Ρήγας Βελεστινλής
ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΡΗΓΑ
Της Άντειας Φραντζή
 
Σελίδα τίτλου στην έκδοση του 1790
Σχολείον των ντελικάτων εραστών, ήτοι βιβλίον ηθικόν, περιέχον τα περίεργα συμβεβηκότα των ωραιοτέρων γυναικών του Παρισίου, ακμαζουσών κατά τον παρόντα αιώνα. Εκ της γαλλική διαλέκτου νυν πρώτον μεταφρασθέν παρά του Ρήγα Βελεστινλή Θετταλού, Βιέννη 1790 εκ της τυπογραφίας του Ιωσήπου του Βαουμεϊστέρου9 .
Περιλαμβάνει έξι μεταφρασμένα από τα γαλλικά ερωτικά διηγήματα του Rιtif de la Bretonne10 , τα οποία απέδωσε ο Ρήγας ελεύθερα, κατά τη συνήθεια της εποχής, και εμπλούτισε την έκδοση με την ένταξη ορισμένων γνωστών τραγουδιών από αυτά που κυκλοφορούσαν τότε με τη μορφή της χειρόγραφης ανθολογίας11 .

Φυσικής Απάνθισμα διά τους αγχίνους και φιλομαθείς Έλληνας, εκ της γερμανικής και γαλλικής διαλέκτου ερρανισθέν παρά του Ρήγα Βελεστινλή Θετταλού, Βιέννη 1790 εκ της τυπογραφίας του ευγενούς Τράττνερ.
Το έργο αυτό είναι μία προσπάθεια του Ρήγα να εκλαϊκεύσει επιστημονικές γνώσεις ερανισμένες από γερμανικά και γαλλικά εγχειρίδια12 .

Τα δύο αυτά έργα, παρά τις διαφορές τους (λογοτεχνικό το πρώτο, επιστημονικό το δεύτερο), εντάσσονται στην παιδαγωγική και διαφωτιστική του προσπάθεια και στρέφονται κατά των προλήψεων και της δεισιδαιμονίας. Το τρίτο έργο, που πρόλαβε να αναγγείλει δίχως όμως και να το εκδώσει, ανήκει στην ίδια κατηγορία των διαφωτιστικών βιβλίων και ανταποκρίνεται στην ανάγκη για μια διδασκαλία στα νέα δημοκρατικά ήθη. στην προκειμένη περίπτωση μια διδασκαλία με νομικο-πολιτικό χαρακτήρα13 : το Esprit des lois par monsieur Montesquieu, όπως προαναγγέλλεται στην τελευταία σελίδα του βιβλίου του Φυσικής Απάνθισμα.

Επιπεδογραφία της Κωνσταντινουπόλεως, του Κόλπου της, του Καταστένου της, της από το Σταυροδρόμι θέας της, των περί αυτήν και του Σαραγίου, με τας παλαιάς και νέας ονομασίας, παρά του ρήγα Βελεστινλή Θετταλού, Βιέννη 1796.

Νέα Χάρτα της Βλαχίας και μέρους της Τρανσυλβανίας, παρά τη Ρήγα Βελεστινλή Θετταλού, εκδοθείσα χάριν των Ελλήνων και Φιλελλήνων, Βιέννη 1797.

Γενική Χάρτα της Μολδαβίας και μέρους των γειτνιαζουσών αυτή επαρχιών, παρά του Ρήγα Βελεστινλή Θετταλού, εκδοθείσα χάριν των Ελλήνων και Φιλελλήνων, Βιέννη 1797.

Χάρτα της Ελλάδος, Βιέννη 1797 (συμπληρώνεται από το πρώτο φύλλο της Επιπεδογραφίας της Κωνσταντινουπόλεως (...) και συνολικά απαρτίζεται από 12 φύλλα, διαστάσεων 50 Χ 70 το καθένα).
Η "Χάρτα" του Ρήγα Βελεστινλή
Η χαρτογραφική εργασία του Ρήγα είναι ένα έργο που υπερβαίνει κατά πολύ τη γεωγραφική απεικόνιση. εμπλουτίζεται με ιστορικό και εγκυκλοπαιδικό υλικό:παραθέτει πλάι στα σύγχρονα τοπωνύμια τα αρχαία ελληνικά αντίστοιχα. Αναφέρεται σε ιστορικά γεγονότα, σχεδιάζει αρχαία νομίσματα, συντάσσει καταλόγους σημαντικών προσώπων της ιστορίας μας, παραθέτει χρονολογίες μαχών, αναπαράγει αρχαία επιγράμματα. Συγχρόνως με τις χαρτογραφικές τους εκδόσεις σχεδιάζει και τυπώνει μια παράσταση του Μεγάλου Αλεξάνδρου16 (Φρ. Μύλλες, 1797), τον οποίο πλαισιώνουν τέσσερις στρατηγοί του και απεικονίζονται σκηνές μαχών, επεξηγηματικά σχόλια και βιογραφικά στοιχεία.

