Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΡΕΛΙΑ

Στις 23 Aπριλίου του 1999, δηλαδή ένα μήνα μετά την έναρξη των βομβαρδισμών του NATΟ στη Γιουγκοσλαβία, γράφαμε σ' αυτή τη στήλη:

«Οι παλιάνθρωποι που κυβερνούν σήμερα τον κόσμο δεν καταλαβαίνουν από διεθνή νομιμότητα, αντιδράσεις και ανθρώπινη δυστυχία. Και όσο το άλλοτε αντίπαλον δέος πέφτει στα πόδια τους για μια χούφτα δολάρια, δεν υπάρχει καμία ελπίδα να σταματήσει ο παραλογισμός και να αποφευχθούν στο μέλλον τα ίδια και χειρότερα.

Οι παλιάνθρωποι αυτοί είναι αποφασισμένοι να ισοπεδώσουν τη Γιουγκοσλαβία και να σπείρουν τη φτώχεια και τη δυστυχία για πολλά χρόνια. Και μπροστά σ' αυτήν την εφιαλτική προοπτική όλα τ' άλλα υποχωρούν. Ακόμη και οι παλιανθρωπιές του Μιλόσεβιτς, του μοιραίου ανθρώπου για όλη την (πρώην ενωμένη) Γιουγκοσλαβία, την οποία κατέστρεψε με το μεγαλοϊδεατισμό του».

Ο πόλεμος, λοιπόν, έγινε, τελείωσε και σχεδόν τον ξεχάσαμε. Αλλωστε, στην ουσία δεν επρόκειτο για πόλεμο όπως τον ξέραμε μέχρι τώρα, αφού ένας πολεμούσε, και μόνο από αέρος. Η αντίδραση του άλλου, που δεχόταν την επίθεση, ήταν υποτυπώδης. Ετσι, τα θύματα αυτής της ιδιόμορφης μάχης ήταν μάλλον ελάχιστα. Ηταν φανερό ότι οι επιδρομείς δεν σκόπευαν στην πρόκληση ανθρώπινων θυμάτων, αλλά στην οικονομική εξουθένωση της Γιουγκοσλαβίας. Και όταν το πέτυχαν η επίθεση σταμάτησε.

Κοντεύαμε, λοιπόν, να ξεχάσουμε όσα έγιναν πριν από ένα χρόνο, όταν «έσκασαν» οι αποκαλύψεις για τη δράση των βομβών τού μη εμπλουτισμένου ουρανίου. Κανονικά αυτές τις μέρες οι οθόνες των ευρωπαϊκών τηλεοράσεων θα έπρεπε να ήταν καλυμμένες από μια τεράστια λέξη όλο το εικοσιτετράωρο: Δολοφόνοι. Ολοι οι ευρωπαϊκοί ραδιοφωνικοί σταθμοί να μετέδιδαν όλο το 24ωρο μόνο μια λέξη: Παλιάνθρωποι. Και όλες οι πρώτες σελίδες των ευρωπαϊκών εφημερίδων να ήταν γεμάτες με φωτογραφίες παιδιών σαν κι αυτή που δημοσίευσε χθες η «Ε» κι από πάνω μια, δυο, τρεις παρόμοιες λέξεις: Τέρατα, καθίκια, άι σιχτίρ.

Οχι, δεν με έχει πιάσει καμία υστερία ούτε με έχει καταλάβει πανικός απ' όσα βλέπουμε και ακούμε. Λέω ξεκάθαρα ότι δεν πιστεύω στις βλακώδεις υπερβολές των άσχετων που θέλουν να μας πείσουν ότι η ραδιενέργεια έχει κατακλύσει την Ελλάδα από τον Εβρο ώς την Κρήτη (!). Και έχω εμπιστοσύνη στους επιστήμονες εκείνους που μιλάνε με στοιχεία μετρήσεων και δεν συμπεριφέρονται σαν αστείοι πολιτικάντηδες. Με λίγα λόγια πιστεύω ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα και, σε κάθε περίπτωση, αυτό είναι απείρως μικρότερο από εκείνο που αντιμετώπισε πριν από 15 χρόνια, όταν «έσκασε» το Τσερνομπίλ, για το οποίο κάποιοι σύντροφοι προσπαθούσαν να μας πείσουν ότι «δεν έτρεχε τίποτα», αφού η ραδιενέργεια εκείνη ήταν «σοσιαλιστική».

