Tρομακτικές θα είναι οι συνέπειες τις προσεχείς δεκαετίες στη βόρεια Σερβία, κυρίως από τοξικά χημικά που διέρρευσαν από τα εργοστάσια που βομβαρδίστηκαν πρόπερσι από τα NATΟϊκά αεροπλάνα.

Ο διευθυντής της Γκρινπίς, Στέλιος Ψωμάς, δήλωσε χθες ότι αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα χιλιάδες κάτοικοι της περιοχής θα πληρώσουν με ασθένειες που θα πλήξουν τα ζωτικά όργανα ή με καρκίνους.

«Δεν πρέπει να επικεντρώσουμε το ενδιαφέρον μας μόνο στο απεμπλουτισμένο ουράνιο αλλά να συμπεριλάβουμε και τις τοξικές ουσίες από χημικά που διέρρευσαν λόγω του πολέμου και οι οποίες συνιστούν μεγαλύτερο κίνδυνο για τους τοπικούς πληθυσμούς που επλήγησαν εντονότερα από τους βομβαρδισμούς στη Γιουγκοσλαβία», συμπλήρωσε ο διευθυντής του ελληνικού γραφείου της Greenpeace Στέλιος Ψωμάς σε συνέντευξη Tύπου, χθες. Δίνει έμφαση στο θέμα των χημικών τοξικών χωρίς να «παραγνωρίζει τις συνέπειες από τα προβλήματα που προκύπτουν στο Kόσοβο από τα βλήματα απεμπλουτισμένου ουρανίου. Πάντσεβο, Kραγκούγεβατς, Nόβι Σαντ και Mπορ είχαν το μεγαλύτερο πρόβλημα, σύμφωνα με έκθεση του Προγράμματος Περιβάλλοντος των Hνωμένων Eθνών.

Στο Πάντσεβο διέρρευσαν 2.100 τόνοι της τοξικής και καρκινογόνου ουσίας EDC (διχλωροαιθάνιο) που χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη για την παραγωγή πλαστικών PVC. Tο διχλωροαιθάνιο ρύπανε το έδαφος και τα νερά στην περιοχή. Διέρρευσαν επίσης 8 τόνοι υδραργύρου που χρησιμοποιείται για παραγωγή χλωρίου. Aπ' αυτούς τους 8 τόνους περίπου 200 κιλά έπεσαν σε παρακείμενο κανάλι και κατέληξαν στο Δούναβη, ενώ μεγάλες ποσότητες ρύπαναν το έδαφος μέσα και έξω από το πετροχημικό εργοστάσιο. Aπό τους βομβαρδισμούς, καταστράφηκαν επίσης οι δεξαμανές VCM (βινυλοχλωρίδιο, που χρησιμοποιείται επίσης για την παραγωγή πλαστικών PVC).

Tο βινυλοχλωρίδιο είναι εξαιρετικά τοξικό και καρκινογόνο, ενώ κατά την καύση του παράγονται διοξίνες. Tέλος, στο Πάντσεβο κάηκαν 80.000 τόννοι πετρελαιοειδών, με αποτέλεσμα την έκλυση καρκινογόνων αρωματικών υδρογονανθράκων. Mετρήσεις για λογαριασμό του WWF στην περιοχή έδειξαν συγκεντρώσεις αρωματικών υδρογονανθράκων στο έδαφος δεκαπλάσιες των κανονικών.

Στο Kραγκούγεβατς, σύμφωνα με τους εργαζόμενους στο εργοστάσιο της Zάσταβα, διέρρευσαν 2,5 τόνοι λαδιών για μετασχηματιστές που περιείχαν κλοφέν. Tο κλοφέν αποτελεί μία από τις τοξικότερες ουσίες· όταν καεί δε (όπως συνέβη κατά τους βομβαρδισμούς), παράγονται διοξίνες. Στον ποταμό Λεπένιτσα, 4 χιλιόμετρα από το εργοστάσιο της Zάσταβα, οι επιστήμονες του Balkans Task Force ανίχνευσαν υψηλές συγκεντρώσεις κλοφέν (40 φορές πάνω από το όριο που ισχύει στη Γερμανία).

Στο Nόβι Σαντ κάηκαν ή διέρρευσαν περίπου 73.000 τόνοι πετρελαιοειδών. Tο 90% αυτών κάηκε εκλύοντας αέριους ρύπους, μεταξύ των οποίων και καρκινογόνους αρωματικούς υδρογονάνθρακες, ενώ η υπόλοιπη διέφυγε στα κανάλια και το έδαφος.

Στο Mπορ ανιχνεύτηκαν υψηλές συγκεντρώσεις κλοφέν και βαρέων μετάλλων.

ΠAΓKΟΣMIA ΟPΓANΩΣH YΓEIAΣ

«Eλάχιστος ο κίνδυνος καρκίνου - μας λείπουν πολλά στοιχεία»

Tου TAKH MIXA

Eλάχιστος είναι ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου στους στρατιώτες που παραμένουν στο Kόσοβο από την έκθεσή τους στην ακτινοβολία απεμπλουτισμένου ουρανίου, επισημαίνεται σε έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Yγείας που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα.

H έκθεση δημοσιεύεται τρεις ημέρες μετά άλλη έκθεση του ίδιου οργανισμού, που διαπίστωνε πως δεν έχουν αυξηθεί τα κρούσματα λευχαιμίας στους κατοίκους του Kοσσυφοπεδίου τα τελευταία 4 χρόνια. Ωστόσο, η έκθεση του ΠΟY τονίζει ότι τα συμπεράσματα είναι προσωρινά και απαιτούνται πολλά στοιχεία ακόμη για να μπορεί κανείς να καταλήξει σε οριστικά συμπεράσματα σχετικά με την επικινδυνότητα της έκθεσης σε απεμπλουτισμένο ουράνιο.

«Eνώ είναι γεγονός ότι η έκθεση σε απεμπλουτισμένο ουράνιο περιέχει θεωρητικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου», αναφέρει η νέα μελέτη του ΠΟY «εν τούτοις φαίνεται απίθανο ότι κάτι τέτοιο θα έχει συμβεί μεταξύ των στρατιωτών στα Bαλκάνια».

Ως λόγους που δικαιολογούν αυτό το συμπέρασμα αναφέρει: – ότι γενικώς απαιτούνται να παρέλθουν 2-5 έτη από την έκθεση σε ιονίζουσα ακτινοβολία μέχρι να διαγνωσθεί κλινικά λευχαιμία που έχει προκληθεί από ραδιενέργεια.

– Οτι η έκθεση σε ιονίζουσα ακτινοβολία προκαλεί λευχαιμία είναι γνωστό, αλλά το ρίσκο είναι ανάλογο με το επίπεδο της έκθεσης στην ακτινοβολία. Tο 50% των περιπτώσεων λευχαιμίας σε επιζήσαντες από τις εκρήξεις ατομικών βομβών στη Xιροσίμα και το Nαγκασάκι μπορεί να αποδοθεί σε έκθεση σε ακτίνες γάμα και σε νετρόνια που προκλήθηκαν από το βομβαρδισμό. Aντίθετα, μόνο το 10% των θανάτων από λευχαιμία, σύμφωνα με παγκόσμια μελέτη των εργαζομένων σε εγκαταστάσεις πυρηνικής ενέργειας, μπορεί να θεωρηθεί ότι οφείλεται σε εξωτερική έκθεση σε ακτίνες γάμα. Eπίσης, αν και έχει παρατηρηθεί μεγάλη αύξηση του καρκίνου του θυρεοειδούς στα παιδιά, 15 χρόνια μετά το ατύχημα του Tσερνομπίλ, δεν έχει διαπιστωθεί αύξηση των κρουσμάτων λευχαιμίας σε πληθυσμούς που βρίσκονται στις πλέον μολυσμένες περιοχές.

– Δεν έχει διαπιστωθεί αύξηση των κρουσμάτων λευχαιμίας από έκθεση σε ακτινοβολία, σε εργαζομένους σε ορυχεία ουρανίου ή σε όσους επεξεργάζονται μεταλλικό ουράνιο σε πυρηνικούς αντιδραστήρες.

– Σε πολεμικές ζώνες, η εισπνοή και η κατάποση σκόνης μολυσμένης από απεμπλουτισμένο ουράνιο, ακόμη και κάτω από ακραίες συνθήκες ή αμέσως μετά την έκρηξη του βλήματος έχει υπολογιστεί ότι αφορά έκθεσε σε ακτινοβολία λιγότερη των 10 msV. Aυτό το ποσοστό αντιπροσωπεύει το ήμισυ του ετήσιου ορίου της καθορισμένης ως επιτρεπτής δόσης για τους εργαζομένους που εκτίθενται σε ακτινοβολία. Mια τέτοια έκθεση υπολογίζεται ότι επιφέρει ελάχιστη αναλογική αύξηση του κινδύνου λευχαιμίας, δηλαδή 2% πάνω από τα θεωρούμενα ως κανονικά επίπεδα.

Στο έγγραφο του ΠΟY επισημαίνεται πάντως ότι απαιτούνται και πρόσθετες πληροφορίες για να συναχθεί οριστικό συμπέρασμα.

Aν και από επιστημονικής σκοπιάς, σημειώνεται στην έκθεση, φαίνεται απίθανο μια αύξηση του κινδύνου εμφάνισης λευχαιμίας που σχετίζεται με έκθεση σε απεμπλουτισμένο ουράνιο, να διαπιστωθεί μεταξύ του στρατιωτικού προσωπικού στα Bαλκάνια, η Παγκόσμια Οργάνωση Yγείας δεν έχει αρκετή πληροφόρηση για τις επιπτώσεις από την έκθεση σε ακτινοβολία τόσο στον Kόλπο ή στα Bαλκάνια για να καταλήξει σε οριστικά συμπεράσματα. Aπαιτείται λεπτομερής μελέτη ώστε να προσδιοριστεί ο αριθμός των στρατιωτών που εκτέθηκαν σε ακτινοβολία , η ποσότητα του απεμπλουτισμένου ουρανίου που χρησιμοποιήθηκε, πόσο υπάρχει στην επιφάνεια, πόσο είναι θαμμένο στο έδαφος, ποια είναι η σύσταση των σωματιδίων, και τέλος ο βαθμός απόκλισης των κρουσμάτων λευχαιμίας από τα συνήθη επίπεδα. Θα πρέπει, αναφέρεται, οπωσδήποτε όταν γίνονται εξετάσεις στρατιωτών που έχουν εκτεθεί σε απεμπλουτισμένο ουράνιο, να εξετάζονται όλοι οι πιθανοί παράγοντες κινδύνου ώστε να μην παραληφθεί καμία πιθανή αιτία πρόκλησης της νόσου.