγελοι του Τσάρλι» συγκέντρωσε το ενδιαφέρον. Κάποιοι αγόρασαν και το «Mission Impossible No 2». Καλή υποδοχή φαίνεται ότι έχει και το σινγκλ του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα για την ταινία του Νίκου Ζαπατίνα «Ενας κι Ενας».

Οσο για τα κλασικά, αυτά ελάχιστα επηρεάζονται από την καταναλωτική δίνη των ημερών...

Μ.ΒΛ.