Εκδίδει, επίσης, και παλαιότερες μεταφραστικές του εργασίες:
Ηθικός Τρίπους, Βιέννη 179717 .
Στον τόμο περιλαμβάνεται:
α) η μετάφραση του έμμετρου δράματος του Metastasio, Ολύμπια.
β) η έμμετρη απόδοση ενός διηγήματος του Marmontel, Η Βοσκοπούλα των Άλπεων.
γ) η μετάφραση από τον Αντώνιο Κορωνιό σε πεζό λόγο του ειδυλλίου του Gessner, Πρώτος Ναύτης.

Ο 4ος τόμος της Περιήγησης του Νέου Αναχάρσιδος εις την Ελλάδα
Συνεργάζεται στη μεταφραστική προσπάθεια που είχε αναλάβει στη Βιέννη ο κοζανίτης ποιητής και γιατρός Γεώργιος Σακελλάριος για τη μετάφραση του περιζήτητου βιβλίου του αββά J. Barthιlemy, Voyage du jeune Anacharsis en Grιce, (Παρίσι 1788). Εκδόθηκε ο πρώτος τόμος της Περιηγήσεως του νέου Αναχάρσιδος εις την Ελλάδα, (Βιέννη 1797), μεταφρασμένος από τον Γ. Σακελλάριο18 στο τυπογραφείο των αδελφών Πούλιου. Ο τέταρτος τόμος εξεδόθη, επίσης, σε μετάφραση του Γ. Βεντότη και του Ρήγα: Νέος Ανάχαρσις, τόμος τέταρτος. Μεταφρασθείς, το μεν 32, 33 και 34 κεφάλαια παρά Γεωργίου Βεντότη Ζακυνθίου, τα δε 35, 36, 37, 38, και 39 παρά του Ρήγα Βελεστινλή Θετταλού. Διορθωθείς και εκδοθείς παρά του αυτού, Βιέννη 1797.


Ρήγας ψέλνει το Θούριο
(Μουσείο Μπενάκη)
Τα πατριωτικά τραγούδια του Ρήγα, αυτά που με βεβαιότητα μπορούμε να του αποδώσουμε, είναι ο "Θούριος"19 και ο "Πατριωτικός Ύμνος"20 . Γνωρίζουμε, επίσης, την ύπαρξη ενός τρίτου άσματος του Ρήγα, βασισμένου στη μουσική του γερμανικού τραγουδιού "freut euch des Lebens", το οποίο όμως λανθάνει. Ο Θούριος, ήδη από τον Σεπτέμβριο του 1796, όταν ο Ρήγας βρίσκεται πλέον στη Βιέννη, ακούγεται σε συγκεντρώσεις, κυκλοφορεί σε χειρόγραφα από χέρι σε χέρι και παρακινεί σε εξέγερση. Γιατί ο "Θούριος", με τα περιεχόμενά του, δεν είναι απλώς ένα πατριωτικό τραγούδι, αλλά κυρίως είναι ένα επαναστατικό μανιφέστο21 . Παράλληλα με τις εκδοτικές του δραστηριότητες, ο Ρήγας προετοιμάζει την οριστική αναχώρησή του από την Αυστρία.

Ο Ρήγας εξέδοσε τέλος δύο επαναστατικά έντυπα23 , τα οποία τύπωσε σε μεγάλο αριθμό αντιτύπων:

  1. Το "Επαναστατικό Μανιφέστο" -ένα τετρασέλιδο που τυπώθηκε σε 3.000 αντίτυπα στο τυπογραφείο των αδελφών Πούλιου- εκκινούσε με το σύνθημα: "Ελευθερία - Ισοτιμία - Αδελφότης" και περιελάμβανε α) την "Προκήρυξη", ένα ένθερμο διακηρυκτικό κείμενο, β) το σύνταγμα με τίτλο "Νέα Πολιτική Διοίκησις και κατοίκων της Ρούμελης, της Μ. Ασίας, των Μεσογείων Νήσων και της Βλαχομπογδανίας"24 , το οποίο απαρτιζόταν από τα "Δίκαια του ανθρώπου και του πολίτου" (35 άρθρα), το κυρίως "Σύνταγμα" (124 άρθρα) και το "Παράρτημα" και γ) τον "Θούριο".
  2. Το "Στρατιωτικόν Εγκόλπιον" ήταν μία συναγωγή στρατιωτικών κανονισμών που προέρχονταν από γερμανικό εγχειρίδιο πολέμου και συνοδευόταν από ένα επαναστατικό προοίμιο δημοκρατικής κατήχησης, σύμφωνα με το χαρακτηρισμό των αυστριακών αρχών.
 
Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων