Ενας νέος και παντελώς άγνωστος στην ίδια του τη χώρα, ο 34χρονος Φίλιππας Τσίτος, είναι από χθες ο πρώτος Eλληνας σκηνοθέτης που θα συμμετάσχει στο επίσημο διαγωνιστικό πρόγραμμα του Φεστιβάλ του Βερολίνου (7-18 Φεβρουαρίου), έπειτα από απουσία εννέα ολόκληρων χρόνων. Οι Γερμανοί είχαν να δεχτούν ελληνική ταινία στο διαγωνιστικό τμήμα του φεστιβάλ τους από το 1991, που μας είχε εκπροσωπήσει ο Παντελής Βούλγαρης με τις «Ησυχες μέρες του Αυγούστου».

Ολα αυτά τα χρόνια που μεσολάβησαν, αν και ο ελληνικός κινηματογράφος δεν έχει ιδιαίτερο παράπονο από την Μπερλινάλε (53 ταινίες έχουν συμμετάσχει από το 1963 μέχρι σήμερα), η συμμετοχή μας περιοριζόταν στα παράλληλα προγράμματα (Πανόραμα, Φόρουμ). Και ήρθε ξαφνικά ο Φίλιππος Τσίτος με την πρώτη, μάλιστα, μεγάλου μήκους ταινία του, που φέρει τον τίτλο «My sweet home» για να μας χαρίσει μια μεγάλη χαρά.

Η ταινία του Φίλιππου Τσίτου είναι η μία από τις δύο γερμανικές ταινίες του επίσημου τμήματος! Ετσι την παρουσίασαν χθες οι Γερμανοί διοργανωτές. Δεν μας κλέβουν τον ταλαντούχο σκηνοθέτη. Εχουν δίκιο. Το «M ysweet home» είναι μια γερμανοελληνική παραγωγή και έτσι ακριβώς παρουσιάστηκε και στη χθεσινή ανακοίνωση του προγράμματος. Το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου συμμετείχε στην παραγωγή με 20 εκατομμύρια, ενώ ο προϋπολογισμός ανήλθε στα 400. Παραγωγός, όμως, είναι ο Eλληνας Θάνος Καραθάνος, με την έχουσα την έδρα της στο Βερολίνο εταιρεία «2020», και στην Ελλάδα η «Idee fixe».

Το ακόμα πιο εντυπωσιακό στην όλη ιστορία είναι ότι το «My sweet home» είναι η διπλωματική του εργασία για την Ακαδημία Κινηματογράφου και Τηλεόρασης του Βερολίνου. Οι Γερμανοί διοργανωτές είδαν, προφανώς, στο νεαρό Eλληνα και την πρώτη του ταινία μεγάλου μήκους ό,τι είχαμε δει κι εμείς εδώ στην Ελλάδα, κάθε φορά που ο Φίλιππας Τσίτος έφερνε στο Φεστιβάλ Δράμας και μια ταινιούλα μικρού μήκους: ταλέντο, φρεσκάδα, χιούμορ, πνεύμα.

Αφού πρώτα τελείωσε την ΑΣΟΕΕ ο Φίλιππας Τσίτος έφυγε για τη Γερμανία για να σπουδάσει σινεμά. Ζει στο Βερολίνο τα τελευταία δέκα χρόνια. Το 1993 έφερε στη Δράμα τη μικρού μήκους ταινία «Το καπέλο του πατέρα μου», σπουδαστική, γυρισμένη στη Γερμανία και ομιλούσα τη γερμανική. Ηταν μια αποκάλυψη. Ακολούθησαν οι επίσης σπουδαστικές «I' ll be right back» (1995) και «Charleston» (1996), που κέρδισε το 1ο βραβείο ταινίας με υπόθεση.

Ουσιαστικά ο Φίλιππας Τσίτος δεν έχει γυρίσει ακόμα ελληνική ταινία -ελληνικό θέμα, όχι όμως ελληνική γλώσσα, είχε μόνο η «I' ll be right back». Οπως μας είπε χθες σε τηλεφωνική μας συνομιλία, θέλει να γυρίσει ταινία στην Ελλάδα, για την ώρα όμως τα 'χει ελαφρώς χαμένα από τη χαρά του για τη συμμετοχή του στο Φεστιβάλ του Βερολίνου. Πώς εξηγεί την επιλογή των Γερμανών; Σεμνός και συγκρατημένος, την αποδίδει στο θέμα της ταινίας του, που είναι εξ ολοκλήρου γυρισμένη στο Βερολίνο.

«Το "M ysweet home", μια ταινία που μιλά... 12 γλώσσες, από γερμανικά, ελληνικά, αραβικά, μέχρι σερβικά, αναφέρεται στο σημερινό πρόβλημα της Ευρώπης, με τις μεγάλες πόλεις που χωνεύουν τους ξένους, με τους πληθυσμούς να χάνουν τη μία εθνική ταυτότητα. Αναφέρεται ακόμα στο Βερολίνο που όλο αλλάζει, από μέρα σε μέρα». Η μόνη ελληνική παρουσία στην ταινία, πλην του σκηνοθέτη, είναι αυτή της πρόωρα χαμένης σκηνοθέτριας Ελευθερίας Σαπουντζή, που παίζει το ρόλο της Δέσποινας, μιας λαϊκής Eλληνίδας με πλούσιο μπαμπά, που προσφέρει άθελά της σε κάποιους άλλους το όνειρο της φυγής κάτω από το μεσογειακό ήλιο.

Διότι, όπως φαίνεται και από τον τίτλο, οι ήρωες της ταινίας του Φίλιππα Τσίτου αναζητούν απεγνωσμένα ένα «Sweet home», ένα «σπίτι», μια στέγη για τα όνειρά τους και κάτι να αγαπούν για να συνεχίσουν να ζουν ευτυχισμένοι. Είναι, όπως λέει και ο ίδιος, μια ταινία με χιούμορ, γρήγορους ρυθμούς και ζωντάνια. Ισως να την έχουμε ανάγκη ύστερα από όλες αυτές τις αξιόλογες αλλά και καταθλιπτικές ευρωπαϊκές ταινίες, που προσεγγίζουν τη νέα πολυπολιτισμική Ευρώπη, αναδεικνύοντας μόνο τα αδιέξοδα και τη μαυρίλα της.

Ο γερμανικός κινηματογράφος σ' αυτήν την Μπερλινάλε είναι, άλλωστε, πολυεθνικός. Εκτός από τον Eλληνα Τσίτο εκπροσωπείται και από το Γάλλο Ζαν Ζακ Ανό («Enemy at the gates»), που, σε αντίθεση με τη χαμηλού κόστους «My sweet home», έχει μια μεγάλη παραγωγή με πρωταγωνιστές τον Τζόζεφ Φάινς, τον Τζουντ Λο και τη Ράκελ Γουέλτς. Μόνο, όμως, ο Φίλιππας Τσίτος διεκδικεί τη Χρυσή Αρκτο, αφού η γερμανική ταινία του Γάλλου Ζαν Ζακ Ανό θα προβληθεί εκτός συναγωνισμού και θα ανοίξει το φεστιβάλ στις 7 Φεβρουαρίου. Αλλοι διαγωνιζόμενοι είναι οι σκηνοθέτες Κατρίν Μπρεγιά, Πατρίς Λεκόντ, Πατρίς Σερό, Τζουζέπε Τορνατόρε, Λάσε Χάλστρομ, Μάικλ Γουιντερμπότομ, Τζιν Μπούρμαν, Μάικ Νίκολς, Σπάικ Λι, Γκας Βαν Σαντ, Σον Πεν, Στίβεν Σόντεμπεργκ και οι απαραίτητοι Ασιάτες (τέσσερις στον αριθμό).

Πρέπει, πάντως, να σημειώσουμε ότι σ' αυτό το Φεστιβάλ Βερολίνου οι ελληνικές συμμετοχές είναι τρεις. Εκτός από το «M ysweet home» έχουν επιλεγεί για τα παράλληλα αλλά πολύ σημαντικά προγράμματα «Πανόραμα» και «Φόρουμ» η ταινία «Κλειστοί δρόμοι» του Σταύρου Ιωάννου και το ντοκιμαντέρ «Το σπίτι του Κάιν», του Χρήστου Καρακέπελη.

ΒΕΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