ΠΑΡΙΣΙ

Μετά την επιβεβαίωση από τον ΟΗΕ της μόλυνσης από ραδιενέργεια περιοχών του Κοσσυφοπεδίου, το ΝΑΤΟ και η Ευρωπαϊκή Ενωση εξετάζουν αύριο το θέμα σε ειδικές συνεδριάσεις που γίνονται στις Βρυξέλλες.

Σύμφωνα πάντως με το γερμανικό υπουργείο Aμυνας, το ΝΑΤΟ είχε ειδοποιήσει από το 1999 (αμέσως μετά το τέλος των βομβαρδισμών) τις χώρες-μέλη του για το ενδεχόμενο κινδύνων από τη χρήση βλημάτων απεμπλουτισμένου ουρανίου και είχε ζητήσει τη λήψη προληπτικών μέτρων.

Την περασμένη Παρασκευή, αποστολή του Προγράμματος του ΟΗΕ για το Περιβάλλον που εξέτασε ενδεχόμενη ραδιενεργό ρύπανση από τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ στο Κοσσυφοπέδιο ανακοίνωσε ότι διαπίστωσε ότι 8 περιοχές είναι «ελαφρά μολυσμένες» και συνέστησε τη λήψη μέτρων ασφάλειας ώστε οι στρατιώτες που εκτελούν εργασίες απομάκρυνσης ναρκών να μην αναπνέουν τη σκόνη.

«Σε οκτώ περιοχές η ομάδα βρήκε η ελαφρά υψηλότερα επίπεδα ακτινοβολίας B' μέσα ή γύρω από τις οπές που προκάλεσαν πυρομαχικά απεμπλουτισμένου ουρανίου ή κομμάτια και απομεινάρια πυρομαχικών, όπως απορριπτόμενα κελύψη και διατρητικοί πυρήνες», δήλωσε ο πρόεδρος της ομάδας, Πέκα Χαϊβίστο. «Μας προκάλεσε έκπληξη το ότι βρήκαμε απομεινάρια απεμπλουτισμένου ουρανίου ενάμιση χρόνο μετά τη σύγκρουση. Επιπλέον, το έδαφος ακριβώς κάτω από τα πυρομαχικά ήταν ελαφρώς μολυσμένο. Για το λόγο αυτό δώσαμε ιδιαίτερη προσοχή στους κινδύνους που θα μπορούσε να συνεπάγεται η τοξικότητα του ουρανίου στα υπόγεια ύδατα», πρόσθεσε.

Παρατήρησε ακόμα ότι «αν προκαλείτε την έκρηξη ναρκών στις περιοχές όπου υπάρχουν απομεινάρια πυρομαχικών, προκαλείτε κατά πάσα πιθανότητα και την έκρηξη πυρομαχικών απεμπλουτισμένου ουρανίου και εισπνέετε αυτό το είδος της σκόνης».

Aρνείται πληροφορίες του NATΟ

Ο επικεφαλής του Προγράμματος Περιβάλλοντος του ΟΗΕ, Κλάους Τόπφερ, επέκρινε το ΝΑΤΟ επειδή δεν έχει δώσει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πού χρησιμοποιήθηκαν τέτοιου είδους πυρομαχικά. Οπως είπε, η στάση της Συμμαχίας ήταν «ότι οι έρευνες στις περιοχές αυτές δεν είναι πλέον αναγκαίες. Είναι σαφές ότι αυτό δεν είναι σωστό», πρόσθεσε.

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Τζορτζ Ρόμπερτσον, δήλωσε ότι «κατανοεί απολύτως τη βαθιά ανησυχία» για τη χρήση όπλων με απεμπλουτισμένο ουράνιο και τονίζει ότι ζήτησε από τη στρατιωτική διοίκηση της Συμμαχίας «να απαντήσει το συντομότερο δυνατό σε ποια σημεία της Βοσνίας χρησιμοποιήθηκαν όπλα με απεμπλουτισμένο ουράνιο».

Yστερα από αίτημα της Ιταλίας, οι πρεσβευτές των χωρών - μελών του ΝΑΤΟ θα συνεδριάσουν αύριο στις Βρυξέλλες για να συζητήσουν το θέμα.

Η σουηδική προεδρία της Ευρωπαϊκής Ενωσης έχει επίσης εγγράψει το θέμα στην ημερήσια διάταξη της αυριανής συνεδρίασης του Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας της Ε.Ε.

Στο Λονδίνο, το υπουργείο Aμυνας ανακοίνωσε ότι βλήματα απεμπλουτισμένου ουρανίου έχουν χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια ασκήσεων του βρετανικού στρατού. Τόνισε όμως ότι δεν έχει κανέναν λόγο να πιστεύει ότι τα πυρομαχικά αυτά έθεσαν σε κίνδυνο την υγεία των στρατιωτών.

ΔYΟ ΔIEΘNEIΣ EKΘEΣEIΣ ΣΟK αποκάλυπταν το Bαλκανικό Tσερνομπίλ από το Φεβρουάριο του 2000 – Γειτονικές χώρες επιβαρύνθηκαν περισσότερο και από τη Σeρβία!

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚH

Του ΚΩΣΤΑ ΛΑΣΚΑΡΕΛΙΑ

Αυτές οι ΝΑΤΟϊκές βόμβες στη Σερβία και το Κόσοβο δεν «χτύπησαν» μόνο τον Μιλόσεβιτς και το καθεστώς του, ούτε τους Σέρβους.

Το «χτύπημα» ήταν σκληρό για τους Κοσοβάρους -τα δικαιώματα των οποίων υποτίθενται διασφάλιζαν- και τους ομοεθνείς τους Αλβανούς και τους Ούγγρους και τους Ρουμάνους και τους Βουλγάρους και τους κατοίκους των Σκοπίων, αλλά και για μας στην Ελλάδα, στην Ουκρανία και την Ιταλία. Κι αυτό το «χτύπημα» θα το βιώνουμε για πολλές δεκαετίες και θα το πληρώνουμε με ζωές και αναπηρίες.

Δύο εκθέσεις, (οι οποίες ολοκληρώθηκαν το Φεβρουάριο του 2000) του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Focus -της ομάδας επιστημόνων που προέκυψε από τη διακρατική συμφωνία Ελλάδας, Ρωσίας , Αυστρίας και Ελβετίας και τις οποίες έχει στα χέρια της η «Ε», δίνουν παραστατικά το μέγεθος του χτυπήματος. Υπάρχει ακόμη η εκτίμηση του υπουργείου Εθνικής Αμυνας, έτσι όπως εκφράστηκε από τον Ακη Τσοχατζόπουλο, ότι οι βόμβες με το ουράνιο έπεσαν, κυρίως, στη μεθόριο Κοσόβου-Αλβανίας.

«Κατά το πρώτο πολλαπλό επεισόδιο, στις 4, 5, 6 και 7 Απριλίου, οι στόχοι που χτυπήθηκαν αφορούσαν κυρίως διυλιστήρια και αποθηκευτικούς χώρους πετρελαιοειδών με κατανομή σε όλη σχεδόν την έκταση της Γιουγκοσλαβίας. Οι καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν την περίοδο αυτή, οδήγησαν τους ρύπους, αρχικά, προς τα νότια (Αλβανία, FYRΟM, νότια Ιταλία).

»Στη συνέχεια, οι άνεμοι άρχισαν να στρέφονται μετακινώντας τους ρύπους προς τα νοτιοανατολικά. Υψηλές αποθέσεις εμφανίζονται σε μεγάλο μέρος της Ελλάδας (κεντρική, δυτική Πελοπόννησος). Το επόμενο εικοσιτετράωρο, υπό την επήρεια δύο διαφορετικών βαρομετρικών, ένα τμήμα του "θυσάνου" διαχωρίζεται και κινείται προς τα ανατολικά, μεταφέροντας ρύπους από τη Βουλγαρία και τη Μαύρη Θάλασσα, ενώ το άλλο συνεχίζει να επηρεάζει την Ελλάδα. Την τελευταία ημέρα, οι άνεμοι στρέφονται προς τα βορειοανατολικά, μεταφέροντας το τοξικό φορτίο τους στην ανατολική Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία και τη Ρουμανία. Στις δύο τελευταίες χώρες σημειώνεται και η μεγαλύτερη εδαφικά απόθεση», καταλήγει η έκθεση της Focus και δίνει όλο το μέγεθος του προβλήματος. Δεν ήταν όμως το μόνο επεισόδιο:

- Στην περίοδο 18 έως 20 Απριλίου ρύποι που παρήχθησαν, μεταφέρθηκαν πάνω από τη Βουλγαρία, την Ουκρανία, το βόρειο τμήμα της Τουρκίας και την Ελλάδα (κεντρική Μακεδονία-Θράκη), όπου και σημειώθηκαν τα υψηλότερα επίπεδα αποθέσεων.

- Στις μεγάλες επιθέσεις στο Πάντσεβο εκλύθηκαν μεγάλες ποσότητες τοξικών αερίων ρύπων. Ο κύριος όγκος των ρύπων αυτών, υπό την επίδραση των ανέμων, μετακινήθηκε προς τα ανατολικά της Γιουγκοσλαβίας, επηρεάζοντας τη Ρουμανία και λιγότερο την Ουκρανία και τη Μολδαβία. Οι βροχοπτώσεις που επικράτησαν είχαν αποτέλεσμα την εμφάνιση όξινης βροχής στη Ρουμανία.

Αναφερόμενες στα διάφορα επεισόδια, έτσι όπως καταγράφονται στις δύο εκθέσεις, αλλά περιγράφονται και από τις εκθέσεις του ΟΗΕ και της Ευρωπαϊκής Ενωσης, παίρνουμε μια εικόνα όχι μόνο των ποσοτήτων τοξικών ουσίων που διαχύθηκαν στην ατμόσφαιρα, αλλά και των επιπτώσεων τους στο περιβάλλον:

- Στις επιθέσεις στο Πάντσεβο 15-18 Απριλίου διοχετεύτηκαν στο Δούναβη 1.400 τόνοι διχλωοροαιθυλενίου, 800 τόνοι υδροχλωρικού οξέος,250 τόνοι αμμωνίας, 3.000 τόνοι καυστικού νατρίου, 30 τόνοι υγρού χλωρίου, 200 κιλά μεταλλικού υδραργύρου (από τα πλέον τοξικά μέταλλα για τους φυτικούς και ζωικούς οργανισμούς). Θάνατοι ψαριών αναφέρθηκαν σε απόσταση 30 χιλιομέτρων. Οι ποσότητες των καρκινογόνων ουσιών στην ατμόσφαιρα του Πάντσεβο ήταν 7.200 φορές πάνω από τα επιτρεπτά όρια και το τοξικό νέφος ήταν τόσο πυκνό, ώστε να κρυφτεί ο ήλιος και να μη φανεί καθόλου την επόμενη μέρα. Η συγκέντρωση του μονομερούς βινυλοχλωριδίου ήταν 10.600 φορές πάνω από τα όρια ασφαλείας της υγείας.

Δεν είναι περίεργο ότι οι μετρούμενες συγκεντρώσεις αερίων ρύπων ήταν μεγαλύτερες στις γειτονικές χώρες απ' ό,τι στο Πάντσεβο και κυρίως σε Ρουμανία, Βουλγαρία, Ουκρανία και Μολδαβία, εφόσον με τους βομβαρδισμούς εκτινάσσονται σε μεγάλα ύψη και από κει μεταφέρονται ανάλογα με τη φορά των ανέμων και τις επικρατούσες μετερεωλογικές συνθήκες.

- Στο Nόβι Σαντ διέρρευσαν 73.000 τόνοι αργού πετρελαίου και παραγώγων του. Το 10% κατέληξε στο Δούναβη. Ο ιδιαίτερος κίνδυνος βρίσκεται στον υδροφόρο ορίζοντα ο οποίος απέχει 1-2 μέτρα από την επιφάνεια του εδάφους. Η ρύπανση είχε τέτοια έκταση, ώστε να θανατωθεί όλος ο πληθυσμός ψαριών σε απόσταση 40 χιλιομέτρων από το σημείο απορροής.

Αυτά είναι μόνο ορισμένα από τα καταγραμμένα επεισόδια που συνέβησαν στο διάστημα των ΝΑΤΟϊκών βομβαρδισμών κι ασφαλώς δεν είναι τα μόνα. Το Σομπόρ, το Βελιγράδι, η Πρίστινα, το Σμεντέρεβο και η Νις -πόλεις που βομβαρδίστηκαν με τη μεγαλύτερη συχνότητα- μπορούν να μας δώσουν κι άλλα επεισόδια.

Μια άλλη παράμετρος των βομβαρδισμών και της εκτεταμένης ρύπανσης του περιβάλλοντος από το πετρέλαιο και τα παράγωγά του, κατά τις εκθέσεις, είναι η άμεση η έμμεση διατάραξη των ενδιαιτημάτων των φυτικών και ζωικών πληθυσμών. Στη Γιουγκοσλαβία υπάρχουν 1.800 προστατευόμενες περιοχές και η επιφάνειά τους καλύπτει το 4% της επικράτειας. Εκατό σπάνια και απειλούμενα φυτικά είδη και 70 ζωικά βρέθηκαν σε άμεσο κίνδυνο. Οι ίδιοι οι βομβαρδισμοί προκάλεσαν καταστροφές και εκδίωξαν μεγάλο αριθμών ζωικών ειδών και οι μεγάλες ποσότητες τοξικών ουσιών που εκλύθηκαν στο περιβάλλον άλλαξαν, σε σημαντικό βαθμό, τα χαρακτηριστικά των βιοτόπων.