Πιστεύω, λοιπόν, ότι το πρόβλημα δεν είναι ελληνικό. Αφορά, πρωτίστως, τους ανθρώπους που ζουν και, δυστυχώς, είναι υποχρεωμένοι να ζήσουν το υπόλοιπο της ζωής τους στο Κοσσυφοπέδιο. Αλλά αυτό δεν μου λέει τίποτα. Οπως τίποτα δεν μου λέει το γεγονός ότι θύματα των ίδιων βομβών και άλλων χημικών είναι παιδιά στο Ιράκ. Το αντίθετο: αυτό ακριβώς είναι το συγκλονιστικό γεγονός, το οποίο τώρα συνειδητοποιούμε.

Αν μια απλή εξέταση του παιδιού μας δεν βγει καλή, αρχίζουμε ν' ανησυχούμε. Αν και η δεύτερη είναι ίδια, ο πανικός μάς ζώνει. Είμαστε, λοιπόν, υποχρεωμένοι να φέρουμε μπροστά μας τα παιδιά του Ιράκ που γεννιούνται χωρίς άκρα και με παραμορφωμένα πρόσωπα. Που οι γονείς τους τα πάνε στα νοσοκομεία, αλλά δεν υπάρχουν τα απαραίτητα για την περίθαλψή τους, λόγω του εγκληματικού εμπάργκο των Αμερικανών. Είμαστε υποχρεωμένοι να έχουμε στο νου μας ότι ύστερα από πέντε ή δέκα χρόνια άλλα παιδιά, αυτή τη φορά στο Κοσσυφοπέδιο, μπορεί να γεννηθούν έτσι ή να αρρωστήσουν αφού γεννηθούν. Πολλά; Λίγα; Δεν έχει καμία σημασία. Και ελάχιστα να είναι και να φταίνε γι' αυτό τα βλήματα με το ουράνιο, το έγκλημα είναι το ίδιο.

Δεν με ενδιαφέρει αν ο πόλεμος έγινε για να γκρεμιστεί ο Μιλόσεβιτς. Υπήρχαν χίλιοι τρόποι για να τον διώξουν. Και, πάντως, διέθεταν άλλες βόμβες για να ρίξουν. Δεν είμαστε αφελείς για να πιστέψουμε ότι υπάρχει «καθαρός» πόλεμος. Αλλά και η βρωμιά έχει διαβάθμιση. Αρα ήξεραν τι έκαναν. Κι αν ο Μιλόσεβιτς κάτσει στο σκαμνί του Δικαστηρίου της Χάγης μία φορά, αυτοί που βομβάρδισαν με βλήματα ουρανίου πρέπει να κάτσουν δυο. Γιατί αυτό που διέπραξαν «δεν είναι σκάνδαλο, είναι έγκλημα», όπως έγραψε στην «Ιντιπέντεντ» ο Ρόμπερτ Φισκ, ένας από τους λιγοστούς Eυρωπαίους δημοσιογράφους που ξεσκέπασαν με αποδείξεις τα ψέματα των επιτελών του ΝΑΤΟ για τους πολέμους στον Κόλπο, στη Βοσνία και στο Κοσσυφοπέδιο.

Στην Ελλάδα, ως συνήθως, αντιμετωπίσαμε το πρόβλημα ελληνοκεντρικά. Λες και εμείς το δημιουργήσαμε και εμάς αφορά πρωτίστως. Γι' αυτό κάποιοι ανεύθυνοι επιστήμονες άλλα έλεγαν τη μια κι άλλα την άλλη μέρα. Γι' αυτό κάποια μέσα ενημέρωσης το έριξαν στη συνήθη τρομολαγνεία αντί στην υπεύθυνη ενημέρωση. Τα έχουμε ξαναζήσει αυτά. Και θα τα αντέξουμε. Οπως και τις κραυγές κάποιων «ορφανών» του Μιλόσεβιτς ότι «δικαιώθηκαν». Λες και απολαμβάνουν αυτό που συμβαίνει. Τους βλέπεις πόσο ...στενοχωριούνται όταν ακούνε επιστήμονες να διαβεβαιώνουν ότι οι μετρήσεις που γίνονται αυτή τη στιγμή δεν είναι ανησυχητικές.

Δεν με ενδιαφέρουν όλοι αυτοί. Με ενδιαφέρει, όμως, το γεγονός ότι άλλα έλεγε τη μια μέρα ο υπουργός Aμυνας και άλλα την άλλη. Mε ενδιαφέρει που πέρσι διαβεβαίωνε ότι ο ελληνικός στρατός δεν διέθετε βλήματα με απεμπλουτισμένο ουράνιο και προ ημερών αυτοδιαψεύστηκε. Μπορεί να μην το ήξερε; Δεν το πιστεύουμε, αλλά ας το δεχτούμε. Ομως, θα έπρεπε να βγει με ειλικρίνεια να το παραδεχτεί και να ζητήσει συγγνώμη για το λάθος ή την άγνοια. Και όχι να προσπαθεί, με μια ακαταλαβίστικη γλώσσα, να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα. Καλή είναι η προσπάθεια να φαίνεσαι φιλολαϊκός και να έχεις άποψη για όλα, αλλά όταν τα δύσκολα χτυπούν την πόρτα σου πρέπει να αποδείξεις ότι είσαι έτοιμος.

Με ενδιαφέρει το γεγονός ότι επί μέρες ο πρωθυπουργός απλώς παρακολουθούσε τα συμβαίνοντα. Αντί να βγει και να μιλήσει καθαρά από την πρώτη στιγμή, με όσα στοιχεία διέθετε, παρακολουθούσε τους διαγκωνισμούς «ευαισθησίας» κάποιων υπουργών του. Αν από την πρώτη στιγμή ο κ. Σημίτης έλεγε όσα είπε χθες, πολλά θα ήταν καλύτερα. Στο κάτω της γραφής η κυβέρνησή του είναι η λιγότερο ένοχη σ' αυτήν την υπόθεση. Μπορεί να προσυπέγραψε τους βομβαρδισμούς, αλλά δεν έστειλε βομβαρδιστικά ούτε επιθετικές δυνάμεις στο Κοσσυφοπέδιο. Και ήταν η μόνη που είχε εκφράσει κάποιες επιφυλάξεις για όσα δεινά επρόκειτο ν' ακολουθήσουν. Και τώρα που άλλες ευρωπαϊκές χώρες δείχνουν να συνειδητοποιούν το μέγεθος του εγκλήματος και να βγαίνουν μπροστά, έχει κάθε λόγο να συμπαραταχθεί μαζί τους.

Γνωρίζουμε ότι οι παλιάνθρωποι που σπέρνουν τον όλεθρο αρχίζουν ν' ανησυχούν μόνον όταν ο κίνδυνος αγγίξει την πόρτα τους ή όταν φτάσουν στο σπίτι τους τα πρώτα φέρετρα δικών τους. Το γνωρίζουμε από το Βιετνάμ. Και η μοναδική ελπίδα ν' αλλάξουν ρότα είναι να φουντώσουν οι αντιδράσεις της δικής τους κοινής γνώμης. Κάτι που, τουλάχιστον στην Ευρώπη, αρχίζει να φαίνεται τώρα. Ας ελπίσουμε ότι δεν θα ξεχαστούν όλα σε λίγες βδομάδες. Ισως τα θανατηφόρα βλήματα του ουρανίου να προσφέρουν έτσι τη μοναδική καλή υπηρεσία: Ν' αφυπνίσουν τους λαούς και να ταράξουν τον ύπνο των κτηνών που τα χρησιμοποιούν...