Οπως λέει ο ΟΗΕ, στους βομβαρδισμούς της Γιουγκοσλαβίας 31.000 βλήματα που περιείχαν εξασθενημένο ουράνιο κατέληξαν στο έδαφός της. Η εκτιμώμενη ποσότητα ουρανίου που αντιστοιχεί σ' αυτά τα βλήματα φτάνει τους 10 τόνους, αν και Ρώσοι επιστήμονες μιλούν για 30 τόνους. Εκείνο που μένει ανεπιβεβαίωτο είναι οι τοποθεσίες που έπεσαν τα βλήματα αυτά, αν και κύκλοι του υπουργείου Εθνικής Αμυνας λένε ότι ο μεγάλος όγκος έπεσε στη μεθόριο Κοσόβου-Αλβανίας. Γι' αυτό και υπάρχει ένας διχασμός στη διεθνή κοινότητα σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις από τη χρήση του εξασθενημένου ουρανίου.

Στα σύνορα με την Ουγγαρία τα επίπεδα ακτινοβολίας που ανιχνεύτηκαν ήταν κατά 30-50 φορές υψηλότερα από τα συνηθισμένα, ενώ στη Βουλγαρία οι αντίστοιχες τιμές ήταν 8 φορές πάνω από τα όρια. Στην ίδια τη Γιουγκοσλαβία δεν καταγράφτηκαν σημαντικές υπερβάσεις. Αυτό το παράδοξο βρίσκει την εξήγησή του στο ότι οι μετρήσεις έγιναν με geiger που μετρά την ακτινοβολία γ, αν και η ακτινοβολία που εκπέμπεται από τα σωματίδια είναι πολύ πιο επικίνδυνη για τους ζωντανούς ιστούς απ' ό,τι η ακτινοβολία γ.

Το εξασθενημένο ουράνιο, όπως αναφέρεται στις εκθέσεις, χρησιμοποιείται για να αυξήσει την ικανότητα των βλημάτων να εισχωρούν στις θωρακίσεις, καθώς είναι 1,7 φορές πιο βαρύ από το μόλυβδο. Οταν βλήματα με ουράνιο εισχωρούν στο ατσάλι, το ουράνιο καίγεται και απελευθερώνει στην ατμόσφαιρα οξείδιο του ουρανίου (τοξικό και ραδιενεργό) με τη μορφή σκόνης ή καπνού και η εισπνοή τους προκαλεί σοβαρές βλάβες στο ήπαρ και τους πνεύμονες των ανθρώπων και των ζωικών οργανισμών.

Τα μικροσκοπικά σωματίδια (1-3μm) που παράγονται κατά την έκρηξη, είναι ιδιαίτερα επικίνδυνα, καθώς εισερχόμενα στον οργανισμό συνεχίζουν ν' ακτινοβολούν, αυξάνοντας τις πιθανότητες καρκίνου και άλλων ασθενειών. Τα σωματίδια αυτά διαχέονται σε ακτίνα 10 χιλιομέτρων σε συνθήκες πλήρους άπνοιας και αποτέλεσαν μια ακόμη περίπτωση διασυνοριακής ρύπανσης.

Τα συμπεράσματα που προκύπτουν από τις δύο εκθέσεις είναι ότι:

1. Mεγάλο μέρος των τοξικών ρύπων κατέληξε, με τη βροχή, στο έδαφος, μόλυνε τα επιφανειακά νερά, που είναι ακατάλληλα για κατανάλωση και αναφέρονται ήδη τέτοιες περιπτώσεις στο Βελιγράδι, αλλά θ' αποτελούν και μια διαρκή πηγή κινδύνων για τις επόμενες δεκαετίες με αποδέκτες κι άλλες χώρες εκτός Γιουγκοσλαβίας.

2. Η μόλυνση του Δούναβη δεν έχει το προηγούμενό του και έφτασε ώς τη Μαύρη θάλασσα.

3. Υπήρξαν περιπτώσεις όπου η επιβάρυνση γειτονικών χωρών από τη ρύπανση ήταν μεγαλύτερη από την ίδια τη Γιουγκοσλαβία.

4. Η χρησιμοποίηση βομβών εξασθενημένου ουρανίου είναι δεδομένη, όπως δεδομένο είναι ότι το ουράνιο αυτό εισπνεόμενο δημιουργεί καρκίνους και ότι η ακτινοβολία που εκπέμπουν τα σωματίδιά του δεν είναι τελικά υπόθεση μόνον της Σερβίας ή του Κοσόβου, αλλά και της Αλβανίας και της Ουγγαρίας και της Βουλγαρίας. Κι αυτά τα σωματίδια είναι διάσπαρτα σε μια μεγάλη ακτίνα των ΝΑΤΟϊκών στόχων και αποτελούν πηγή κινδύνων.